Công nhân châu Âu khiêng quan tài phản đối hàng Trung Quốc giá rẻ

Lạc Á
•
Thứ Ba, 08/09/2026

Ngày 7/9, Hiệp hội Kim loại châu Âu (EUROMETAL) tổ chức một cuộc biểu tình khiêng quan tài bên ngoài trụ sở Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels, nhằm gây sức ép buộc EU tăng cường các biện pháp ngăn chặn tình trạng hàng linh kiện Trung Quốc bán phá giá vào thị trường châu Âu.

Cờ của Liên minh châu Âu.(Nguồn: matteodabruxelles/Shutterstock)

Hiệp hội này dự báo rằng do các doanh nghiệp Trung Quốc “thực hiện thuộc địa hóa” ngành công nghiệp châu Âu, đến cuối năm nay ngành sản xuất của EU có thể mất 300.000 việc làm.

Hiệp hội Kim loại châu Âu khiêng quan tài, yêu cầu cạnh tranh công bằng

EUROMETAL, tổ chức đại diện cho ngành phân phối thép, các sản phẩm kim loại chế biến và ngành sản xuất châu Âu, đã tổ chức tuần hành và biểu tình bên ngoài trụ sở EU ở Brussels ngày 7/9.

Những người biểu tình mang theo 10 chiếc quan tài tượng trưng và đặt bên ngoài tòa nhà EU. Trên các quan tài có những dòng chữ như “Hãy yên nghỉ! Năng lực cạnh tranh của EU”, “Hãy yên nghỉ! Sản xuất châu Âu”, “Hãy yên nghỉ! Việc làm trong ngành công nghiệp”, “Hãy yên nghỉ! Nhu cầu thép của EU” và “Hãy yên nghỉ! Các nhà máy châu Âu”. Theo hiệp hội, những dòng chữ này nhằm cảnh báo rằng năng lực sản xuất, sức cạnh tranh và việc làm trong ngành công nghiệp châu Âu đang đứng trước nguy cơ nghiêm trọng.

Hiệp hội cho rằng các nhà sản xuất châu Âu phải chịu chi phí môi trường và phát thải carbon cao hơn đối với nguyên liệu đầu vào, trong khi các đối thủ nước ngoài có thể tránh được những chi phí này khi đưa thành phẩm vào thị trường châu Âu.

Theo chính sách hiện hành của EU, thép nhập khẩu chịu các quy định về phát thải carbon và các biện pháp thương mại. Tuy nhiên, những quy định và biện pháp này không áp dụng đối với tất cả các sản phẩm hoàn chỉnh được sản xuất từ loại thép nói trên.

Chủ tịch EUROMETAL Alexander Julius viết trên trang web của tổ chức: “Chúng tôi không yêu cầu trợ cấp hay đối xử đặc biệt, mà yêu cầu cạnh tranh công bằng. Các nhà sản xuất châu Âu đang đầu tư để đáp ứng những tiêu chuẩn môi trường và khí hậu cao nhất thế giới. Trong khi đó, nhiều sản phẩm chế tạo nhập khẩu vào châu Âu lại không phải chịu những nghĩa vụ tương tự. Điều này tạo ra môi trường cạnh tranh không công bằng, đe dọa các nhà máy, đầu tư và việc làm tại châu Âu”.

Cuộc biểu tình khiêng quan tài diễn ra trong bối cảnh vòng đàm phán thương mại EU-Trung Quốc mới nhất đang tiến gần thời hạn cuối. Hai bên dự kiến hoàn tất đàm phán về tình trạng mất cân bằng thương mại vào tháng 10 năm nay.

Hiện thặng dư thương mại của Trung Quốc với EU đã lên mức kỷ lục, khoảng 1 tỷ euro mỗi ngày. Theo bài viết, các linh kiện sản xuất tại Trung Quốc không chỉ có thể tránh thuế phát thải carbon mà còn được bán vào châu Âu với giá thấp; cộng thêm yếu tố đồng nhân dân tệ bị định giá thấp, khiến các doanh nghiệp châu Âu khó cạnh tranh.

Mới đây, Volkswagen, nhà sản xuất ô tô nội địa Đức, đã xác nhận kế hoạch cắt giảm 100.000 việc làm.

