Ông Dư Mậu Xuân phân tích lý do Nhà Trắng đón tiếp ông Tập Cận Bình trọng thể

Chuyên gia am hiểu Trung Quốc này cho rằng sự long trọng mà Nhà Trắng dành cho lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình có thể tạo ra bầu không khí, nhưng không thể thay thế kết quả; sự thân thiện cá nhân bề ngoài giữa các nhà lãnh đạo có thể làm dịu căng thẳng, nhưng không thể thay thế việc thực hiện cam kết.

Hôm thứ Năm (24/9), cựu cố vấn trưởng về “hoạch định chính sách Trung Quốc” của Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Dư Mậu Xuân, viết trên mạng xã hội X rằng thước đo thực sự của một hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Trung “không phải là thảm đỏ dài đến đâu, mà là sau khi thảm đỏ được cuộn lại, sau khi máy bay chiến đấu hạ cánh, Bắc Kinh rốt cuộc đã thực hiện được bao nhiêu cam kết”.

Ông chỉ ra rằng tiêu chuẩn thực sự để đánh giá hội nghị lần này không phải nghi lễ đón tiếp long trọng đến đâu, không phải hai nhà lãnh đạo đã nói bao nhiêu lời hữu hảo trước ống kính truyền thông, cũng không phải trong tuyên bố chung đã đưa vào bao nhiêu lời lẽ ngoại giao bóng bẩy.

Ông Dư Mậu Xuân là một trong những trợ lý chủ chốt thúc đẩy việc Mỹ chuyển sang lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Hiện ông là giám đốc Trung tâm Trung Quốc thuộc Viện Hudson và là nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện Hoover.

Ông Dư nói rằng những nghi lễ rầm rộ và kiểu cách ngoại giao phô trương trên thực tế lại phản ánh một sự thật cơ bản: kể từ tháng 5 năm nay, Mỹ và Trung Quốc chưa đạt được bước đột phá lớn nào trong những vấn đề thực sự có ý nghĩa.

Ông cho biết, vì cả hai bên đều không muốn bị nhìn nhận là phía yếu hơn, càng không muốn bị xem là bên chủ động nhượng bộ hay nóng lòng cầu hòa, nên trong bối cảnh kết quả thực chất còn hạn chế, “nghi lễ, phô trương, tính biểu tượng và việc thể hiện sức mạnh tự nhiên được đẩy lên hàng đầu”.

Vị chuyên gia am hiểu Trung Quốc này chỉ ra rằng đối với ông Tập, các nghi thức chính trị quy mô lớn, sắp đặt lễ tân công phu và những cảnh tượng mang tính biểu tượng vốn đã là bộ phận quan trọng trong văn hóa chính trị và cách vận hành ngoại giao của ĐCSTQ.

Còn “phô trương” mà ông Trump thể hiện không chỉ là thảm đỏ, đội nghi lễ và tiệc quốc yến, mà là sức mạnh quốc gia thực sự — bao gồm những gương mặt dẫn đầu của công nghệ hàng đầu thế giới, các máy bay ném bom, máy bay chiến đấu tiên tiến và các lực lượng quân sự khác.

“Điều đó truyền tới ông Tập một thông điệp rất rõ ràng: Mỹ có thể dành cho lãnh đạo Trung Quốc sự tiếp đãi ở mức cao nhất, nhưng đằng sau sự tiếp đãi ấy là sức mạnh kinh tế, công nghệ và quân sự hùng hậu của Mỹ,” ông Dư nói.

Sau khi kết thúc các hoạt động tiếp đón ông Tập tại Nhà Trắng hôm thứ Năm, ông Trump đã đăng trên nền tảng Truth Social một bức ảnh chụp ông Trump và ông Tập khi Tổng thống Mỹ ra đón ông Tập tại sân bay liên hợp Andrews hôm thứ Tư. Trong ảnh, một máy bay ném bom chiến lược B-1B Lancer bay ngay phía trên đầu hai người.

Đừng đồng nhất lời nói ngoại giao với hành động của chính phủ

Ông Dư nhắc rằng không nên đơn giản đồng nhất những lời khen cá nhân của Tổng thống dành cho ông Tập trước công chúng với việc chính sách của chính phủ Mỹ đối với Trung Quốc đang mềm đi.

“Ngôn ngữ ngoại giao cá nhân là một chuyện, còn chính sách và hành động thực tế của chính phủ là chuyện khác,” ông viết. “Ông Trump có thể khen ông Tập trước ống kính, trong khi gần như toàn bộ các cơ quan chủ chốt trong chính phủ của ông lại không ngừng gây sức ép lên Bắc Kinh thông qua thuế quan, trừng phạt, kiểm soát xuất khẩu, các biện pháp thực thi đối với doanh nghiệp và cá nhân Trung Quốc, cũng như tăng cường nhanh chóng liên minh và triển khai quân sự ở Tây Thái Bình Dương.”

“Muốn đánh giá chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc thực sự thế nào, không thể chỉ nghe Tổng thống nói gì, mà phải nhìn vào việc chính phủ Mỹ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống đang thực sự làm gì,” ông bổ sung.

Ông Dư cũng phân tích những ưu tiên khác nhau của hai bên. Theo ông, một mục tiêu quan trọng của ông Tập khi đến hội nghị thượng đỉnh lần này là duy trì và kéo dài tối đa thỏa thuận đình chiến thương mại hiện tại, tránh để xung đột kinh tế – thương mại Mỹ – Trung leo thang toàn diện trở lại. Nhưng trọng tâm của ông Trump lại là những vấn đề cụ thể hơn, như liệu Bắc Kinh có thực sự thực hiện các cam kết trước đây hay không, đặc biệt là về cung ứng đất hiếm và khoáng sản quan trọng, mua nông sản Mỹ, cũng như tạo điều kiện để doanh nghiệp Mỹ tiếp cận thực chất và có ý nghĩa với thị trường Trung Quốc, với những tiến triển thực tế có thể kiểm chứng.

“Điều thực sự đáng quan tâm chỉ có một: Bắc Kinh có biến những cam kết đã đưa ra thành các hành động thực tế có thể đo lường, có thể xác minh và có thể thực thi hay không,” ông nói.

Cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo hôm thứ Năm cũng đăng rằng: “Đừng quên — Tổng thống Trump là vị tổng thống đầu tiên công khai thừa nhận Trung Quốc (ĐCSTQ) là mối đe dọa đối với Mỹ, và điều chỉnh chính sách của Mỹ để bảo đảm nước Mỹ giành chiến thắng.”

Ông nói chiến lược này là cốt lõi của “Nước Mỹ trên hết”, đồng thời là nguyên tắc mà mọi quan chức Mỹ cần ghi nhớ trong suốt chuyến thăm cấp nhà nước của ông Tập tới Mỹ.