Mỹ trừng phạt 2 hãng ô tô lớn nhất và 3 công ty đường sắt của Iran

Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Năm (1/10) trừng phạt Iran Khodro và SAIPA, 2 hãng chiếm hơn 90% thị trường ô tô Iran, cùng 3 công ty đường sắt và nhiều nhà cung cấp nước ngoài có liên quan.

Đợt trừng phạt mới thuộc “Chiến dịch Kẻ bị ruồng bỏ về kinh tế” (Operation Economic Outcast) mà Bộ Tài chính Mỹ công bố hôm 24/8. Chiến dịch nhằm cắt nguồn tiền Tehran dùng cho chiến tranh, chế tạo tên lửa, tấn công mạng và tài trợ cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), theo Reuters.

Trong một tuyên bố, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết nhờ chiến dịch này, chế độ Iran đã suy yếu nghiêm trọng về khả năng “tài trợ cho cỗ máy chiến tranh và gieo rắc khủng bố ra thế giới”.

Ông nói thêm: “Hành động hôm nay nhắm thẳng vào những kẻ tiếp tay cho Iran, và đặt nền móng để Mỹ cùng các đối tác rút cạn nguồn thu của chế độ này một cách dứt điểm”.

Theo Epoch Times, nguồn thu từ xuất khẩu dầu của Iran sụt giảm mạnh sau khi quân đội Mỹ phong tỏa hàng hải tại eo biển Hormuz. Để giữ cho nền kinh tế vận hành và chuyển được hàng hóa, Tehran quay sang dựa nhiều vào ô tô và đường sắt. Bộ Tài chính Mỹ cho biết chế độ Iran và IRGC đã thâu tóm 2 ngành này.

Iran Khodro và SAIPA sản xuất gần 1,5 triệu xe mỗi năm

Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ đưa Iran Khodro (IKCO) và SAIPA vào danh sách trừng phạt. 2 hãng này mỗi năm sản xuất gần 1,5 triệu xe, chiếm hơn 90% thị trường xe con nội địa, Quartz cho biết.

Danh sách còn có 2 công ty con của SAIPA và Iran Khodro Diesel. Công ty con này của IKCO là hãng sản xuất xe buýt, xe tải và động cơ diesel lớn nhất Iran.

Niroo Motor Shiraz, hãng xe máy lớn nhất Iran, cũng bị trừng phạt. Phía Mỹ cáo buộc hãng này sử dụng lao động tù nhân và cung cấp hơn 6.000 xe máy cho nhân viên tình báo mặc thường phục đi tuần tra.

Ô tô là ngành kinh tế lớn nhất của Iran sau dầu khí, dù mỗi năm thua lỗ hơn 1 tỷ USD vì tham nhũng và quản lý yếu kém. Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc IRGC cài cắm khắp ngành này để rút tiền và rửa tiền qua hoạt động thương mại.

Reuters cho biết lệnh phong tỏa buộc Tehran dựa nhiều hơn vào ô tô và đường sắt để chở xăng dầu, phân bón, hóa chất và các hàng hóa khác.

Ở mảng đường sắt, 3 công ty bị trừng phạt. Công ty Đường sắt Cộng hòa Hồi giáo Iran (RAI) thuộc sở hữu nhà nước, chuyên chở khách và hàng. 2 công ty còn lại là Công ty Tàu khách Raja và Sherkat-E Rah Ahan-E Khamle-O-Naghle, còn gọi là Công ty Vận tải Đường sắt, một hãng vận tải hàng hóa tư nhân hàng đầu.

OFAC còn ban hành 2 quyết định trừng phạt theo lĩnh vực dựa trên Sắc lệnh hành pháp 13902. Từ nay, cơ quan này có thể trừng phạt bất kỳ cá nhân, tổ chức nào hoạt động trong ngành ô tô hoặc đường sắt của Iran, Quartz cho biết.

Nhiều công ty Hồng Kông, Trung Quốc có tên trong danh sách

Iran International đưa tin đợt trừng phạt cũng nhắm vào các nhà cung cấp và bên hỗ trợ nước ngoài tại UAE, Thổ Nhĩ Kỳ, Hồng Kông, Indonesia, Đức và Trung Quốc.

Hai công ty tại Hồng Kông là Hessenberg Co., Limited (còn gọi là Jedburgh Co., Limited) và Tanex Global Trading Hong Kong Limited bị trừng phạt vì cung cấp linh kiện cho IKCO và SAIPA. Phía Mỹ còn đưa vào danh sách PT Golden Motorcycle International tại Indonesia, Integrated Auto Parts LLC tại UAE và Troy Trading Arac Parcalari Sanayi Ve Ticaret Limited Sirketi tại Thổ Nhĩ Kỳ.

