Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn, sẽ tiến hành cuộc hội đàm khẩn cấp tại Doha vào thứ Ba

Các quan chức Mỹ hôm Chủ nhật (28/6) cho biết, Mỹ và Iran đã đồng ý tạm thời ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau để hạ nhiệt căng thẳng đang leo thang gần đây tại eo biển Hormuz. Phái đoàn hai nước dự kiến sẽ gặp nhau vào thứ Ba (30/6) tại Doha, thủ đô Qatar, với trọng tâm là giải quyết xung đột tại eo biển.

Một quan chức trong chính quyền Trump nói với CNN: “Hiện tại, cả hai bên sẽ cùng lùi một bước để tàu thuyền có thể tự do lưu thông”.

Một quan chức cấp cao khác của Mỹ cũng tiết lộ với Axios: “Chúng tôi đã quyết định chấm dứt mọi hoạt động tấn công bằng hỏa lực”. Đây là một thuật ngữ quân sự, thường dùng để chỉ các hoạt động tấn công bằng hỏa lực và các hành động tác chiến khác.

Nội dung hội đàm chuyển sang tranh chấp tại eo biển

Theo các nguồn tin am hiểu sự việc, cuộc hội đàm vào thứ Ba ban đầu dự kiến được tổ chức tại Thụy Sĩ với chủ đề thảo luận về vấn đề hạt nhân Iran. Tuy nhiên, do giao tranh bùng phát trở lại vào cuối tuần, địa điểm đã được khẩn cấp chuyển sang Doha, đồng thời chương trình nghị sự cũng chuyển sang tập trung vào việc quản lý xung đột tại eo biển Hormuz.

Mặc dù có tin đồn cho rằng các cuộc đàm phán từng bị gián đoạn, các quan chức Mỹ đã bác bỏ thông tin này, nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán kỹ thuật liên quan đến Biên bản ghi nhớ (MoU) vẫn “diễn ra đúng kế hoạch”.

Bế tắc về quyền quản lý eo biển, “đường dây nóng” chưa hoạt động dẫn đến giao tranh

Cuộc xung đột thử thách khả năng duy trì lệnh ngừng bắn của hai bên bắt đầu từ cuối tuần trước. Phía Mỹ cho biết một “đường dây nóng” dự kiến được thiết lập giữa quân đội Mỹ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nhằm điều phối hoạt động lưu thông hàng hải vẫn chưa chính thức đi vào hoạt động, dẫn đến việc liên lạc không thông suốt.

Trong bối cảnh thiếu kênh liên lạc, Iran hôm thứ Bảy đã tấn công tàu chở dầu “Kiku” treo cờ Panama. Quân đội Mỹ sau đó điều động chiến đấu cơ phá hủy 10 mục tiêu quân sự bên trong lãnh thổ Iran, bao gồm các cơ sở lưu trữ tên lửa, kho máy bay không người lái và các trạm radar.

Sau đó, Iran đã phóng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhằm vào Kuwait và Bahrain, nơi có căn cứ quân sự của Mỹ.

Hiện nay, bất đồng cốt lõi giữa hai bên nằm ở quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm Chủ nhật đã cứng rắn khẳng định Iran là quốc gia duy nhất chịu trách nhiệm quản lý tuyến đường thủy này và tuyên bố: “Tôi yêu cầu các bên không can thiệp vào vấn đề quản lý eo biển Hormuz… đừng để Biên bản ghi nhớ này đi chệch khỏi quỹ đạo của nó”.

Đáp lại, chính quyền Trump nhấn mạnh đây là tuyến đường thủy quốc tế và sẽ tuyệt đối không cho phép Iran thu bất kỳ khoản phí lưu thông hay tiền phạt nào.

Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz cho biết có tổng cộng 143 quốc gia, trong đó có Trung Quốc, đồng tình rằng kế hoạch thu phí của Iran vi phạm luật pháp quốc tế. Ngay cả nước láng giềng Oman cũng đã từ chối đề xuất cùng thu phí với Iran.

Ông Waltz nhấn mạnh: “Nếu chính quyền Iran cho rằng Tổng thống Trump sẽ khoanh tay đứng nhìn Iran tiếp tục tấn công hoạt động hàng hải quốc tế hoặc các căn cứ của chúng tôi mà không có hành động đáp trả, thì họ đã hoàn toàn sai lầm”.

Ông tiếp tục cho biết, nếu cần thiết, chính quyền Trump sẽ “sử dụng biện pháp quân sự để phá hủy cơ sở hạ tầng mà họ đang tìm cách sử dụng nhằm kiểm soát trái phép tuyến đường thủy quốc tế”.

Lo ngại của thị trường đẩy giá dầu tăng

Mặc dù hai bên đã đồng ý ngừng tấn công và tổ chức hội đàm, rủi ro địa chính trị vẫn tiếp tục tác động mạnh đến tâm lý thị trường.

Trong phiên giao dịch đầu giờ sáng thứ Hai tại châu Á, hợp đồng tương lai dầu thô WTI tăng 1,07%, lên 69,97 USD/thùng. Hợp đồng tương lai dầu Brent cũng tăng 0,85%, đạt 73,22 USD/thùng.

Các chuyên gia cảnh báo rằng do cơ sở hạ tầng năng lượng bị hư hại và việc khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải vẫn cần thêm thời gian, giá dầu trong ngắn hạn khó có thể trở lại mức trước khi xung đột nổ ra.

Hôm thứ Bảy, Tổng thống Trump đã cảnh báo trên mạng xã hội Truth Social rằng nếu Mỹ “buộc phải” tái khởi động chiến tranh, Iran có thể “không còn tồn tại”.

Ông nhấn mạnh: “Họ (Iran) rất có thể sẽ không bao giờ rút ra được bài học! Có lẽ sẽ đến một thời điểm mà chúng ta không còn có thể tiếp tục kiềm chế. Khi đó, chúng ta sẽ buộc phải sử dụng biện pháp quân sự để hoàn tất nhiệm vụ mà chúng ta đã triển khai thành công. Nếu thật sự đi đến bước đó, Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ không còn tồn tại”.