Nghị viện châu Âu thông qua nghị quyết kêu gọi EU cứng rắn hơn với Trung Quốc

Nghị viện châu Âu hôm thứ Tư (7/10) thông qua nghị quyết kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) cứng rắn hơn với Trung Quốc về bán phá giá, gián điệp và việc hỗ trợ Nga, với 454 phiếu thuận.

Văn bản nhận 86 phiếu chống và 110 phiếu trắng. Euronews dẫn nội dung nghị quyết cho biết quan hệ với Bắc Kinh “đã đến điểm tới hạn”. Nguyên nhân chủ yếu là “các hành vi kinh tế không công bằng của Trung Quốc như bán phá giá và gián điệp” và lập trường của Bắc Kinh về cuộc chiến Nga – Ukraine.

Nghị quyết không trực tiếp thay đổi chính sách của EU đối với Trung Quốc.

Dù vậy, Epoch Times nhận định kết quả bỏ phiếu cho thấy EU đang dần đạt đồng thuận về Trung Quốc, kể từ khi Nghị viện châu Âu thay đổi lập trường chính thức vào năm 2023. Bắc Kinh đã vận động nhiều năm nhằm làm dịu quan hệ với EU, nhưng không ngăn được nghị quyết.

Nghị quyết được thông qua một ngày trước vòng đàm phán thương mại cấp cao EU-Trung Quốc hôm thứ Năm (8/10). Khi Nghị viện bỏ phiếu, Ủy viên Thương mại EU Maroš Šefčovič đang trên đường đến Bắc Kinh. Hiện mọi nước thành viên EU đều nhập siêu với Trung Quốc, và lãnh đạo các nước đang yêu cầu Ủy ban châu Âu đạt kết quả cụ thể trong đàm phán.

Trong phiên tranh luận tối thứ Ba (6/10), bà Hilde Vautmans, nghị sĩ phe trung dung người Bỉ và là người soạn chính văn bản, nói: “Chúng ta đã chứng kiến Bắc Kinh thử giới hạn của luật pháp quốc tế. Ngày mai, Nghị viện châu Âu có thể gửi đi một thông điệp rõ ràng: Ngừng bán phá giá, ngừng gián điệp, cạnh tranh công bằng”.

Cảnh báo dư thừa công suất, đề nghị dùng công cụ chống cưỡng ép

Nghị quyết cảnh báo tình trạng dư thừa công suất công nghiệp của Trung Quốc “có thể làm rỗng lõi công nghiệp của EU”. Thị trường xe điện Trung Quốc bị coi là “mối đe dọa lớn” đối với an ninh và kinh tế châu Âu.

“Nếu tiếp xúc với phía Trung Quốc tỏ ra không hiệu quả hoặc chưa đủ, EU bảo lưu quyền áp dụng các biện pháp đơn phương theo Chiến lược An ninh Kinh tế của mình,” văn bản viết.

Các nghị sĩ cũng kêu gọi các nước thành viên và Ủy ban châu Âu “khẩn cấp” hành động trước việc Trung Quốc biến sự phụ thuộc của châu Âu vào nguyên liệu thô thiết yếu thành vũ khí. Nếu Trung Quốc làm vậy, EU nên cân nhắc sử dụng Công cụ Chống cưỡng ép (ACI).

Đây là cơ chế cho phép EU áp dụng biện pháp đáp trả mạnh với nước thứ ba dùng sức ép kinh tế với khối, nặng nhất có thể là hạn chế giấy phép và quyền sở hữu trí tuệ, Euronews cho biết. Năm 2025, giữa lúc thương chiến với Mỹ leo thang, Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm, nguyên liệu quan trọng của ngành ô tô, quốc phòng và công nghệ sạch tại châu Âu.

Ủy ban châu Âu đang soạn đề xuất thúc đẩy doanh nghiệp trong các ngành chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, dự kiến công bố trước cuối năm nay.

Hai ngày trước cuộc bỏ phiếu, Đức và Pháp cũng siết chặt lập trường thương mại với Bắc Kinh. Hai nước kêu gọi lập một công cụ thương mại mới, cho phép Ủy ban châu Âu áp dụng biện pháp dẫn đến việc “cắt ngay khỏi thị trường nội khối nếu cần”.

