Ngày 30/10/2026, tại Daytona Beach, bang Florida, những người ủng hộ giơ biểu ngữ và hô vang cổ vũ khi Tổng thống Donald Trump phát biểu tại cuộc mít tinh vận động bầu cử giữa kỳ. Hàng ngàn người đã đến dự sự kiện. (Ảnh: Troy Myers/ The Epoch Times)
Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi cử tri bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào thứ Ba (3/11) như thể chính ông có tên trên lá phiếu. Cử tri dường như đã làm đúng như vậy.
Đảng Dân chủ dường như sắp giành quyền kiểm soát Hạ viện, có thể cả Thượng viện, trong cuộc bầu cử ngày 3/11. Đảng Cộng hòa thì đang chật vật vượt qua một quy luật kéo dài nhiều thập niên: đảng nắm Nhà Trắng thường thua trong bầu cử giữa kỳ.
Sự bất mãn của cử tri với giá nhiên liệu và cuộc chiến với Iran là tín hiệu tốt cho Đảng Dân chủ.
Tuy nhiên, ẩn số của cuộc đua lần này là vị tổng thống đương nhiệm, người có khả năng khác thường trong việc kéo người ủng hộ đến phòng phiếu.
Dù các cuộc đua vào Hạ viện và Thượng viện đã tiêu tốn khoảng 6 tỷ USD, người quyết định kết quả cuộc bầu cử này có thể lại là một cái tên không có trên lá phiếu: Donald Trump.
Dưới đây là những điều cần biết khi nước Mỹ chuẩn bị đi bầu: những gì đang được định đoạt, các vấn đề cử tri quan tâm và cục diện cuộc đua.
Bầu cử giữa kỳ xưa nay thường có ít người đi bầu hơn, nhưng năm nay các dấu hiệu khách quan cho thấy mức quan tâm của cử tri rất cao.
Hơn 46 triệu người Mỹ đã bỏ phiếu sớm. Tính đến thứ Năm (29/10), 14 bang đã vượt tổng số phiếu bầu sớm của năm 2022, và ít nhất 14 bang khác đang vượt xa tiến độ của năm 2022.
Trong cuộc thăm dò giữa tháng 10 của Trung tâm Nghiên cứu Pew, khoảng ba phần tư người được hỏi ở cả hai đảng đồng ý rằng “ai thắng cuộc bầu cử này thực sự quan trọng”.
Chuyên gia thăm dò dư luận Tom Carroll nói với The Epoch Times rằng các cuộc thăm dò tương tác cũng cho thấy cử tri rất quan tâm.
Công ty Convos của ông Carroll thăm dò qua tin nhắn cho ứng viên của cả hai đảng. Convos dùng AI tạo các câu hỏi nối tiếp để cử tri tự do trả lời, và theo ông, những cuộc trò chuyện như vậy cho thấy cử tri rất hăng hái.
“Họ nhắn một mạch 30, 40, 50 tin để trút bực dọc với trợ lý AI của chúng tôi, nói sâu về nỗi bức xúc, kể cả chuyện riêng”, ông Carroll nói.
Ông Jeffrey Wice, giáo sư Trường Luật New York, cho biết Đảng Dân chủ đang áp đảo trong bỏ phiếu sớm ở một số khu vực then chốt.
“Số cử tri Dân chủ bỏ phiếu sớm đang nhiều gấp khoảng hai lần cử tri Cộng hòa”, ông Wice nói khi nhắc tới số liệu gần đây ở Long Island, bang New York, nơi cuộc đua rất gay cấn.
Kết quả thăm dò của ông Carroll cũng khẳng định cử tri Dân chủ quan tâm hơn. “Chúng tôi thấy tỷ lệ cử tri Dân chủ tham gia cao hơn nhiều,” ông nói.
Kinh tế (85%) và chi phí sinh hoạt (84%) là hai mối lo lớn nhất của cử tri trong cuộc thăm dò ngày 15/10 của hãng tin AP và Trung tâm Nghiên cứu Dư luận Quốc gia (NORC).
Suốt tháng 10, cử tri mà The Epoch Times gặp tại các điểm bỏ phiếu sớm và các cuộc mít tinh chính trị liên tục than phiền về giá cả.
