Mỹ công bố cáo trạng đối với cựu lãnh đạo Cuba Raul Castro và phi công máy bay MiG

Hôm thứ Tư (20/5), Bộ Tư pháp Mỹ đã khởi tố 6 người, trong đó có cựu Chủ tịch Cuba Raul Castro. Họ bị cáo buộc có liên quan đến vụ tấn công máy bay năm 1996 khiến 3 công dân Mỹ thiệt mạng.

Theo một bản cáo trạng bổ sung được Bộ Tư pháp công bố, ông Raul Castro cùng 6 người khác bị cáo buộc tham gia vụ bắn hạ 2 máy bay dân sự của tổ chức “Brother to the Rescue” tại vùng biển quốc tế vào năm 1996. Tất cả đều bị buộc tội âm mưu giết người công dân Mỹ, 4 tội danh giết người và 2 tội danh phá hủy máy bay.

“Brother to the Rescue” là một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Miami, chuyên thực hiện các chuyến bay nhân đạo tại eo biển Florida để tìm kiếm người di cư Cuba gặp nạn.

Cáo trạng nêu rằng từ đầu thập niên 1990, tình báo Cuba đã xâm nhập tổ chức này và chuyển thông tin chi tiết về các chuyến bay của họ cho Chính phủ Cuba. Những báo cáo này được các lãnh đạo quân đội sử dụng để lập kế hoạch cho hành động ngày 24/2/1996.

Theo cáo trạng, 3 máy bay của tổ chức “Brother to the Rescue” cất cánh từ sân bay Opa-locka, miền Nam Florida vào ngày 24/2/1996, thực hiện một chuyến bay nhân đạo theo kế hoạch, hướng đến khu vực phía nam vĩ độ 24. Trong đó, 2 chiếc máy bay mang số hiệu N2456S và N5485S đã bị tấn công và bắn hạ bởi máy bay quân sự Cuba tại vùng trời quốc tế, khiến 4 người trên 2 máy bay thiệt mạng.

Dưới sự chỉ huy của ông Raul Castro khi đó là Bộ trưởng Quốc phòng Cuba, 2 máy bay chiến đấu quân sự Cuba đã phóng tên lửa không đối không vào 2 chiếc Cessna dân sự của Mỹ, không mang vũ khí, phá hủy máy bay mà không hề cảnh báo, trong khi các máy bay này đang bay ngoài không phận Cuba.

Vụ tấn công khiến 4 người thiệt mạng, trong đó có 3 công dân Mỹ: Carlos Costa, Armando Alejandre Jr., Mario de la Peña và Pablo Morales.

Cáo trạng cũng nêu rằng vài tuần trước khi vụ tấn công xảy ra, các phi công quân sự Cuba đã tiến hành tập trận nhằm định vị và chặn các máy bay dân sự bay chậm.

Theo thông báo của Bộ Tư pháp, nếu bị kết tội, các bị cáo sẽ đối mặt với mức án cao nhất cho tội giết người và âm mưu giết công dân Mỹ, bao gồm án tử hình hoặc tù chung thân. Ông Raul Castro và cựu sĩ quan quân đội Cuba Lorenzo Alberto Perez‑Perez sẽ đối mặt mức án tối đa 5 năm tù cho mỗi tội danh phá hủy máy bay.

Một bị cáo khác, 65 tuổi, Luis Raul Gonzalez‑Pardo Rodriguez, đã chuyển đến sống tại Miami trong những năm gần đây. Ông bị cộng đồng người Mỹ gốc Cuba nhận ra từng là thành viên Không quân Cuba, sau đó bị cáo buộc khai man trong hồ sơ di trú tại Mỹ. Hiện ông đã bị cơ quan công quyền Mỹ bắt giữ và sẽ hầu tòa tại Tòa án Khu vực Trung Florida vào cuối tháng này. Ông Rodriguez là một trong các phi công MiG thực hiện nhiệm vụ trong vụ tấn công năm 1996.

Ngày công bố vụ truy tố này trùng với lễ kỷ niệm 124 năm thành lập nước Cộng hòa Cuba. Ngày 20/5/1902, Cuba chính thức kết thúc ách thống trị của Tây Ban Nha và thành lập nước Cộng hòa.

Ngày này, Tổng thống Donald Trump cũng ra tuyên bố chúc mừng ngày độc lập của Cuba, nhấn mạnh Mỹ sẽ tiếp tục gây áp lực lên Havana. Ông khẳng định Mỹ sẽ không dung thứ “một quốc gia côn đồ cách đất liền Mỹ chỉ 90 dặm, nơi che chở cho các hoạt động quân sự, tình báo và khủng bố nước ngoài thù địch”.

Ông Trump còn nói, Mỹ sẽ tiếp tục nỗ lực “cho đến khi người dân Cuba giành lại tự do mà tổ tiên họ đã đấu tranh hơn một trăm năm trước”.

Các nhà phân tích cho rằng vụ truy tố ông Raul Castro không chỉ là truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với sự kiện năm 1996, mà còn phản ánh chính sách cứng rắn hơn của Mỹ đối với Cuba. Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế tại Cuba ngày càng nghiêm trọng và quan hệ Mỹ – Cuba lâu nay căng thẳng, vụ án này dự kiến sẽ khiến mối quan hệ ngoại giao giữa hai nước thêm căng thẳng.

Do Cuba không dẫn độ công dân sang Mỹ, việc ông Raul Castro có phải ra hầu tòa hay không vẫn còn chưa rõ. Trước đó, cựu lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro từng bị truy tố năm 2020 vì cáo buộc liên quan đến ma túy và sau đó bị lực lượng Mỹ bắt giữ để đưa ra xét xử tại New York. Sự kiện này cũng dẫn đến việc Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez nhậm chức, hiện đang hợp tác chặt chẽ với Mỹ.