Doanh nghiệp Trung Quốc dùng linh kiện để né hạn chế từng mặt hàng, gây sức ép lên ngành sản xuất châu Âu

Đối với EU, đây là một thách thức khó khăn: vừa phải bảo vệ ngành công nghiệp châu Âu, vừa tránh làm tăng chi phí đối với các khách hàng ở các khâu sản xuất phía sau.

Năm 2024, EU áp mức thuế chống trợ cấp lên tới 35,3% đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc. Cộng với mức thuế nhập khẩu tiêu chuẩn 10%, tổng mức thuế cao nhất lên tới 45,3%. Từ ngày 1/7 năm nay, EU cũng tăng thuế đối với lượng thép nhập khẩu vượt hạn ngạch từ 25% lên 50%, đồng thời cắt giảm 47% hạn ngạch thép được miễn thuế.

Tuy nhiên, vấn đề hiện nay là các doanh nghiệp Trung Quốc có thể chuyển công suất dư thừa sang sản xuất máy móc, linh kiện ô tô, vật liệu pin, thiết bị cơ sở hạ tầng và các sản phẩm ở khâu trung, hạ nguồn khác, qua đó né các biện pháp hạn chế đối với từng mặt hàng và tiếp tục cạnh tranh bằng giá thấp.

Đó là nhận định của ông Tôn Quốc Tường, giáo sư chuyên trách tại Khoa Quan hệ Quốc tế và Kinh doanh, Đại học Nam Hoa, Đài Loan, trong cuộc trao đổi với Epoch Times. Ông cho rằng các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp mà châu Âu từng áp dụng đối với Trung Quốc chủ yếu nhắm vào những sản phẩm cụ thể như thép, nhôm và tấm pin mặt trời.

Ông Julius lo ngại rằng bất kể lập trường chính trị của EU cứng rắn đến đâu, chừng nào sản phẩm của các doanh nghiệp Trung Quốc còn có lợi thế về giá, các doanh nghiệp châu Âu vẫn sẽ mua hàng từ Trung Quốc.

Nhà kinh tế học người Mỹ David Huang nhận định với Epoch Times rằng các linh kiện Trung Quốc đang nhanh chóng thâm nhập toàn bộ thị trường châu Âu nhờ lợi thế chi phí vượt trội và khả năng tích hợp theo chiều dọc của chuỗi cung ứng.

Theo ông, các ngành sản xuất hạ nguồn của châu Âu, chẳng hạn ô tô và máy móc, để duy trì tỷ suất lợi nhuận cho cổ đông, “buộc phải mua số lượng lớn linh kiện Trung Quốc giá rẻ”. Điều này trực tiếp gây sức ép lên các ngành sản xuất cơ bản ở khâu trung và thượng nguồn của châu Âu, khiến chuỗi cung ứng truyền thống của khu vực dần bị thay thế và làm gia tăng nguy cơ “rỗng hóa” nền công nghiệp châu Âu.

Giới công nghiệp châu Âu gọi là “thuộc địa kinh tế”, phía Trung Quốc phản ứng

EUROMETAL cảnh báo rằng nếu Brussels không ngăn chặn cái mà hiệp hội gọi là “thuộc địa kinh tế” của các nhà sản xuất linh kiện Trung Quốc đối với ngành công nghiệp châu Âu, số người mất việc trong ngành sản xuất EU sẽ “tăng vọt”.

Phân tích của Ủy ban châu Âu hồi tháng 6 dự báo số việc làm có nguy cơ bị mất có thể vượt 1 triệu do chi phí năng lượng cao và cạnh tranh toàn cầu. Con số này bao gồm 100.000 vị trí mà Volkswagen xác nhận cắt giảm vào tuần trước.

Phía Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) bác bỏ mọi cáo buộc từ châu Âu. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao ĐCSTQ Mao Ninh cho biết Bắc Kinh “theo dõi sát” các động thái của phía châu Âu và sẽ thực hiện “các biện pháp cần thiết” để bảo vệ “quyền và lợi ích chính đáng” của mình.

EU Today dẫn lời Ủy viên Thương mại EU Maroš Šefčovič cảnh báo rằng nếu Bắc Kinh không đưa ra những hành động cụ thể nhằm cân bằng thương mại trước tháng 10, EU có thể áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn.

