Nguyên đơn Argentina: Muốn dẫn độ xét xử ông Maduro vì tội ác chống lại loài người

Các nguyên đơn tại Argentina đã đề nghị tòa án liên bang Argentina yêu cầu dẫn độ ông Nicolás Maduro để xét xử vì cáo buộc tội ác chống lại loài người, dựa trên nguyên tắc thẩm quyền phổ quát trong Hiến pháp Argentina. Vụ việc cáo buộc chính quyền Venezuela tiến hành một chiến dịch đàn áp có hệ thống gồm tra tấn, bắt cóc và giết hại dân thường trong nhiều năm. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ông Maduro đang đối mặt với các thủ tục pháp lý quốc tế khác, làm gia tăng áp lực ngoại giao và pháp lý lên chính quyền Venezuela.

Các nguyên đơn và công tố viên tại Argentina đang theo đuổi một vụ án hình sự nhằm buộc ông Maduro và các đồng phạm nhận trách nhiệm về cáo buộc tội ác chống lại loài người được điều tra bởi các tòa án liên bang Argentina. Yêu cầu hiện tại là kích hoạt thủ tục dẫn độ ông Maduro từ Hoa Kỳ về Argentina để xét xử.

Yêu cầu dẫn độ xuất phát từ việc ông Maduro bị bắt giữ ở Caracas bởi lực lượng Hoa Kỳ và hiện đang bị giam tại Quận Nam New York, nơi ông đã xuất hiện trước tòa án Hoa Kỳ vì cáo buộc buôn lậu ma túy và khủng bố.

Cơ sở pháp lý

1. Quy định trong Hiến pháp Argentina:
Argentina có điều khoản trong Điều 118 Hiến pháp, cho phép tòa án nước này xét xử tội ác chống lại nhân loại bất kể nơi chúng xảy ra — theo nguyên tắc thẩm quyền phổ quát.

2. Yêu cầu từ các tổ chức dân sự và luật sư:
Luật sư Tomás Farini Duggan và đại diện Waldo Wolff cho các nhóm như Diễn đàn Argentina Bảo vệ Dân chủ (Foro Argentino por la Defensa de la Democracia-FADF) và Quỹ Hành động vì Dân chủ (Fundación de Acción por la Democracia-FADER) đã chính thức yêu cầu thẩm phán liên bang Argentina, ông Sebastián Ramos, gửi yêu cầu dẫn độ đến Bộ Ngoại giao Argentina để trao đổi với chính quyền Hoa Kỳ.

Các cáo buộc chính

Theo các tài liệu tố tụng tại Argentina, cáo buộc chủ yếu nhằm vào ông Maduro và các thành viên cấp cao khác gồm:

• Bắt cóc, tra tấn và biến mất người dân.

• Hành vi tra tấn, giết người và đàn áp các phần tử đối lập.

• Một kế hoạch trấn áp có hệ thống kéo dài nhiều năm: từ 2014 đến nay.

Bên cạnh ông Maduro, lệnh truy nã quốc tế còn được đưa ra đối với ông Diosdado Cabello — Bộ trưởng Nội vụ và Công lý Venezuela.

Quan hệ quốc tế và ngoại giao

Quan hệ Argentina — Hoa Kỳ:

Chính quyền Argentina sẽ cần thương lượng với Hoa Kỳ để quyết định xem vụ án ở Argentina có được ưu tiên hơn vụ xét xử ở Hoa Kỳ hay không, vì hiện Hoa Kỳ đang có quyền tài phán thực tế đối với ông Maduro.

Phản ứng khu vực:

Tại một hội nghị lãnh đạo Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (Comunidad de Estados Latinoamericanos y Caribeños-CELAC), Argentina cùng một số nước đã ngăn không cho thông cáo chung chỉ trích Hoa Kỳ vì việc bắt giữ Maduro, thể hiện đường lối ngoại giao phức tạp trong khu vực.

Lịch sử vụ việc

Tháng 9/2024:

Tòa Phúc thẩm Liên bang Argentina đã ra lệnh bắt giữ quốc tế (Interpol Red Notice) đối với ông Maduro và ông Cabello nhằm mục đích dẫn độ, để thẩm vấn ông này vì liên quan đến cuộc điều tra về các hành vi vi phạm nhân quyền theo nguyên tắc thẩm quyền phổ quát— theo đó các tội ác nghiêm trọng đối với toàn nhân loại có thể bị xét xử ở bất kỳ quốc gia nào.

Báo cáo đầu tiên (2023–2024):
Vụ kiện ban đầu được đệ trình bởi các nhóm như Clooney Foundation for Justice và Foro Argentino por la Defensa de la Democracia, cáo buộc các hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng của chính quyền Venezuela.

Phần còn lại của thủ tục

Để tiến tới xét xử tại Argentina, cần:

1. Thẩm phán Sebastian Ramos chính thức đề nghị Bộ Ngoại giao Argentina gửi yêu cầu dẫn độ tới Hoa Kỳ.

2. Bộ Ngoại giao Argentina tiến hành thương lượng song phương với Hoa Kỳ, căn cứ vào các hiệp ước dẫn độ quốc tế giữa hai nước.

Thiên Vân, theo Buenos Aires Times, saij.gob.ar, lavozdelpueblo.com.ar, Caliber.Az,