Mỹ tạm hoãn tấn công quy mô lớn nhất vào Iran, Tổng thống Trump giải thích lý do

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Tư (6/8) cho biết trong một sự kiện tại Las Vegas rằng quân đội Mỹ trước đó đã chuẩn bị tiến hành “cuộc tấn công lớn nhất kể từ sau Thế chiến II” nhằm vào Iran. Tuy nhiên, kế hoạch này đã được tạm hoãn sau khi phía Iran chủ động liên hệ, đề nghị nối lại đàm phán.

Ông Trump nhấn mạnh rằng chính sức ép quân sự liên tục đã buộc Iran phải quay trở lại bàn đàm phán. “Họ gọi điện cho tôi và nói: ‘Xin đừng làm như vậy, hãy cùng đàm phán.'”

Ông cho biết, so với việc tiếp tục mở rộng các cuộc tấn công quân sự, ông ưu tiên giải quyết vấn đề thông qua con đường ngoại giao vì “không muốn gây thương vong”. Tuy nhiên, ông cũng tái khẳng định lập trường của Mỹ không thay đổi: Iran tuyệt đối không được sở hữu vũ khí hạt nhân.

Đàm phán về eo biển Hormuz

Hiện chính quyền Trump đang đàm phán với Iran về việc mở lại eo biển Hormuz. Trước đó một ngày, ông Trump tiết lộ các cuộc thương lượng đã đạt được “tiến triển đáng kể”, đồng thời cho biết hai bên có thể đạt được thỏa thuận sớm nhất vào thứ Tư hoặc thứ Năm.

Mặc dù ông Trump đánh giá các cuộc đàm phán đang diễn ra thuận lợi, phía Iran hôm thứ Năm tiếp tục phủ nhận việc đang tiến hành đối thoại trực tiếp với Mỹ, đồng thời xác nhận các cuộc tiếp xúc vẫn được thực hiện thông qua các bên trung gian như Oman.

Thỏa thuận liên quan đến eo biển Hormuz

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei xác nhận rằng thỏa thuận giữa Iran và Oman về eo biển Hormuz đã bước vào giai đoạn cuối cùng.

Theo ông, hai nước đã thống nhất về tọa độ địa lý của tuyến hàng hải. Nếu “một số bên” – được hiểu là ám chỉ Mỹ – không cản trở, hai bên sẽ ra tuyên bố chung.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết thêm rằng sau hơn 3 tuần đàm phán, Iran và Oman đã xây dựng kế hoạch thiết lập hành lang hàng hải tạm thời có thời hạn từ 2 đến 4 tháng, đồng thời dự kiến thành lập Trung tâm Điều phối Chung để quản lý hoạt động giao thông trên biển.

Tuy nhiên, phía Iran nhấn mạnh rằng một thỏa thuận mang tính kỹ thuật giữa hai quốc gia ven biển này không đồng nghĩa với việc eo biển sẽ tự động được mở lại.

Điều kiện của Iran

Ông Gharibabadi cho rằng để mô hình hợp tác giữa Iran và Oman thực sự được triển khai và bảo đảm tàu thuyền được lưu thông an toàn, yếu tố quyết định vẫn là kết quả đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Theo ông, Iran yêu cầu Mỹ đáp ứng một số điều kiện cốt lõi, bao gồm:

• Chấm dứt hoạt động phong tỏa trên biển của quân đội Mỹ đối với các cảng của Iran.
• Hủy bỏ các lệnh trừng phạt được tái áp đặt sau khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ, đặc biệt là các biện pháp nhằm vào ngành dầu mỏ; đồng thời nối lại đàm phán về việc giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa.
• Giải quyết việc phía Mỹ chưa thực hiện các cam kết trong bản ghi nhớ đạt được hồi tháng 6 liên quan đến việc bảo đảm ổn định tình hình tại Lebanon.

Ông Gharibabadi cũng làm rõ rằng “phương án Iran – Oman” hiện nay là một mô hình hoàn toàn mới, được xây dựng trên cơ sở tình hình an ninh hiện tại, chứ không phải sự tiếp nối các thỏa thuận đã tồn tại trong khoảng 60 năm qua hoặc các điều khoản của thỏa thuận đạt được hồi tháng 6.

Theo kế hoạch này, tuyến hàng hải đi qua eo biển Hormuz trong tương lai sẽ được điều chỉnh, trong đó phần lớn hoạt động vận tải thương mại sẽ chuyển sang đi qua vùng lãnh hải của Iran.

Ông nhấn mạnh đây là biện pháp nhằm thực thi “chủ quyền hiệu quả”, đồng thời khẳng định Iran không có ý định biến việc đóng cửa eo biển thành trạng thái bình thường trong thời bình.

Bối cảnh

Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi tháng 2 năm nay, dẫn đến xung đột quân sự, hoạt động tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt của thế giới – đã chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.

Trong khi đó, sau khi xuất hiện thông tin hai binh sĩ Israel thiệt mạng tại mặt trận Lebanon vào thứ Năm, sự chú ý của cộng đồng quốc tế đang tập trung vào Washington để theo dõi phản ứng của Mỹ trước các yêu cầu của Iran cũng như diễn biến tiếp theo của tình hình.