Mỹ tăng sức ép buộc Nga minh bạch về cái chết bí ẩn tại phòng thí nghiệm Siberia

Mỹ đang gia tăng sức ép ngoại giao lên Nga, yêu cầu Moscow cung cấp đầy đủ thông tin về cái chết bí ẩn của một nhân viên tại phòng thí nghiệm chống dịch hạch ở Siberia và tuân thủ nghĩa vụ báo cáo y tế quốc tế. Washington vẫn chưa xác định liệu nạn nhân mắc dịch hạch thể phổi, một bệnh truyền nhiễm khác hay có liên quan đến tác nhân được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, trong khi Nga khẳng định chưa ghi nhận dịch hạch. Hiện chưa có bằng chứng về một đợt bùng phát rộng hơn, và WHO đánh giá nguy cơ đối với Nga cũng như quốc tế ở mức thấp.

Theo tờ The Wall Street Journal, Bộ Ngoại giao Mỹ đã gửi cho Moscow một démarche — thông điệp ngoại giao chính thức — yêu cầu Nga thực hiện các nghĩa vụ báo cáo y tế quốc tế. Washington cho rằng Moscow cho đến nay chỉ cung cấp rất ít thông tin về cái chết tại cơ sở nghiên cứu dịch hạch ở Siberia.

Điều Mỹ vẫn chưa biết

Một trong những câu hỏi quan trọng nhất là liệu nhân viên phòng thí nghiệm 28 tuổi đã mắc dịch hạch thể phổi hay một bệnh truyền nhiễm khác chưa xác định. Mỹ cũng muốn biết tác nhân gây bệnh có bị biến đổi trong phòng thí nghiệm hay không, vì điều đó có thể thay đổi đáng kể cách đánh giá nguy cơ và biện pháp đối phó.

Được biết, Viện Chống Dịch hạch Irkutsk không chỉ nghiên cứu dịch hạch mà còn các bệnh nguy hiểm khác như bệnh tả, bệnh than và sốt Malta. Do vậy, việc nạn nhân làm việc tại một viện nghiên cứu dịch hạch không tự động chứng minh rằng cô ấy chết vì dịch hạch.

Chính quyền Mỹ đang huy động nhiều cơ quan

Hội đồng An ninh Quốc gia và Bộ Ngoại giao đang dẫn đầu việc thu thập thông tin; CDC cùng cơ quan phụ trách chuẩn bị và ứng phó chiến lược của Bộ Y tế Mỹ cũng tham gia đánh giá nguy cơ. Mỹ đồng thời tiếp xúc với WHO để tìm thêm thông tin.

Ngoại trưởng Marco Rubio nói Nga cần chia sẻ thêm thông tin nhưng cảnh báo rằng với lượng dữ liệu hiện có, việc suy đoán quy mô của sự việc sẽ là thiếu thận trọng.

Phản ứng của Nga làm Washington đặt thêm câu hỏi

Các biện pháp được báo cáo tại địa phương — bao gồm việc một bệnh viện bị cách ly và gần 200 người được theo dõi — khiến giới chức Mỹ chú ý, trong khi thông tin chính thức từ Moscow vẫn hạn chế. Tuy nhiên, những nghi ngờ của quan chức Mỹ về mức độ minh bạch của Nga là đánh giá của phía Mỹ, chưa phải bằng chứng độc lập xác nhận Nga đang che giấu một đợt dịch.

Nga nói các xét nghiệm sau tử vong không phát hiện dịch hạch và mô tả nguyên nhân tử vong là viêm phổi chưa xác định căn nguyên. WHO cho biết dựa trên thông tin hiện có, nguy cơ đối với toàn nước Nga được đánh giá thấp và đối với châu Âu là rất thấp.

Chưa có dấu hiệu về một đại dịch mới

Các chuyên gia được cánh báo giới phương Tây dẫn lời lưu ý dịch hạch thể phổi là nhiễm khuẩn có thể điều trị bằng kháng sinh và không có khả năng lây lan nhanh giống SARS-CoV-2. Hiện có rất ít dấu hiệu cho thấy sự việc này sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu.

Mỹ vì thế chưa áp dụng hạn chế đi lại mới liên quan đến sự cố này, dù Bộ Ngoại giao vốn đã khuyến cáo công dân Mỹ không đến Nga vì những lý do khác.

Điểm quan trọng nhất

Cánh báo giới không nói rằng đã xác nhận có dịch hạch thoát ra từ phòng thí nghiệm. Trọng tâm của câu chuyện hiện nay là sự thiếu thông tin về nguyên nhân tử vong và yêu cầu Nga minh bạch hơn, chứ không phải bằng chứng về một đợt bùng phát dịch hạch. Tờ WSJ bổ sung diễn biến mới đáng kể: Mỹ đã nâng yêu cầu này thành một démarche ngoại giao chính thức về nghĩa vụ báo cáo y tế quốc tế.

Theo The Wall Street Journal, RTÉ, The Washington Post, The Guardian