Ông Putin tới Bắc Kinh sau chuyến thăm của ông Trump, Nga muốn biết nội dung cuộc gặp Trump–Tập

Ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kết thúc chuyến thăm Trung Quốc, Bộ Ngoại giao Trung Quốc lập tức công bố thông tin Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 19 đến 20/5. Một nguồn tin trong hệ thống chính trị Bắc Kinh nói với Epoch Times rằng một trong những trọng tâm chuyến đi của Putin là tìm cách nắm được “thông tin trực tiếp” về nội dung cuộc gặp Trump–Tập liên quan đến chiến tranh Nga–Ukraine và tình hình Trung Đông.

Trong thông cáo ngày 16/5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ đưa tin ngắn gọn về thời gian chuyến thăm. Trái lại, thông cáo trên website Điện Kremlin tiết lộ nhiều chi tiết hơn, cho biết chuyến đi của ông Putin trùng với dịp kỷ niệm 25 năm ngày ký “Hiệp ước Láng giềng hữu nghị” và “Hợp tác Nga–Trung”, và ông sẽ thảo luận với Tập Cận Bình về quan hệ song phương, “củng cố hơn nữa quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện” cũng như trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc tế và khu vực lớn.

Nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế Chu Hải Thao (tên đã thay đổi) nhận xét: “Phía Trung Quốc chủ yếu nhấn mạnh việc xác nhận lịch trình; còn phía Nga công bố nhiều thông tin hơn về chương trình nghị sự và các lĩnh vực hợp tác, cho thấy ưu tiên thông tin của hai bên không giống nhau.” Theo ông, “điều Moscow quan tâm nhất lúc này không chỉ là chuyến thăm, mà là Trump và Tập đã nói gì với nhau, và liệu tương tác Mỹ–Trung có xuất hiện thay đổi mới hay không”.

Nga theo sát thông điệp từ cuộc gặp Trump – Tập

Ông Chu Hải Thao cho biết, trong bối cảnh chiến tranh Nga–Ukraine kéo dài, mức độ Nga phụ thuộc vào Trung Quốc trong thương mại, chuỗi cung ứng công nghiệp và công nghệ “đã cao hơn trước rất nhiều”. Moscow lo ngại việc Bắc Kinh điều chỉnh chính sách – hoặc những thay đổi trong quan hệ Mỹ–Trung – có thể thu hẹp không gian chiến lược của Nga trong tương lai.

Theo tuyên bố của Điện Kremlin, hai bên dự kiến ký một “tuyên bố chung cấp cao nhất” cùng một loạt văn kiện song phương. Trong chuyến đi, ông Putin cũng sẽ gặp Thủ tướng Lý Cường để bàn về hợp tác kinh tế và thương mại, đồng thời cùng các nhà lãnh đạo Trung Quốc tham dự lễ khai mạc “Năm Giáo dục Nga–Trung”.

Trên chiến trường, tình hình tiền tuyến của Nga vẫn là tâm điểm chú ý. Bước sang tháng 4, một số hướng tấn công của Nga gặp khó khăn; phía Ukraine tuyên bố đã giành lại khoảng 400 km² lãnh thổ. Một nguồn tin gần với ngành ngoại giao Trung Quốc, ông Tiết Chí Cường (tên đã thay đổi), nói với Epoch Times rằng mục tiêu quan trọng trong chuyến thăm lần này là “thăm dò nội dung liên quan tới Nga–Ukraine trong cuộc gặp Trump–Tập”.

“Bộ Ngoại giao Trung Quốc đánh giá rằng ông Putin sang Bắc Kinh lần này là để dò xem ông Trump rốt cuộc đã nói gì với ông Tập, có đưa ra quan điểm mới nào về cuộc chiến Nga–Ukraine hay không,” ông Tiết nói. “Điều khiến ông Putin lo ngại thực sự là lập trường của ông Trump.”

