Ông Putin thăm Trung Quốc để bàn về gia hạn Hiệp ước Láng giềng Hữu nghị Nga-Trung

Ngày 16/5, Nga xác nhận rằng Tổng thống Vladimir Putin sẽ thăm Trung Quốc vào thứ Ba và thứ Tư tuần tới (19-20/5). Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa kết thúc cuộc gặp 2 ngày với lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.

Trong một tuyên bố ngày 16/5, Điện Kremlin cho biết chuyến thăm của ông Putin là theo lời mời của lãnh đạo Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh: “Trùng hợp với dịp 25 năm ký Hiệp ước Láng giềng Hữu nghị và Hợp tác Trung-Nga, hiệp ước này là nền tảng của quan hệ hai nước”. Hiệp ước sẽ hết hạn vào tháng 6/2026, và cần được gia hạn trước thời điểm đó.

Hiệp ước này được ký năm 2001 bởi cựu lãnh đạo Trung Quốc Giang Trạch Dân và Tổng thống Nga Putin, xác lập mối quan hệ đối tác chiến lược lâu dài giữa Nga và Trung Quốc, đồng thời chính thức khẳng định hợp tác kinh tế giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực.

Tuy nhiên, quan điểm trong dư luận cho rằng Điều 6 của Hiệp ước Láng giềng Hữu nghị và Hợp tác Trung-Nga công nhận khoảng 98% ranh giới lịch sử giữa Nga và Trung Quốc, tương đương với việc Trung Quốc chủ động từ bỏ khoảng 3,44 triệu km² lãnh thổ.

Các hiệp định mà ông Giang Trạch Dân ký với Nga đều dựa trên các ranh giới không công bằng từ thời Nga Sa Hoàng và nhà Thanh, tức là mặc định các hiệp ước không công bằng mà Sa Hoàng và nhà Thanh đã ký.

Theo đó, Trung Quốc mất vĩnh viễn khoảng 3,44 triệu km², bao gồm khu vực giao cắt với Tân Cương và Nga, phần phía Tây của Hắc Long Giang, khu vực biên giới giữa Hắc Long Giang và Cát Lâm phía Bắc, cũng như cửa sông Ô Tư Lý (Ussuri) và Đồ Môn (Tumen). Những khu vực này đã được trao cho Nga, mặc dù Lênin từng 3 lần ra tuyên bố chính phủ rằng sẽ trả lại cho Trung Quốc.

Cuộc gặp giữa ông Tập Cận Bình và ông Putin lần này được bố trí tương tự như năm 2021. Vào giữa tháng 6/2021, sau khi Tổng thống Mỹ Joe Biden có hội nghị thượng đỉnh với ông Putin, chưa đầy 10 ngày sau, ông Putin đã hội đàm trực tuyến với ông Tập Cận Bình, công bố gia hạn Hiệp ước Láng giềng Hữu nghị và Hợp tác Trung-Nga thêm 5 năm.

Điện Kremlin cho biết hai bên sẽ thảo luận về quan hệ song phương và cách thức “tăng cường quan hệ đối tác toàn diện và hợp tác chiến lược”, cũng như tiến hành tham vấn về các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng.

Sau khi hội đàm, hai bên dự kiến ký một tuyên bố chung, cùng một loạt hiệp định chính phủ song phương và các văn kiện khác.

Ông Putin cũng sẽ gặp Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường để thảo luận về hợp tác kinh tế và thương mại.

Chuyến thăm gần đây nhất của Putin tới Trung Quốc là vào tháng Tám, khi ông tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) do Bắc Kinh đăng cai.

Ông Tập Cận Bình cũng là một trong những lãnh đạo nước ngoài đã tới Moscow tham dự lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng 9/5/2025, kỷ niệm 80 năm Liên Xô đánh bại phát xít Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Quan hệ giữa Trung Quốc và Nga đã được củng cố trong những năm gần đây, với việc Bắc Kinh từ chối tham gia các lệnh trừng phạt phương Tây liên quan tới xung đột Ukraine, đồng thời hai nước mở rộng hợp tác thương mại, năng lượng và ngoại giao. Moscow và Bắc Kinh cũng tiến hành các dự án năng lượng lớn, bao gồm dự án đường ống khí đốt Power of Siberia 2, dự kiến sẽ tăng đáng kể nguồn cung khí đốt từ Nga sang Trung Quốc.

Tổng thống Putin dự kiến sẽ thăm Trung Quốc 2 lần trong năm 2026, khi ông cũng nhận lời mời tham dự Hội nghị APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11, theo Trợ lý Tổng thống Yury Ushakov.