Mỹ cảnh báo Peru có nguy cơ đánh mất quyền kiểm soát cảng Chancay do TQ vận hành

Hôm thứ Tư (11/2), Chính phủ Mỹ đã đưa ra cảnh báo gay gắt rằng Peru đang đánh mất chủ quyền đối với một cảng gần thủ đô hiện do doanh nghiệp Trung Quốc vận hành, sau khi một thẩm phán địa phương phán quyết cảng này được miễn trừ một phần khỏi sự giám sát của nhà nước.

Cục Các vấn đề Tây Bán cầu của Bộ Ngoại giao Mỹ hôm thứ Tư đăng trên mạng xã hội X rằng: “Chúng tôi lưu ý tới các báo cáo mới nhất cho thấy Peru có thể bất lực trong việc giám sát một trong những cảng lớn nhất của mình — cảng Chancay — hiện nằm dưới sự kiểm soát mang tính bóc lột của các chủ sở hữu Trung Quốc. Đây là hồi chuông cảnh báo đối với khu vực và cả thế giới: Nguồn vốn rẻ mạt của Trung Quốc có thể đánh đổi bằng chủ quyền.”

Đây là lời chỉ trích trực diện nhất từ trước tới nay của chính quyền Trump nhằm vào mối quan hệ mật thiết giữa Peru và Bắc Kinh. Mỹ hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Peru, tiếp đến là Trung Quốc.

Cảng nước sâu Chancay do doanh nghiệp Trung Quốc nắm quyền kiểm soát có tổng vốn đầu tư khoảng 1,3 tỷ USD; dự án này được Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình đích thân dự lễ khai trương vào năm 2024. Cảng do công ty COSCO Shipping Ports (trực thuộc tập đoàn vận tải biển nhà nước Trung Quốc) vận hành, với mục tiêu rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa Nam Mỹ tới Trung Quốc.

Sau khi một thẩm phán địa phương phán quyết miễn trừ một phần khỏi sự giám sát của nhà nước đối với cảng Chancay, bà Verónica Zambrano, người đứng đầu cơ quan quản lý hạ tầng giao thông công cộng Ositran, đã công khai chỉ trích phán quyết này, cho rằng điều đó sẽ khiến người sử dụng cảng mất đi sự bảo vệ.

Ositran phụ trách giám sát các cảng công cộng khác của Peru. Sau khi COSCO khởi kiện, thẩm phán cho rằng Chancay là một cảng tư nhân nên Ositran không có thẩm quyền giám sát.

Tân đại sứ Mỹ tại Peru, ông Bernie Navarro, viết trên X: “Cái gì cũng có giá của nó. Về lâu dài, thứ rẻ lại hóa đắt. Không có cái giá nào đắt hơn việc đánh mất chủ quyền.”

Gần đây, ông còn đăng một bức ảnh ăn burger phô mai cùng Tổng thống Peru José Jeri, kèm dòng chú thích “đổi thực đơn”.

​​Tổng thống Jeri đã vấp phải làn sóng chỉ trích hồi tháng Một, khi xuất hiện đoạn video cho thấy ông che mặt ra vào một nhà hàng Trung Hoa để gặp gỡ riêng các doanh nhân Trung Quốc, trong khi các cuộc gặp này không hề được ghi vào lịch trình chính thức của tổng thống như quy định.

Peru vốn là một trong những nước xuất khẩu nông sản chủ chốt. Theo các bên khởi xướng dự án, cảng Chancay sẽ giúp nước này thúc đẩy mạnh hơn nữa hoạt động thương mại.

Điều tương tự cũng đúng với xuất khẩu các sản phẩm khoáng sản đã qua chế biến, khi nhu cầu từ các thị trường châu Á đối với mặt hàng này đang tăng ổn định. Ngược lại, Chancay sẽ trở thành cửa ngõ để hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc tràn vào khắp lục địa Nam Mỹ.

Đối với thị trấn nhỏ Chancay, cảng siêu lớn này đồng nghĩa với một cuộc chuyển mình có tính bước ngoặt. Khoảng 60.000 cư dân địa phương hiện chủ yếu sống dựa vào đánh bắt thủ công và ngành du lịch.

COSCO Shipping cam kết mọi hoạt động kinh tế sẵn có vẫn có thể cùng tồn tại với dự án cảng, đồng thời hứa hẹn tạo ra 1.500 việc làm trực tiếp và 7.500 việc làm gián tiếp. Thế nhưng, những người dân được gặp trên bãi biển lại tỏ ra hết sức lo lắng về tương lai sinh kế của mình.

Trí Đạt (t/h)