Ông Maduro sẽ lần đầu ra hầu tòa tại New York vào thứ Hai 5/1

Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, người bị quân đội Mỹ bắt giữ, sẽ lần đầu ra hầu tòa vào trưa thứ Hai (5/1) theo giờ miền Đông nước Mỹ, tại Tòa án Liên bang ở thành phố New York.

Tòa án Quận Liên bang Khu vực Nam New York cho biết, ông Maduro và vợ là Cilia Flores dự kiến sẽ ra hầu tòa lúc 12h trưa thứ Hai tại tòa án liên bang ở New York.

Theo tòa án, phiên điều trần của ông Maduro sẽ do Thẩm phán liên bang Mỹ Alvin Hellerstein chủ tọa.

Bộ Tư pháp Mỹ hôm thứ Bảy (3/1) công bố bản cáo trạng mới nhằm vào ông Maduro. Bản cáo trạng này là một phần của vụ án buôn lậu ma túy mà Chính phủ liên bang Mỹ theo đuổi suốt 15 năm; bản thân ông Maduro cũng từng bị liệt kê là bị cáo trong suốt 6 năm.

CNN cho biết Thẩm phán Hellerstein đã phụ trách vụ án này hơn 10 năm. Vị thẩm phán 92 tuổi do Tổng thống Clinton bổ nhiệm có nhiều kinh nghiệm, từng xử lý nhiều vụ án thu hút sự chú ý lớn.

Theo bản cáo trạng mới do Bộ Tư pháp công bố, Chính phủ Mỹ đưa ra 4 cáo buộc trọng tội đối với ông Maduro và các thành viên gia đình ông, gồm: âm mưu khủng bố ma túy; âm mưu buôn lậu cocaine; tàng trữ trái phép súng máy và thiết bị hủy diệt; và đồng mưu tàng trữ vũ khí cùng thiết bị hủy diệt.

Ngoài ra còn có 3 điều khoản tịch thu tài sản: thứ nhất, tịch thu toàn bộ lợi ích thu được trực tiếp và gián tiếp liên quan đến các tội ma túy ở điều thứ nhất và thứ hai; thứ hai, tịch thu vũ khí và đạn dược liên quan đến các tội về súng ở điều thứ ba và thứ tư; thứ ba, điều khoản tài sản thay thế (Substitute Assets), theo đó nếu tài sản có thể bị tịch thu đã bị chuyển dịch, che giấu, giảm giá trị hoặc trộn lẫn, công tố sẽ tịch thu các tài sản khác của bị cáo để thay thế, bù đắp tương đương về giá trị.

Vợ chồng ông Maduro đã đến New York vào tối muộn thứ Bảy. Rạng sáng thứ Bảy, họ bị đưa khỏi nhà riêng tại thủ đô Caracas của Venezuela, sau đó được không vận tới New York để đối mặt với các cáo buộc hình sự.

Maduro liệu có được miễn truy tố vì là nguyên thủ quốc gia có chủ quyền?

Các luật sư của ông Maduro được cho là sẽ phản đối tính hợp pháp của việc bắt giữ, lập luận rằng ông được miễn truy tố với tư cách là nguyên thủ quốc gia có chủ quyền, một nguyên tắc nền tảng của luật pháp quốc tế và luật Mỹ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp lý, lập luận này khó có khả năng thành công vì Chính phủ Mỹ không công nhận ông ta là nhà lãnh đạo hợp pháp của Venezuela.

“Không có cơ sở để đòi quyền miễn trừ chủ quyền nếu chúng ta không công nhận ông ta là nguyên thủ quốc gia,” ông Dick Gregorie, cựu công tố viên liên bang từng truy tố lãnh đạo Panama, ông Manuel Antonio Noriega Moreno, và sau đó điều tra tham nhũng trong Chính phủ Maduro, cho biết. “Nhiều chính quyền Mỹ, cả Cộng hòa lẫn Dân chủ, đã coi cuộc bầu cử của ông ta là gian lận và từ chối công nhận. Đáng tiếc cho Maduro, điều đó có nghĩa là ông ta phải chấp nhận thực tế này.”

Bộ Ngoại giao Mỹ coi Maduro là một kẻ chạy trốn và trong nhiều tháng qua đã treo thưởng 50 triệu USD cho việc bắt giữ ông. Chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu đã đóng cửa Đại sứ quán Mỹ tại Caracas, thủ đô Venezuela, và cắt đứt quan hệ ngoại giao với Chính phủ Maduro vào năm 2019, sau khi ông Maduro tái đắc cử trong bối cảnh hầu hết các đối thủ bị cấm tranh cử. Chính quyền Mỹ sau đó công nhận lãnh đạo đối lập của Quốc hội Venezuela là nhà lãnh đạo hợp pháp của đất nước.

Chính quyền Biden phần lớn duy trì chính sách đó, cho phép một hội đồng do phe đối lập bổ nhiệm điều hành Citgo, công ty con của tập đoàn dầu khí quốc doanh Venezuela, đồng thời vẫn tiến hành các cuộc đàm phán trực tiếp với Chính phủ Maduro nhằm mở đường cho các cuộc bầu cử tự do.

Một thách thức khác mà ông Maduro phải đối mặt là việc thuê luật sư. Ông và vợ, bà Cilia Flores, người cũng bị bắt, đã bị Mỹ trừng phạt trong nhiều năm, khiến bất kỳ công dân Mỹ nào nhận tiền từ họ đều là bất hợp pháp nếu không có giấy phép của Bộ Tài chính.

Chính phủ tại Caracas hiện do Phó Tổng thống Delcy Rodríguez lãnh đạo có thể muốn chi trả chi phí này, nhưng cũng bị hạn chế tương tự trong việc tiến hành các giao dịch tại Mỹ.

Maduro có thể có lập luận mạnh hơn đôi chút rằng ông được hưởng một dạng miễn trừ hạn chế đối với các hành vi công vụ với tư cách ít nhất là một nhà lãnh đạo trên thực tế, bởi thẩm quyền này không phụ thuộc vào việc ông có được Mỹ công nhận là nguyên thủ quốc gia hay không.

Tuy nhiên, ngay cả lập luận này cũng đối mặt với những thách thức đáng kể, theo ông Curtis Bradley, giáo sư Trường Luật Đại học Chicago, người từng giữ chức cố vấn luật quốc tế tại Bộ Ngoại giao Mỹ.

Bản cáo trạng được công bố hôm thứ Bảy cáo buộc ông Maduro và 5 đồng phạm khác, trong đó có bà Flores và người con trai là nghị sĩ, đã tạo điều kiện cho việc vận chuyển hàng ngàn tấn cocaine vào Mỹ bằng cách cung cấp sự che chở của lực lượng thực thi pháp luật, hỗ trợ hậu cần và hợp tác với “một số trùm buôn ma túy và khủng bố ma túy bạo lực và hoạt động mạnh nhất thế giới”.

“Chính phủ [Mỹ] sẽ lập luận rằng việc điều hành một mạng lưới buôn bán ma túy quy mô lớn … không thể được coi là một hành vi công vụ,” ông Curtis Bradley cho biết.