“Tôi không thể tin nổi là lần nào đi Costco cũng hết khoảng 400 USD”, bà Judy Ruthier ở Westlake, bang Ohio, nói.
Các nhà phân tích được hỏi ý kiến cho biết vấn đề này tác động đến cử tri của cả hai đảng, và đang gây khó cho Đảng Cộng hòa ở vùng Trung Tây, nơi giá nhiên liệu cao đặc biệt đè nặng lên nông dân.
“Dầu diesel giá khoảng 6 USD một gallon [khoảng 3,8 lít]”, ông Stanley Kumm, cử tri Cộng hòa và là nông dân đã nghỉ hưu ở bang Nebraska, kể. “Chúng tôi đang thu hoạch, mà nhiều máy móc ngốn tới 20 gallon [khoảng 76 lít] mỗi giờ”.
Bà Mazie Stilwell ở Des Moines, bang Iowa, nói: “Tôi nghĩ mọi người, dù Dân chủ, Cộng hòa hay độc lập, đều đồng ý rằng chi phí sinh hoạt đang là vấn đề rất lớn”.
Y tế và cuộc chiến Iran xếp sau các mối lo về kinh tế. Trong cuộc thăm dò ngày 15/10, gần hai phần ba số người được hỏi coi hai vấn đề này là mối lo hàng đầu.
Bà Stilwell, một cử tri Dân chủ, gắn thẳng cuộc chiến với nền kinh tế: “Chi phí sinh hoạt của chúng ta gắn trực tiếp với những lựa chọn như cuộc chiến ở Iran”.
Ông Matthew Wilson, giáo sư khoa học chính trị Đại học Southern Methodist, cho biết đó là suy nghĩ phổ biến của cử tri.
“Sự bất mãn về cuộc chiến chủ yếu là bất mãn vì những gì nó gây ra cho nền kinh tế”, ông Wilson nói với The Epoch Times.
59% người được hỏi xếp nhập cư vào nhóm mối lo hàng đầu.
Cử tri cũng bày tỏ sự hoài nghi và phản đối các trung tâm dữ liệu, nhưng vấn đề này dường như không nằm trong số mối quan tâm chính của mùa bầu cử năm nay.
Ông Aaron Dusso, giáo sư khoa học chính trị Đại học Indiana, cho biết từ năm 2016 đến nay ông Trump đã làm số người đi bầu tăng mạnh, đưa tỷ lệ tham gia bầu cử giữa kỳ năm 2018 lên mức kỷ lục.
Theo các chuyên gia, câu hỏi then chốt là liệu ông Trump có giữ được sự nhiệt tình của nhóm cử tri nòng cốt như trước, hay chính sách và phong cách cá nhân của ông sẽ gây bất lợi cho chính ông.
“Cử tri nòng cốt của Đảng Dân chủ căm ghét Donald Trump đến tột độ, và họ đã nóng lòng chờ dịp đi bầu để bày tỏ sự bất bình”, ông Wilson nói.
Trong tháng 10, Tổng thống vận động không ngừng nghỉ, tổ chức hơn hai chục cuộc mít tinh tại ít nhất 19 bang.
Dù vậy, ông Dusso nhận định kinh tế có thể khiến cử tri Cộng hòa ít đi bầu hơn, trong khi lại thôi thúc cử tri Dân chủ.
“Khi kinh tế không tốt, cử tri của đảng tổng thống sẽ nản lòng,” ông Dusso nói. “Vì thế những cử tri đó dễ ở nhà hơn”.
Thăm dò của Pew cho thấy trong nhóm người được hỏi nói mình “cực kỳ có động lực” đi bầu lần này, tỷ lệ cử tri Dân chủ cao hơn cử tri Cộng hòa 17 điểm phần trăm.
Ông Wice cho rằng cuộc bầu cử sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố. Thứ nhất là ông Trump có duy trì được mức nhiệt tình của cử tri như những lần trước hay không, và điều đó có lợi hay có hại cho ông. Thứ hai là các vấn đề chính trị địa phương có thể kéo cử tri đi bầu ở những khu vực bầu cử dao động.
Cũng trong ngày 3/11, 36 bang sẽ bầu thống đốc. Cử tri còn quyết định hơn 6.000 cuộc đua vào cơ quan lập pháp bang và 132 vấn đề được đưa ra trưng cầu trên lá phiếu.
