Mỹ chỉ định Iran là ‘quốc gia giam giữ trái phép’, kêu gọi công dân rời đi ngay lập tức

Thứ Sáu (27/2), Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tuyên bố đưa Iran vào danh sách đen các “quốc gia giam giữ trái phép”, yêu cầu Tehran chấm dứt hành vi bắt giữ con tin và trả tự do cho tất cả công dân Mỹ đang bị giam giữ bất hợp pháp.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio cho biết trong một tuyên bố rằng Iran đã bị chỉ định là “quốc gia thực hiện giam giữ trái phép”.

Tuyên bố nêu rõ: “47 năm trước, sau khi giành chính quyền, chế độ hiện tại của Iran đã củng cố quyền lực khi giáo chủ Khomeini ủng hộ việc bắt giữ nhân viên Đại sứ quán Mỹ. Trong nhiều thập kỷ qua, Iran tiếp tục giam giữ tàn bạo các công dân Mỹ vô tội và công dân các nước khác, sử dụng họ làm con bài mặc cả chính trị. Hành vi đáng phẫn nộ này phải chấm dứt”.

Tháng 11/1979, các sinh viên cực đoan Iran đã chiếm giữ Đại sứ quán Mỹ tại Tehran và bắt giữ nhân viên ngoại giao làm con tin, trong bối cảnh có tin đồn rằng Mỹ sẽ bảo vệ Quốc vương Pahlavi trở lại Iran. Giáo chủ Ruhollah Khomeini đã tận dụng sự kiện này để đàn áp những người chỉ trích bằng cách gán cho họ là “đồng minh của Mỹ”. Với tư cách là Lãnh tụ Tối cao, ông cũng là người có tiếng nói quyết định trong việc xây dựng hiến pháp Iran.

Năm 1989, Ali Khamenei kế nhiệm Khomeini và nắm quyền lực tối cao, đứng trên mọi cơ quan chính phủ.

Ông Rubio cho biết Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp vào năm 2025 nhằm bảo vệ công dân Mỹ khỏi tình trạng bị giam giữ trái phép ở nước ngoài. Sau đó, Quốc hội thông qua “Đạo luật Chống giam giữ trái phép năm 2025”, trao quyền cho Bộ Ngoại giao đưa Iran vào danh sách các “quốc gia giam giữ trái phép”.

Tuyên bố nhấn mạnh: “Nếu Iran không chấm dứt các hành vi giam giữ trái phép, chúng tôi sẽ buộc phải xem xét các biện pháp bổ sung, bao gồm khả năng áp đặt hạn chế đi lại theo khu vực đối với những người mang hộ chiếu Mỹ đến và rời khỏi Iran”.

Tuyên bố cũng khẳng định: “Chế độ Iran phải chấm dứt việc bắt giữ con tin và trả tự do cho tất cả công dân Mỹ bị giam giữ trái phép tại Iran”.

Ngoại trưởng nói thêm: “Những biện pháp này có thể chấm dứt việc chỉ định và các hành động liên quan đối với Iran. Chúng tôi kêu gọi Iran thực hiện điều đó”.

Đồng thời, ông Rubio cảnh báo: “Không một công dân Mỹ nào nên đến Iran vì bất kỳ lý do gì”. Ông cũng nhấn mạnh: “Chúng tôi một lần nữa kêu gọi các công dân Mỹ hiện đang ở Iran hãy rời đi ngay lập tức”.

Ngoại trưởng Mỹ sắp có chuyến thăm tới Israel

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ngày 27/2 xác nhận Ngoại trưởng Marco Rubio sẽ tới Israel vào ngày 2/3 cho chuyến thăm kéo dài hai ngày, trong bối cảnh Mỹ tăng cường tập trung lực lượng quân sự tại Trung Đông và căng thẳng với Iran leo thang. Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Tommy Pigott, ông Rubio sẽ thảo luận các ưu tiên khu vực, bao gồm vấn đề Iran, Lebanon và kế hoạch hòa bình 20 điểm cho Gaza do Tổng thống Donald Trump đề xuất.

Chuyến đi được đánh giá có tính nhạy cảm cao. Truyền thông cho biết ông Rubio không cho phép phóng viên tháp tùng, phá vỡ thông lệ nhiều thập kỷ qua, làm dấy lên nhận định rằng nội dung làm việc liên quan trực tiếp đến các kịch bản an ninh và quân sự. Trước chuyến thăm, Đại sứ quán Mỹ tại Israel đã phát cảnh báo khẩn, cho phép nhân viên ngoại giao không thiết yếu và gia đình rời đi ngay lập tức. Đại sứ Mike Huckabee cũng kêu gọi những người muốn rời Israel hành động “ngay hôm nay” khi các chuyến bay thương mại vẫn còn hoạt động.

Song song đó, Mỹ đã hoàn tất nhiều bước triển khai chiến lược. Tàu sân bay USS Gerald R. Ford dự kiến cập vùng biển ngoài khơi Israel, trong khi tiêm kích tàng hình F-22 Raptor và máy bay tiếp nhiên liệu được bố trí tại khu vực Tel Aviv. Các động thái này được xem là tín hiệu chuẩn bị cho khả năng hành động quân sự nhằm vào chương trình hạt nhân Iran nếu đàm phán thất bại.

Ở chiều ngược lại, nỗ lực ngoại giao cuối cùng do Oman làm trung gian vẫn tiếp diễn. Ngoại trưởng Oman đã gặp Phó Tổng thống J.D. Vance tại Washington nhằm thúc đẩy giải pháp kiềm chế. Tuy nhiên, bất đồng giữa các bên vẫn lớn. Trong khi đó, ông Vance khẳng định Mỹ sẽ không sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài nhiều năm tại Trung Đông, phản ánh sự thận trọng trong nội bộ chính quyền.