Mỹ trừng phạt các quan chức cấp cao Iran đàn áp người biểu tình

Hôm thứ Năm (ngày 15/1), Bộ Tài chính Hoa Kỳ tuyên bố áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với những kẻ đứng sau việc đàn áp tàn bạo các cuộc biểu tình tại Iran. Cùng ngày, các Ngoại trưởng Nhóm G7 và Đại diện Cấp cao của Liên minh châu Âu cũng đã ra tuyên bố chung lên án chính quyền Iran sử dụng bạo lực để đàn áp người biểu tình.

Trong tuyên bố đăng tải trên trang web của mình hôm thứ Năm (15/1), Bộ Tài chính Hoa Kỳ cho biết, người dân Iran đã dũng cảm xuống đường để yêu cầu các quyền tự do cơ bản và an ninh kinh tế. Ngày 16/1, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) của Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã hành động, nhằm vào những người đứng sau việc chính quyền Iran đàn áp tàn bạo những người biểu tình ôn hòa.

OFAC cũng đã hành động chống lại các mạng lưới ngân hàng ngầm. Những mạng lưới này cho phép giới đặc quyền Iran đánh cắp nguồn thu từ tài nguyên thiên nhiên của đất nước và tiến hành rửa tiền.

Bộ trưởng Tài chính Bessent cho biết, Hoa Kỳ kiên định ủng hộ tiếng nói của người dân Iran trong việc kêu gọi tự do và công lý.

Ông nói dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Trump, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đang áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những lãnh đạo chủ chốt của Iran đã tham gia vào việc đàn áp tàn bạo người dân Iran. Bộ Tài chính sẽ sử dụng mọi công cụ để nhắm vào những người đứng sau các hành vi tàn bạo của chế độ Iran trong việc chà đạp nhân quyền.

Bộ Tài chính cho biết OFAC đã đưa nhiều quan chức cấp cao Iran vào danh sách trừng phạt. Những quan chức này chịu trách nhiệm giám sát các lực lượng an ninh Iran, hiện đang đàn áp người dân Iran.

Các quan chức an ninh Iran bị trừng phạt bao gồm Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SCNS), Ali Larijani. Ông Larijani là một trong những lãnh đạo Iran sớm nhất kêu gọi sử dụng bạo lực nhằm đáp trả những yêu cầu hợp pháp của người dân Iran. Với tư cách đại diện cho Lãnh tụ Tối cao Iran, ông chịu trách nhiệm trong việc điều phối các hành động đối phó với các cuộc biểu tình.

OFAC cũng đã đưa thêm 18 cá nhân và thực thể vào danh sách trừng phạt. Những cá nhân và thực thể này đóng vai trò then chốt trong các hoạt động rửa tiền thông qua mạng lưới ngân hàng ngầm bí mật do các tổ chức tài chính bị trừng phạt của Iran là Ngân hàng Quốc gia Iran (Bank Melli) và Ngân hàng Shahr vận hành, chuyên xử lý nguồn thu từ việc bán dầu mỏ và các sản phẩm hóa dầu của Iran ra nước ngoài.

Bộ Tài chính Hoa Kỳ cho biết, những khoản thu này lẽ ra phải được sử dụng để mang lại lợi ích cho người dân Iran, giúp họ đối phó với thảm họa kinh tế do lạm phát nghiêm trọng và thâm hụt ngân sách khổng lồ gây ra bởi sự quản lý kinh tế yếu kém của chế độ. Nhưng thay vào đó, số tiền này lại bị sử dụng để tài trợ cho việc đàn áp người dân Iran của chế độ này và hỗ trợ các tổ chức khủng bố ở nước ngoài.

Cùng ngày Hoa Kỳ công bố các biện pháp trừng phạt, Nhóm Bảy nước (G7) và Đại diện Cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) đã ra tuyên bố chung về vấn đề Iran.

Tuyên bố nêu rõ, G7 và EU kiên quyết phản đối việc chính quyền Iran gia tăng đàn áp tàn bạo đối với người dân Iran. Từ cuối tháng 12/2025, người dân Iran đã dũng cảm bày tỏ những yêu cầu hợp pháp của họ về một cuộc sống tốt đẹp hơn, có phẩm giá và tự do.

Tuyên bố viết, G7 và EU vô cùng bàng hoàng trước các báo cáo về số lượng thương vong cao như vậy. Chúng tôi lên án việc các lực lượng an ninh (Iran) cố tình sử dụng bạo lực, giết hại người biểu tình, bắt giữ tùy tiện và sử dụng các biện pháp đe dọa đối với người tham gia biểu tình.

G7 và EU kêu gọi chính quyền Iran duy trì sự kiềm chế toàn diện, tránh sử dụng bạo lực, và bảo vệ nhân quyền cũng như các quyền tự do cơ bản của công dân Iran, bao gồm quyền tự do ngôn luận, quyền tiếp cận, tiếp nhận và truyền tải thông tin, cũng như quyền tự do lập hội và tụ họp hòa bình, đồng thời không được khiến công dân lo sợ bị trả thù.

Tuyên bố cảnh báo rằng nếu Iran tiếp tục vi phạm các nghĩa vụ quốc tế về nhân quyền, như đàn áp người biểu tình và những người bất đồng chính kiến, các quốc gia thành viên G7 sẵn sàng áp dụng thêm các biện pháp hạn chế.

G7 bao gồm Hoa Kỳ, Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và Anh.

Về phía Tehran, quốc gia này đã trải qua làn sóng bất ổn từ cuối tháng 12/2025, xuất phát từ tình trạng lạm phát và sự mất giá của đồng nội tệ rial.

Trong khi đó, các đồng minh của Mỹ tại khu vực gồm Saudi Arabia, Oman và Qatar đã đưa ra những khuyến cáo thận trọng. Theo Wall Street Journal, các quốc gia này lo ngại bất kỳ cuộc tấn công quân sự nào cũng có thể gây bất ổn thị trường dầu mỏ toàn cầu, và có khả năng dẫn đến việc phe cứng rắn trong IRGC nắm quyền kiểm soát chặt chẽ hơn tại Iran.

Theo báo chí Israel, một quan chức cấp cao của Mỹ xác nhận rằng hôm 14/1, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã đề nghị Tổng thống Mỹ Donald Trump hoãn lại đòn tập kích vào Iran.

Nguồn tin cho biết động thái được Thủ tướng Israel đưa ra trong cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ vào đúng ngày ông Trump thông báo việc giết hại người biểu tình ở Iran đã dừng lại và tạm đình lại quyết định tấn công Iran.