Ông Lê Trí Anh bị tuyên 20 năm tù: Quốc tế đồng loạt lên án, WSJ gọi đây là “án tử”

Ngày 9/2/2026, Tòa Thượng thẩm Hồng Kông sử dụng trụ sở Tòa Tây Cửu Long để tuyên phạt người sáng lập Tập đoàn Next Digital, ông Lê Trí Anh, mức án tù có thời hạn 20 năm. Ngoại trưởng Mỹ, Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc cùng các tổ chức người Hồng Kông hải ngoại đã mạnh mẽ lên án bản án, yêu cầu lập tức hủy bỏ phán quyết và trả tự do cho ông Lê Trí Anh. Ngoại trưởng Anh cam kết sẽ nhanh chóng chất vấn Bắc Kinh. Tổ chức Phóng viên Không Biên giới chỉ rõ, tự do báo chí của Hồng Kông đã “vẽ dấu chấm hết”. Bài xã luận của The Wall Street Journal mô tả bản án này chẳng khác nào án tử hình, đồng thời phát ra cảnh báo đối với Đài Loan.

Lúc 10:00 sáng ngày 9/2, ba thẩm phán được chỉ định theo luật An ninh Quốc gia Hồng Kông chính thức tuyên đọc bản án, đồng thời giải thích chi tiết lý do lượng hình. Ông Lê Trí Anh cùng 9 người khác và 3 công ty từng thuộc “Apple Daily” bị kết luận phạm các tội theo Luật An ninh Quốc gia Hồng Kông, trong đó ông Lê Trí Anh bị tuyên phạt nặng 20 năm tù (18 năm trong số đó chấp hành riêng biệt với án gian lận trước đây), trở thành trường hợp có mức án nặng nhất kể từ khi luật An ninh Quốc gia được thực thi.

Thời hạn tù của các bị cáo còn lại lần lượt là: cựu trợ lý luật sư Trần Tử Hoa 6 năm 3 tháng; thành viên “Nhóm Trùng Quang” Lý Vũ Hiên 7 năm 3 tháng; cựu Tổng giám đốc điều hành Next Digital Trương Kiếm Hồng 6 năm 9 tháng; cựu Tổng biên tập bản tiếng Anh “Apple Daily” Phùng Vỹ Quang 10 năm; cựu Tổng biên tập La Vỹ Quang 10 năm; cựu Phó tổng biên tập Lâm Văn Tông 10 năm; cựu chủ bút xã luận Dương Thanh Kỳ 7 năm 3 tháng; cựu Phó chủ tịch Apple Daily Trần Phối Mẫn 7 năm.

Ba công ty (Công ty TNHH Apple Daily, Công ty TNHH in ấn Apple Daily, Công ty TNHH Internet Apple Daily) mỗi bên đều bị truy tố tội “câu kết âm mưu với nước ngoài hoặc thế lực bên ngoài để gây nguy hại an ninh quốc gia” và tội “câu kết âm mưu in ấn, công bố, chào bán, phân phát, trưng bày và/hoặc sao chép ấn phẩm có tính kích động”, mỗi công ty bị phạt 3.004.500 đô la Hồng Kông, tổng số tiền phạt vượt quá 9,01 triệu đô la Hồng Kông.

Trong bản án, các thẩm phán chỉ ra ông Lê Trí Anh là người đứng sau giật dây và là người thúc đẩy các âm mưu khác nhau, do đó đã nâng đáng kể mức khởi điểm lượng hình. Tuy nhiên, xét đến các yếu tố xin giảm nhẹ cho ông, bao gồm tuổi cao (78 tuổi), sức khỏe kém (mắc bệnh tiểu đường), lại bị biệt giam lâu dài khiến cuộc sống trong tù trở nên gian khổ hơn, tòa đã có sự giảm trừ trong lượng hình. Từ cuối tháng 12/2020 đến nay, ông đã bị tạm giam hơn 5 năm, phần lớn thời gian trong tình trạng biệt giam, ánh sáng mặt trời hầu như không thể chiếu vào phòng giam chỉ có một ô cửa sổ.

Sau khi tuyên án, nhiều người dân dự thính trong phòng xử cảm thấy bàng hoàng, lập tức hô lớn, có người bật khóc. Sau khi tòa tuyên bố kết thúc, một số người dân bên ngoài phòng xử lớn tiếng hô hào bày tỏ bất mãn, nhưng lập tức bị cảnh sát cảnh giới bao vây và giải tán. Khung cảnh có lúc căng thẳng, phản ánh cảm xúc mãnh liệt của công chúng.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ra tuyên bố mạnh mẽ lên án, hối thúc chính quyền vì lý do nhân đạo mà cho phép ông Lê Trí Anh được tạm tha.