HEPCO, một trong những hãng sản xuất máy công trình lớn nhất Trung Đông, cũng bị trừng phạt. Phía Mỹ cho biết IRGC đã dùng máy của hãng này để xây khu huấn luyện quân sự và công trình ngầm. Epoch Times lưu ý danh sách có cả công ty con của HEPCO tại Trung Quốc là HEPCO Shanghai Co., Ltd.

Một công ty có trụ sở tại Đức bị cáo buộc cung cấp nguyên liệu đầu vào cho một trong những nhà sản xuất thép lớn nhất Iran.

Khi khởi động chiến dịch vào cuối tháng 8, ông Bessent đã cảnh báo không quốc gia nào được miễn trừ khỏi nguy cơ bị trừng phạt, và nêu đích danh Trung Quốc là nơi then chốt cho các hoạt động liên quan đến Iran, Quartz nhắc lại.

Doanh nhân tại Hồng Kông bị cáo buộc buôn thép, dầu cho Iran

Bộ Tài chính Mỹ còn chỉ ra một mạng lưới rửa tiền và buôn hàng hóa sử dụng các công ty vỏ bọc ở Hồng Kông và doanh nghiệp Trung Quốc.

Ông Ramin Keshvardoust, doanh nhân mang quốc tịch Iran và Dominica, hoạt động tại Hồng Kông, bị cáo buộc dùng các công ty và tài khoản ngân hàng do ông kiểm soát để thu xếp những chuyến hàng thép và dầu của Iran trị giá hàng chục triệu USD. Phía Mỹ cho biết hệ thống ngân hàng ngầm của Iran còn dùng các công ty vỏ bọc của ông để rửa tiền.

Từ đầu năm 2025, những người hoạt động trong hệ thống ngân hàng ngầm này đã chuyển hàng chục triệu euro và USD đến 5 công ty vỏ bọc tại Hồng Kông do ông Keshvardoust kiểm soát. Đó là KGT Trading Limited, Dominion Trading Group Limited, Bonasol Group Co., Limited, Meizi Co., Limited và East Concord Development Limited. Những người này hành động thay mặt Farab Soroush Afagh Qeshm, công ty phụ trách điều chuyển tiền của Ngân hàng Shahr.

2 công ty thép ông Keshvardoust điều hành tại Trung Quốc là Shanghai Ruimi Import and Export Trade Co., Ltd. và M and R Steel Co., Ltd., cùng công ty thép của ông ở Iran, đều bị trừng phạt theo Sắc lệnh hành pháp 13871. Bà Mehnoosh Poursaraf Hamedani, doanh nhân mang quốc tịch Iran và Dominica tại Hồng Kông, cổ đông của2 công ty này, cũng bị trừng phạt.

Mạng lưới ngân hàng ngầm A7 phục vụ cả Nga lẫn Iran

Cùng ngày, Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính (FinCEN) và OFAC ra tay với A7, mạng lưới ngân hàng ngầm có liên hệ với Nga mà Iran cũng dùng để chuyển tiền. OFAC xếp A7 vào nhóm tổ chức tội phạm xuyên quốc gia nghiêm trọng. FinCEN đề xuất quy định cấm các tổ chức tài chính xử lý giao dịch chuyển tiền liên quan đến các “đại lý con” của mạng lưới này.

“Bộ Tài chính đang phá bỏ hạ tầng tài chính giúp Iran và các đối thủ khác né trừng phạt, chuyển tiền phi pháp, làm tổn hại hệ thống tài chính toàn cầu”, ông Bessent nói. Ông cảnh báo ai tiếp tay cho các đối thủ của Mỹ chuyển tiền bất hợp pháp “sẽ mất quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ”.

Người cầm đầu A7 là Ilan Mironovich Shor, từng bị kết án vì lừa đảo. Các đại lý con của A7 làm giả chứng từ thương mại và hóa đơn, khiến giao dịch bị trừng phạt trông như hoạt động kinh doanh thông thường.

Theo chính A7 tự nhận, tính đến tháng 1/2026, mạng lưới này xử lý hơn 2.000 giao dịch mỗi ngày. Tổng khối lượng giao dịch của A7 vượt 7,5 nghìn tỷ rúp, tương đương 91,5 tỷ USD, tức khoảng 13% kim ngạch ngoại thương năm 2025 của Nga.

Mạng lưới này không chỉ phục vụ Nga. Ngân hàng Trung ương Iran, IRGC, Hamas và “hạm đội bóng tối” của Iran cũng dùng mạng lưới này để chuyển những khoản tiền lớn, bán dầu và mua vũ khí.

Phía Mỹ nhấn mạnh mọi tài sản của các đối tượng bị trừng phạt nằm tại Mỹ hoặc do người Mỹ kiểm soát đều bị phong tỏa. Tổ chức tài chính nước ngoài nào giúp các đối tượng này giao dịch có thể chịu trừng phạt thứ cấp, bị cắt đường vào hệ thống tài chính Mỹ.

Bài liên quan: