Liên minh châu Âu sử dụng 1,4 tỷ euro từ tài sản Nga để hỗ trợ Ukraine

Hôm thứ Tư, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã lên án các cuộc tấn công của Nga nhằm vào Ukraine, đồng thời tuyên bố Liên minh châu Âu (EU) sẽ phân bổ 1,4 tỷ euro cho Ukraine từ nguồn lợi thu được từ các tài sản Nga đang bị phong tỏa.

Gần đây, các hoạt động tấn công lẫn nhau bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái giữa Nga và Ukraine gia tăng đáng kể, đặc biệt là các cuộc không kích của Nga nhằm vào Ukraine diễn ra với tần suất cao.

Bà Von der Leyen viết trên nền tảng mạng xã hội X hôm thứ Tư: “Một lần nữa, chúng ta thức dậy với tin tức Nga tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Ukraine, gây ra những hành động tàn bạo kinh hoàng. Nga phải trả giá cho những tổn thất mà họ đã gây ra”.

Bà cho biết khoản lợi nhuận 1,4 tỷ euro thu được từ các tài sản Nga bị đóng băng sẽ được sử dụng để “hỗ trợ Ukraine tiếp tục chống lại cuộc chiến bất hợp pháp của Nga”.

Trước đó, vào rạng sáng thứ Tư – một ngày trước tuyên bố của bà Von der Leyen – Nga đã sử dụng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái tấn công thủ đô Kiev cùng các khu vực lân cận của Ukraine. Vụ tấn công khiến ít nhất 17 người thiệt mạng và 44 người bị thương.

Trong những tuần gần đây, Nga đã gia tăng cường độ các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine, trong đó có nhiều mục tiêu dân sự. Kể từ mùa hè năm nay, các cuộc không kích của Nga trở nên thường xuyên hơn. Một số chuyên gia cho rằng nguyên nhân liên quan đến việc Ukraine đang thiếu nghiêm trọng tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không.

EU sử dụng lợi nhuận từ tài sản Nga bị đóng băng

Năm 2022, sau khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, EU đã nhanh chóng phong tỏa các tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga nằm trong phạm vi tài phán của mình.

Mặc dù bản thân số tài sản này cho đến nay vẫn chưa bị sử dụng trực tiếp, nhưng lợi nhuận phát sinh từ các tài sản đó đã được dùng để hỗ trợ Ukraine.

Theo Ủy ban châu Âu, các tài sản Nga bị phong tỏa đã tạo ra tổng cộng khoảng 8 tỷ euro lợi nhuận. Khoản 1,4 tỷ euro lần này là đợt mới nhất EU phân bổ cho Ukraine từ nguồn thu này.

Phần lớn tiền dùng để hỗ trợ tài chính, không phải viện trợ quân sự trực tiếp

Trong tổng số 1,4 tỷ euro:

• 95% (tương đương 1,33 tỷ euro) sẽ không được cung cấp dưới hình thức viện trợ quân sự trực tiếp. Khoản tiền này sẽ được giải ngân thông qua Cơ chế Hợp tác Cho vay Ukraine (ULCM) nhằm hỗ trợ Ukraine hoàn trả các khoản vay nhận được theo sáng kiến của Nhóm G7 và Liên minh châu Âu.
• 700 triệu euro còn lại sẽ được phân bổ thông qua Quỹ Hòa bình châu Âu (European Peace Facility – EPF), một cơ chế của EU dùng để cung cấp hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

Phản ứng từ phía Nga

Vì tin tức được bà Ursula von der Leyen công bố ngày 5/8/2026 còn quá mới, nên phản ứng cấp cao của Nga như từ Bộ Ngoại giao Nga, Điện Kremlin hay các phát ngôn viên như Dmitry Peskov và Maria Zakharova chưa kịp công khai. Tuy nhiên, truyền thông Nga và lập trường lâu dài của Moscow đã thể hiện quan điểm nhất quán.

Các trang tin thân chính quyền như ura.news và news.ru ngay lập tức tường thuật sự việc với giọng điệu chỉ trích mạnh. Ura.news dùng từ “экспроприировала” (tịch thu, chiếm đoạt) và nhấn mạnh rằng “châu Âu sẽ tài trợ hoạt động chiến đấu của Ukraine”. News.ru còn trực diện hơn khi đặt tiêu đề “EU làm giàu nhờ tài sản Nga bị đánh cắp với số tiền khổng lồ”, gọi thẳng đây là hành động chiếm dụng bất hợp pháp. Họ liên tục nhắc rằng đây đã là lần thứ năm EU chuyển tiền kiểu này, nâng tổng số tiền lấy từ lãi suất tài sản Nga lên khoảng 8 tỷ euro. Đồng thời, họ khẳng định đây không phải là “lợi nhuận hợp pháp”, mà là nguồn tiền bị chiếm dụng để nuôi chiến sự.

Lập trường chính thức của Nga từ lâu đã định hình rõ ràng xung quanh vấn đề tài sản bị đóng băng. Moscow luôn coi mọi hình thức sử dụng – dù chỉ lấy lãi suất hay tiến tới tịch thu cả gốc – đều là “воровство” (ăn cắp), “грабёж” (cướp bóc) và vi phạm nghiêm trọng luật quốc tế cũng như nguyên tắc bất khả xâm phạm của tài sản chủ quyền ngân hàng trung ương. Tổng thống Vladimir Putin từng công khai gọi các kế hoạch tương tự của EU là “ăn cướp” và cảnh báo rằng “hậu quả có thể rất nghiêm trọng đối với những kẻ cướp”. Nga đã khởi kiện Euroclear – nơi giữ phần lớn tài sản – đòi bồi thường khoảng 230 tỷ USD, đồng thời đe dọa các biện pháp đáp trả bao gồm tịch thu tài sản phương Tây còn lại trên lãnh thổ Nga và theo đuổi kiện tụng quốc tế.

Việc EU chỉ sử dụng lãi suất thay vì đụng đến gốc tài sản (khoảng 210 tỷ euro) khiến phản ứng lần này chưa “nóng” bằng giai đoạn cuối năm 2025, khi Brussels thảo luận cơ chế “khoản vay bồi thường” lớn. Song Moscow vẫn khẳng định rằng ngay cả việc lấy lãi suất cũng là bất hợp pháp, làm suy yếu niềm tin vào hệ thống tài chính châu Âu và sẽ bị đáp trả.