Ông Tôn Quốc Tường cho rằng cuộc biểu tình mạnh mẽ của giới công nghiệp châu Âu cho thấy “xã hội châu Âu đang chuyển từ phụ thuộc kinh tế sang cảnh giác trước nguy cơ mất kiểm soát đối với chính ngành công nghiệp của mình”.

Ông David Huang cho biết kế hoạch 5 năm mới nhất của ĐCSTQ nêu rõ yêu cầu “kiểm soát toàn diện chuỗi cung ứng các sản phẩm then chốt có giá trị gia tăng cao và công nghệ cốt lõi”, thay vì chỉ xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng thấp. Theo ông, điều này cho thấy “chiến lược cốt lõi” hiện nay của ĐCSTQ là “từ nhà cung cấp nguyên liệu vươn lên trở thành bên chi phối chuỗi giá trị”, qua đó trở thành lý do khiến giới công nghiệp châu Âu gọi đây là “thuộc địa kinh tế”.

Ông Tôn Quốc Tường nói: “Trung Quốc (ĐCSTQ) không chỉ xuất khẩu hàng hóa, mà đang xuất khẩu cả một mô hình công nghiệp được hỗ trợ bởi vốn nhà nước, nguồn vốn lãi suất thấp và sự cạnh tranh giữa các chính quyền địa phương”.

Hàng rào thương mại của châu Âu đối với Trung Quốc có thể chuyển thành biện pháp hạn chế mang tính hệ thống

Trong tuyên bố của mình, ông Julius cũng kêu gọi: “Nếu châu Âu muốn giữ lại ngành sản xuất, đổi mới sáng tạo và những việc làm đòi hỏi kỹ năng cao, thì phải bảo đảm các nguyên tắc tương tự được áp dụng trên toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất. Giữ ngành sản xuất ở lại châu Âu có ý nghĩa quan trọng đối với việc duy trì sự thịnh vượng, khả năng chống chịu và quyền tự chủ chiến lược của châu Âu”.

Trước khi cuộc biểu tình ngày 7/9 kết thúc, đoàn xe tải của Hiệp hội Công nghiệp Kim loại châu Âu đồng loạt bấm còi, nhằm thu hút sự chú ý đối với tương lai của ngành sản xuất châu Âu. Sau đó, đoàn xe trao các kiến nghị chung cho đại diện Ủy ban châu Âu.

Theo ông David Huang, các biện pháp đáp trả của EU có thể bao gồm bịt các lỗ hổng thuế quan; áp mức thuế cao đối với những linh kiện nhập khẩu không phải chịu chi phí phát thải carbon tương đương, qua đó hạn chế khả năng doanh nghiệp Trung Quốc bán phá giá; thúc đẩy sản xuất tại châu Âu; đẩy nhanh quá trình giảm rủi ro trong chuỗi cung ứng để giảm sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc; đồng thời hợp tác với Mỹ và các quốc gia dân chủ khác nhằm xây dựng cơ chế “phối hợp ngăn chặn” tình trạng dư thừa công suất và các hoạt động kinh tế phi thị trường của ĐCSTQ.

Nếu các nền kinh tế công nghiệp lớn như châu Âu, Mỹ và Nhật Bản đồng loạt siết chặt các biện pháp, ông Tôn Quốc Tường cảnh báo công suất dư thừa của ĐCSTQ có thể tìm cách “né các hàng rào này thông qua gia công tại nước thứ ba, tái xuất hoặc đầu tư xây dựng nhà máy ở nước ngoài”.

“Điều này có thể khiến xung đột thương mại Mỹ-Trung và EU-Trung Quốc chuyển thành cuộc xung đột về công suất sản xuất trên phạm vi toàn cầu, hình thành một cục diện mới: ‘Trung Quốc xuất khẩu dư thừa, các nước tăng cường phòng vệ’.”

Ông Tôn Quốc Tường nói: “Khi Mỹ và châu Âu xác định đây không chỉ là cạnh tranh về giá mà còn là mối đe dọa mang tính cơ cấu đối với ngành sản xuất, việc làm và an ninh chuỗi cung ứng trong nước, các hàng rào thương mại sẽ chuyển từ những tranh chấp riêng lẻ thành biện pháp hạn chế mang tính hệ thống. Điều này cho thấy nhận thức của Mỹ và châu Âu về Trung Quốc (ĐCSTQ) đã chuyển từ mất cân bằng thương mại sang cạnh tranh về mô hình”.