Thuế bất động sản, phát hành trái phiếu, ngân sách bang, nhà ở và nguồn nước là những vấn đề có thể tự kéo cử tri đến phòng phiếu, không phụ thuộc vào các cuộc đua cấp quốc gia.
Muốn giữ thế đa số mong manh ở Hạ viện, Đảng Cộng hòa phải vượt qua một quy luật đã thành nếp: đảng của tổng thống đương nhiệm thường mất ghế trong bầu cử giữa kỳ.
Trong 80 năm qua, chỉ có hai tổng thống đi ngược xu hướng đó: ông Bill Clinton năm 1998 và ông George W. Bush năm 2002. Khi ấy, tỷ lệ ủng hộ của cả hai đều cao hơn hẳn mức 60%.
Tỷ lệ ủng hộ ông Trump hiện ở mức 38%, tính theo mức trung bình các cuộc thăm dò do RealClear Politics tổng hợp.
Đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm 4 ghế để chiếm đa số ở Hạ viện.
Các chuyên gia mà The Epoch Times hỏi ý kiến nhận định điều này dường như khó tránh khỏi, bởi trang phân tích bầu cử độc lập Cook Political Report đánh giá 27 cuộc đua vào Hạ viện là có cạnh tranh, và 17 cuộc là ngang ngửa.
“Đảng Cộng hòa gần như không được mất một ghế nào thì mới giữ được quyền kiểm soát Hạ viện, và đó sẽ là một kết quả phi thường”, ông Wilson nói.
Quyền kiểm soát Thượng viện cũng chưa ngã ngũ. Đảng Cộng hòa đang nhiều hơn Đảng Dân chủ 7 ghế, nhưng Cook Political Report xếp 10 cuộc đua vào nhóm cạnh tranh, trong đó 7 cuộc ngang ngửa.
Dù các ứng viên chính và các ủy ban hành động chính trị đã chi 1,8 tỷ USD, mức trung bình các cuộc thăm dò cho thấy chênh lệch ở 7 cuộc đua này vẫn xấp xỉ hoặc nằm trong biên độ sai số.
Trước ngày bầu cử, Đảng Dân chủ đang dẫn sít sao ở Alaska, Iowa, Maine, Michigan, Ohio và Texas.
Ông Wilson cho biết Đảng Cộng hòa cũng có cách để giành chiến thắng. “Nhưng điều đó đòi hỏi họ phải giữ được những ghế đang giằng co như Texas, Kansas, Iowa, Alaska, và có thể phải giành thêm một ghế của Đảng Dân chủ ở nơi như Michigan”.
Ở Kansas, ứng viên Cộng hòa đang dẫn sít sao trong các cuộc thăm dò.
Các nhà phân tích được hỏi ý kiến cũng cho rằng nếu Đảng Dân chủ giành Hạ viện, nhiều khả năng Quốc hội sẽ mở các cuộc điều tra, còn một cuộc luận tội lần thứ ba phần lớn sẽ chỉ mang tính biểu tượng và khó thành công.
Giới phân tích nhận định Đảng Dân chủ ít có khả năng theo đuổi một chương trình lập pháp táo bạo, trừ khi giành đa số đáng kể ở cả hai viện. Nhiều khả năng họ sẽ thông qua các dự luật mang tính thông điệp chính trị để chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.
Khi được hỏi hôm thứ Ba tuần trước (27/10) rằng ông sẽ làm việc với Đảng Dân chủ ra sao nếu đảng này thắng cử, ông Trump nói: “Chúng tôi sẽ tìm ra cách. Này, tôi có quyền phủ quyết mạnh”.
Thẩm phán liên bang Mỹ bác đề nghị của xAI xin hủy vụ kiện cáo…
Một phụ nữ Hà Tĩnh bị khởi tố vì giao xe cho con chưa có…
Thông tin hộ chiếu của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung và 167 người đi…
Tòa Tối cao Mỹ bác đề nghị buộc California tách riêng khoảng 20.000 phiếu bầu…
Thượng nghị sĩ Mỹ Dan Sullivan nói sẽ chấp nhận kết quả bầu cử Alaska…
Cơ quan giáo dục Trường Viên, Hà Nam, Trung Quốc, được cho là buộc các…