Chủ tịch “Ủy ban Đặc biệt về Cạnh tranh Chiến lược giữa Mỹ và Đảng Cộng sản Trung Quốc” thuộc Hạ viện Liên bang Mỹ, ông John Moolenaar, cũng ra tuyên bố cho rằng bản án dành cho ông Lê Trí Anh là thêm một vết nhơ trong hồ sơ nhân quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), đồng thời nhấn mạnh ông Lê Trí Anh cùng các đồng sự tại Apple Daily bị trừng phạt vì đã phơi bày sự thật về việc chính quyền Bắc Kinh xâm phạm nhân quyền người Hồng Kông, kêu gọi nếu ông Tập Cận Bình muốn cải thiện quan hệ Mỹ–Trung, thì việc trả tự do cho ông Lê Trí Anh phải là bước đi đầu tiên.

Năm dân biểu thuộc hai đảng tại Mỹ đã đề cử ông Lê Trí Anh tranh giải Nobel Hòa bình.

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc, Phóng viên Không Biên giới lên án

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Türk mạnh mẽ lên án, cho rằng ông Lê Trí Anh chỉ vì thực thi các quyền được luật pháp quốc tế bảo đảm mà bị trừng phạt nặng nề như vậy, yêu cầu chính quyền Hồng Kông “lập tức hủy bỏ” bản án và trả tự do cho ông vô điều kiện. Ông chỉ trích Luật An ninh Quốc gia có nội dung mơ hồ, phạm vi quá rộng, vi phạm nghĩa vụ nhân quyền quốc tế của Hồng Kông. Ông nhấn mạnh, bản án này “về thực chất tương đương với án tử hình hoặc tù chung thân”, vì lý do nhân đạo cần lập tức trả tự do cho ông Lê.

Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) ra tuyên bố cho rằng “tự do báo chí ở Hồng Kông ngày hôm nay đã vẽ dấu chấm hết”. Tổ chức bày tỏ phẫn nộ sâu sắc trước bản án, mô tả phán quyết cho thấy tự do báo chí ở Hồng Kông đã hoàn toàn sụp đổ và thể hiện sự khinh miệt đối với báo chí độc lập; quá trình pháp lý từ lúc bắt giữ đến kết tội ông Lê Trí Anh chỉ là một trò hề. RSF kêu gọi các quốc gia dân chủ như Anh, Mỹ thôi ưu tiên thúc đẩy “bình thường hóa” quan hệ với Bắc Kinh, mà phải chuyển sang gây áp lực đối với chính quyền ĐCSTQ và chính quyền Hồng Kông, bảo đảm ông Lê Trí Anh và tất cả các nhà báo khác được trả tự do. Tuyên bố nhấn mạnh, không thể để ông Lê Trí Anh đi vào vết xe đổ của Lưu Hiểu Ba, “bản án ông phải gánh chịu tuyệt đối không được biến thành án tử hình”.

Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cam kết nhanh chóng can thiệp, Thủ tướng từng nêu quan ngại với ông Tập Cận Bình

Ông Lê Trí Anh là công dân Anh. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cùng ngày ra tuyên bố, cam kết phía Anh sẽ nhanh chóng tiến hành thêm các bước can thiệp với chính quyền Bắc Kinh. Theo trang web Chính phủ Anh, bà Cooper nói: “Công dân Anh Jimmy Lai vì thực thi quyền tự do ngôn luận mà bị truy tố mang động cơ chính trị, đến hôm nay bị tuyên 20 năm tù tại Hồng Kông. Việc Bắc Kinh cưỡng ép áp đặt Luật An ninh Quốc gia tại Hồng Kông đã khiến những người chỉ trích Trung Quốc phải câm lặng.”

Bà nói tiếp: “Đối với một người 78 tuổi như ông, điều này tương đương với án tù chung thân. Tôi vẫn vô cùng lo ngại về tình trạng sức khỏe của ông Lê, một lần nữa kêu gọi chính quyền Hồng Kông trên lập trường nhân đạo chấm dứt nỗi thống khổ khủng khiếp mà ông đang gánh chịu và trả tự do cho ông, để ông có thể đoàn tụ với gia đình.”

Thủ tướng Anh Keir Starmer, sau khi kết thúc chuyến thăm Bắc Kinh hồi tháng trước và trở về nước, xác nhận rằng ông đã nêu quan ngại mạnh mẽ về vụ án Lê Trí Anh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Tuyên bố của bà Cooper nói rõ, trong chuyến thăm, Thủ tướng đã trực tiếp nêu vụ án ông Lê Trí Anh với ông Tập, “điều này đã mở ra kênh đối thoại trực tiếp với Chính phủ Trung Quốc ở cấp cao nhất về những vấn đề chúng tôi quan tâm sâu sắc nhất”.

