Nhật Bản lần đầu hút thành công bùn đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét dưới đáy biển

Ngày thứ Hai (2/2), Chính phủ Nhật Bản thông báo tàu khoan thăm dò nước sâu “Chikyu” (Địa Cầu) đã thành công hút lên được bùn chứa đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét dưới đáy biển. Thử nghiệm được tiến hành tại vùng biển gần đảo Minamitorishima (Nam Điểu đảo) và là lần đầu tiên trên thế giới khai thác liên tục đất hiếm ở độ sâu như vậy. Đây được coi là nỗ lực quan trọng của Nhật Bản nhằm tự chủ nguồn tài nguyên và phá thế độc quyền đất hiếm của Trung Quốc.

Người phát ngôn chính phủ Nhật Bản Kei Sato cho biết chính phủ sẽ tiếp tục phân tích mẫu, bao gồm cả hàm lượng đất hiếm chính xác. Ông nhấn mạnh đây là một “thành tựu có ý nghĩa” trên cả phương diện an ninh kinh tế lẫn phát triển tổng hợp tài nguyên biển. Hiện Trung Quốc chiếm khoảng 90% nguồn cung đất hiếm tinh luyện của thế giới; trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, Bắc Kinh thường xuyên dùng đất hiếm như một công cụ gây sức ép ngoại giao, trong khi 60–70% nhu cầu đất hiếm của Nhật vẫn phải nhập từ Trung Quốc.

Bình luận về triển vọng, nhà nghiên cứu Takahiro Kamisuna thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) nhận định: “Nếu Nhật Bản có thể khai thác ổn định đất hiếm quanh đảo Minamitorishima, nước này sẽ đảm bảo được chuỗi cung ứng cho các ngành công nghiệp then chốt trong nước.” Ông cho rằng đây sẽ trở thành tài sản chiến lược quan trọng giúp chính phủ giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Ứng dụng công nghệ khoan dầu để hút bùn đất hiếm

Nhiệm vụ lần này nằm trong khuôn khổ Chương trình “Sáng tạo Đổi mới Chiến lược” (SIP) do Phủ Nội các Nhật Bản chủ trì, với kinh phí khoảng 40 tỉ yên (khoảng 2,5 tỉ USD) để phát triển thiết bị chuyên dụng.

Hệ thống ống nâng bùn được cải tiến từ công nghệ khoan dầu: từ tàu khai thác, nước biển áp suất cao được bơm xuống để khuấy tơi lớp bùn giàu đất hiếm, sau đó hỗn hợp bùn–nước được hút ngược lên mặt biển qua một hệ thống tuần hoàn kín; song song với đó, tàu lặn không người lái dưới đáy biển đảm nhiệm việc lập bản đồ địa hình, giám sát môi trường và định vị chính xác cho toàn bộ hệ thống.

Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Yohei Matsumoto cũng thông báo trên nền tảng X rằng tàu thăm dò Chikyu đã “thành công hút được bùn đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét”. So với lần thử năm 2022 ở độ sâu khoảng 2.400 mét, thử nghiệm lần này có độ sâu hơn gấp đôi, chứng minh hệ thống có thể hoạt động ổn định trong điều kiện áp suất nước cực lớn.

Trữ lượng bùn đất hiếm khổng lồ: Dysprosium và Yttrium  đủ dùng cho Nhật hàng trăm năm

Các nhà khoa học Nhật đã phát hiện vùng bùn giàu đất hiếm quanh đảo Minamitorishima từ năm 2013. Những nghiên cứu sau đó ước tính khu vực này chứa hơn 16 triệu tấn bùn giàu đất hiếm, quy mô tương đương trữ lượng đứng thứ ba thế giới.

Trong đó, nguyên tố dysprosium (Dy) – dùng để sản xuất nam châm siêu mạnh cho xe điện – ước tính đủ đáp ứng nhu cầu của Nhật trong khoảng 730 năm; còn yttrium (Y), quan trọng đối với các công nghệ laser, được cho là đủ dùng trong khoảng 780 năm.

Tuy vậy, việc đưa mỏ bùn đất hiếm này vào khai thác thương mại vẫn còn nhiều thách thức. Ông Shoichi Ishii, người phụ trách dự án, nhấn mạnh: “Chừng nào chưa có khả năng khai thác ổn định, thì những lớp bùn này vẫn chưa thể được coi là tài nguyên.” Ông cho biết mục tiêu cốt lõi của thử nghiệm lần này là kiểm chứng tính khả thi của công nghệ.

Theo Trần Đình / Epoch Times