Bắc Kinh bị gọi là “yếu tố thúc đẩy quyết định” cho cuộc chiến của Nga

Nghị quyết gọi Bắc Kinh là “yếu tố thúc đẩy quyết định cho cuộc chiến tranh xâm lược phi pháp và vô cớ của Nga chống lại Ukraine”, là nguồn cung hàng lưỡng dụng lớn nhất cho Nga và giúp Moscow lách lệnh trừng phạt.

Văn bản còn nêu “sự hậu thuẫn ngoại giao và hỗ trợ vật chất của Trung Quốc đang duy trì tổ hợp công nghiệp quân sự của Nga”.

Bắc Kinh khẳng định giữ trung lập trong cuộc chiến và vẫn buôn bán bình thường với Nga. Tuy nhiên, suốt 4 năm chiến sự, Bắc Kinh chưa từng chỉ trích Nga hay lên tiếng ủng hộ Ukraine, Epoch Times lưu ý.

Về Đài Loan, Nghị viện châu Âu kêu gọi EU “tăng cường phối hợp an ninh” với các nước thành viên và các đối tác dân chủ khác trong khu vực để củng cố ổn định khu vực. Nghị viện đề nghị cụ thể việc “duy trì sự hiện diện hải quân thường xuyên và tập trận chung” tại eo biển Đài Loan và vùng lân cận.

Vận động sửa văn bản không thành

Theo Vision Times, South China Morning Post (SCMP) cho biết nhiều năm qua Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã dồn nhiều nguồn lực vận động Nghị viện châu Âu. Năm ngoái, Nghị viện từng thúc đẩy nối lại tiếp xúc bình thường với Bắc Kinh, sau đó hai bên tăng các chuyến thăm và trao đổi. Bắc Kinh cũng dỡ lệnh trừng phạt áp lên một số nghị sĩ từ năm 2021.

Gần đây, nhiều vụ gián điệp liên quan đến ĐCSTQ bị phanh phui đã gây chấn động Nghị viện.

Epoch Times dẫn SCMP cho biết, theo các nguồn tin, các nhà ngoại giao ĐCSTQ đã vận động sửa nội dung văn bản. Một bản dự thảo trước đó từng bỏ cụm “đối thủ mang tính hệ thống”, cách EU chính thức gọi Trung Quốc từ năm 2019. Các nguồn tin cho biết bà Vautmans bỏ cụm này để xoa dịu phản đối của nhóm Xã hội và Dân chủ, nhưng văn bản cuối cùng đã đưa cụm này trở lại.

Các bản sửa đổi được thông qua kèm nghị quyết cũng khôi phục cụm “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện”, cách gọi trước đây cho quan hệ EU-Bắc Kinh. Hai bản sửa đổi do nhóm Xã hội đề xuất được cho là có liên quan đến việc khôi phục cụm từ này.

Trong quá trình soạn văn bản năm nay, bà Vautmans đã gặp phái đoàn Trung Quốc Đại Lục 6 lần, gặp đại diện Đài Loan 3 lần và gặp Đại hội Duy Ngô Nhĩ Thế giới 2 lần, Vision Times dẫn SCMP.

Nhìn chung, các nhóm trung dung và cánh hữu, vốn chiếm đa số, đều hoài nghi Bắc Kinh. Sau phiên tranh luận, bà Vautmans cho biết: “Đây không còn chỉ là lập trường của Nghị viện châu Âu hay của một nhóm chính trị nào. Ngày càng nhiều người nhận ra châu Âu cần một chính sách nhất quán hơn với Trung Quốc: Cởi mở với đối thoại và hợp tác, nhưng sẵn sàng hơn để bảo vệ lợi ích của mình khi cần”.

“Trung Quốc là một đối thủ mang tính hệ thống… Bắc Kinh chỉ hiểu một thứ ngôn ngữ: Không phải ngoại giao, mà là sức mạnh,” ông Engin Eroglu, trưởng phái đoàn Nghị viện châu Âu phụ trách quan hệ với Trung Quốc, phát biểu.