Bà Cooper nhấn mạnh: “Chúng tôi đứng cùng người dân Hồng Kông và sẽ luôn tuân thủ những cam kết lịch sử mà chúng tôi đã đưa ra trong ‘Tuyên bố chung Trung–Anh’ có hiệu lực ràng buộc pháp lý. Trung Quốc cũng phải làm như vậy.”

Bài xã luận “Ông Lê Trí Anh bị tuyên án tử hình” của The Wall Street Journal cảnh báo Đài Loan

The Wall Street Journal đăng tải xã luận mới nhất “Ông Lê Trí Anh bị tuyên án tử hình”, chỉ rõ mức án 20 năm đối với người 78 tuổi, sức khỏe lại không tốt như ông Lê Trí Anh thực chất chẳng khác nào án tử hình. Đây không chỉ là một sự bất công sâu sắc đối với một người làm xuất bản, mà còn đánh dấu việc giấc mơ duy trì tự do dưới sự cai trị của ĐCSTQ ở Hồng Kông đã hoàn toàn sụp đổ. Bài xã luận nhắc lại cam kết “50 năm không đổi” đối với Hồng Kông trong “Tuyên bố chung Trung–Anh” năm 1984, đồng thời nhắc lại bài xã luận cách đây hơn 40 năm với tiêu đề “Những lời hứa, những lời hứa”, cho rằng thực tế bi thảm hiện nay đã chứng minh câu trả lời là phủ định.

Bài xã luận mô tả việc ông Lê Trí Anh trong hơn 5 năm qua phần lớn thời gian bị giam giữ trong tình trạng biệt giam, chính quyền Hồng Kông từ chối luật sư do ông tự chọn, đóng băng tài sản dẫn đến Apple Daily phải đình bản, “đây không phải là cách thức vận hành của Hồng Kông dưới sự cai trị của Anh, cũng không phải diện mạo mà một trung tâm thương mại – tài chính quốc tế nên có, mà là bức chân dung dưới sự thống trị của ĐCSTQ”. Người dân Hồng Kông xếp hàng vào phòng xử nghe xét xử, coi ông Lê Trí Anh là biểu tượng của việc dám đứng ra, thà vào tù chứ không từ bỏ nguyên tắc.

Bài viết cảnh báo, thông qua vụ án này, Bắc Kinh đã gửi đến Đài Loan một thông điệp rõ ràng: dưới sự thống trị của ĐCSTQ, cuộc sống sẽ như thế nào, và bất kỳ cam kết nào về tự do cũng đều có thể phải trả giá rất đắt.

Các tổ chức người Hồng Kông tại Canada phẫn nộ, thúc giục chính phủ gây sức ép

Các tổ chức như Liên Hội Người Hồng Kông – Canada, Nhóm Hành động Ủng hộ Hồng Kông Montréal, Hong Kongers in Saskatchewan, Hội Phụ huynh Hồng Kông Toronto, Hội Tiến bộ Hồng Kông Vancouver và Liên hội Ủng hộ Phong trào Dân chủ Vancouver cùng nhiều nhóm người Hồng Kông tại Canada khác đã ra tuyên bố chung, kịch liệt lên án việc tuyên án 20 năm tù đối với ông Lê Trí Anh là “bức tranh cực điểm của tư pháp bức hại”, cho rằng biệt giam kéo dài đã cấu thành “hình thức tra tấn mang tính sỉ nhục”, nghiêm trọng vi phạm luật nhân quyền quốc tế và các nguyên tắc nhân đạo.

Tuyên bố nhấn mạnh, ở tuổi 78 lại mắc bệnh tiểu đường, sức khỏe của ông Lê Trí Anh trong tù liên tục xấu đi, mỗi ngày đều đang tiến gần hơn đến ranh giới sinh tử; tuyên bố kêu gọi Chính phủ Canada vượt qua những tuyên bố suông, lập tức có hành động dứt khoát: công khai lên án bản án này là công cụ đàn áp chính trị; thông qua kênh ngoại giao gây sức ép mạnh mẽ, yêu cầu trả tự do cho Lê Trí Anh và tất cả tù nhân chính trị Hồng Kông vô điều kiện; trao cho ông Lê Trí Anh tư cách công dân danh dự để thể hiện sự ủng hộ; đánh giá lại quan hệ thương mại và chính trị với Trung Quốc, cân nhắc áp đặt trừng phạt nhân quyền đối với các quan chức liên quan; đồng thời phát huy vai trò lãnh đạo tại hội nghị thượng đỉnh G7, đi đầu trong việc gửi thông điệp mạnh mẽ tới Trung Quốc.