Theo ông, Điện Kremlin đặc biệt quan tâm đến thái độ của Mỹ trước việc Nga ủng hộ Iran: “Phía Trung Quốc đã đạt đồng thuận với ông Trump về vấn đề Iran – phản đối Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân, và cam kết không cung cấp vũ khí cho Iran, đây là một trong các kết quả chính của chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump.” Ông cho rằng việc chương trình chuyến thăm của ông Putin ở Bắc Kinh gần như không có hoạt động tham quan công khai cho thấytrọng tâm chủ yếu là tìm hiểu trực tiếp kết quả chuyến thăm của ông Trump, hơn là phô trương nghi thức ngoại giao.

Ông Peskov công khai nói muốn có “thông tin trực tiếp”

Truyền thông Nga dẫn lời người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho hay, việc lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất và nhì thế giới trực tiếp đối thoại là “diễn biến được mọi quốc gia, trong đó có Nga, đặc biệt quan tâm và phân tích sâu sắc”. Trước đó, ông từng nói Moscow kỳ vọng sẽ “nhận được thông tin trực tiếp” về tương tác Mỹ–Trung sau khi Putin đặt chân tới Bắc Kinh, phát biểu này đã thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế.

Học giả nghiên cứu Nga Vương Tư Lượng nhận định: “Nga luôn coi trọng bài học lịch sử. Thời Chiến tranh Lạnh, biến động trong quan hệ Mỹ–Trung từng làm đảo lộn trật tự quyền lực giữa các cường quốc. Dù bối cảnh quốc tế ngày nay khác, nhưng Moscow vẫn rất nhạy cảm trước các điều chỉnh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc.” “Nói thẳng ra, điều khó đoán nhất đối với họ chính là ông Trump đang nghĩ gì.”

Ông lưu ý, việc ông Trump vừa kết thúc chuyến thăm Bắc Kinh thì ông Putin đã nối gót tới Trung Quốc chắc chắn sẽ khiến giới quan sát đặt câu hỏi đó là trùng hợp thời gian hay có dụng ý trong sắp xếp. “Ngày kỷ niệm chính xác 25 năm Hiệp ước Láng giềng hữu nghị Nga–Trung là 16/7 năm nay; nếu tính đúng mốc, chuyến thăm lần này diễn ra sớm hơn hai tháng, điều đó rất dễ khiến bên ngoài liên hệ với diễn biến trong quan hệ Mỹ–Trung,” ông nói.

Dấu hiệu chuẩn bị an ninh: máy bay vận tải Nga tới Bắc Kinh

Ngày 17/5, một số người dùng mạng xã hội phát hiện nhiều máy bay vận tải của Lực lượng Hàng không–Vũ trụ Nga đã hạ cánh xuống Bắc Kinh trước chuyến thăm. Dựa trên dữ liệu theo dõi chuyến bay và ước tính của các nhà quan sát quân sự, đến nay Nga đã điều khoảng 5 chiếc máy bay vận tải hạng nặng Il-76 cùng một chiếc chuyên cơ Il-96 đến sân bay quốc tế thủ đô Bắc Kinh, để chở xe hộ tống, thiết bị an ninh và hậu cần phục vụ đoàn của ông Putin.

Theo tờ South China Morning Post, các nguồn tin am hiểu cho hay chuyến đi của ông Putin được xem là một phần của hoạt động giao lưu ngoại giao thường kỳ giữa Nga và Trung Quốc, dự kiến sẽ không có duyệt binh hay nghi thức tiếp đón “siêu cấp” như những lần kỷ niệm trước.

Nhiều nhà ngoại giao Trung Quốc nhận định mục tiêu chuyến thăm khá rõ ràng: trọng tâm vẫn là thắt chặt quan hệ Nga–Trung. Ngoài các chủ đề hợp tác kinh tế–thương mại và phối hợp chiến lược, hai bên còn dự định bàn về việc mở rộng các chương trình trao đổi sinh viên và học giả tại Nga, được mô tả là “nền tảng cho việc làm sâu sắc thêm hợp tác kinh tế và văn hóa giữa hai nước”.

Điện Kremlin cho biết lãnh đạo hai nước sẽ cùng tham dự lễ khai mạc “Năm Giáo dục Nga–Trung”, trong bối cảnh Nga thời gian gần đây giảm mạnh tương tác với hệ thống giáo dục phương Tây và tìm cách tăng cường hợp tác với châu Á.