Đồng chủ tịch Liên hội Ủng hộ Phong trào Dân chủ Toronto Ngô Ôn Ôn, mô tả bản án “tương đương với tuyên án tử hình”, là hành động vô cùng hèn nhát và phi nhân tính; đồng chủ tịch Quan Trác Trung cho biết ông Lê Trí Anh có mối liên hệ gia đình sâu sắc với Canada, hoan nghênh ông đến đây an hưởng tuổi già, dẫn ví dụ lịch sử về ông Ngụy Kinh Sinh, ông Vương Đan được phóng thích vì lý do sức khỏe để nói rằng tiền lệ này cần được áp dụng.

“Quốc hội Hồng Kông” bày tỏ sự phẫn nộ cực độ và lên án mạnh mẽ nhất đối với bản án, cho rằng việc này phơi bày bản chất độc tài của một chính quyền phi pháp, biến tư pháp thành công cụ bức hại chính trị, có hệ thống hủy hoại độc lập tư pháp và tự do ngôn luận của Hồng Kông, đang thông qua các cuộc xét xử chính trị để thanh trừng giới báo chí, trí thức và xã hội dân sự, đẩy Hồng Kông bước vào nền cai trị độc tài dựa trên khủng bố toàn diện. “Quốc hội Hồng Kông” nhấn mạnh, tính chính danh của chính quyền phải đến từ sự ủy quyền của người dân, kêu gọi người dân Hồng Kông nhận rõ rằng chính quyền Hương Cảng – Bắc Kinh không phải là một chính phủ phục vụ dân chúng mà là cỗ máy độc tài trấn áp giữ ổn định, đồng thời thề sẽ tiếp tục thúc đẩy việc xây dựng một thể chế chính trị Hồng Kông dựa trên chủ quyền thuộc về nhân dân, pháp trị đích thực và tự do, nhằm bảo vệ nhân phẩm cùng các quyền cơ bản của người dân.

Con trai ông Lê Trí Anh là Lê Sùng Ân (Sebastien Lai) cho biết bản án này là đòn đánh mang tính hủy diệt đối với gia đình, lo ngại cha mình sẽ trở thành “liệt sĩ chết trong ngục tù”. Cựu Tổng lãnh sự Mỹ tại Hồng Kông James Cunningham, nay thuộc “Ủy ban Tự do Hồng Kông” của Mỹ, cho rằng phiên tòa đã bóp méo pháp trị, kết quả đã được định sẵn, kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục gây sức ép đòi trả tự do cho ông Lê Trí Anh và các tù nhân chính trị khác.

Sinh thái truyền thông Hồng Kông co rút nhanh chóng

Bản án dành cho ông Lê Trí Anh phản chiếu tình trạng sinh thái truyền thông Hồng Kông đang co rút nhanh một cách nghiêm trọng. Thứ hạng tự do báo chí của Hồng Kông tụt từ vị trí thứ 18 toàn cầu năm 2002 xuống còn 140 vào năm 2025.

RSF ước tính, trong 4 năm kể từ khi Luật An ninh Quốc gia Hồng Kông có hiệu lực năm 2020, ít nhất 900 nhà báo đã mất việc. Các sự kiện then chốt bao gồm: phong trào phản đối dự luật dẫn độ năm 2019; tháng 8/2020, Apple Daily bị lục soát, ông Lê Trí Anh bị bắt và bị giam cho đến nay; tháng 6/2021, Apple Daily bị khám xét lần thứ hai, cảnh sát đóng băng tài sản, bắt giữ lãnh đạo, khiến tờ báo buộc phải đình bản, hơn một nghìn nhân viên mất việc; tháng 12/2021, báo Stand News ngừng hoạt động; tháng 1/2022, báo Citizen News tuyên bố đóng cửa.

Sau đó, nhiều nhà báo phải đối mặt với các hình thức quấy nhiễu có hệ thống, thanh tra thuế, đe dọa giết; phóng viên nước ngoài bị từ chối gia hạn visa hoặc cấm nhập cảnh; ít nhất 8–10 cơ quan truyền thông độc lập phải đóng cửa, trong đó có Next Magazine và các đơn vị khác. Hội Nhà báo Hồng Kông cho biết, các nhà báo đang phải đối diện với những cuộc tấn công “có hệ thống và có tổ chức”.

Những sự kiện này đã dẫn đến việc thời kỳ “trăm hoa đua nở” của truyền thông Hồng Kông chấm dứt, tiếng nói độc lập bị đàn áp một cách có hệ thống.