Ông Rodrigo Paz đắc cử Tổng thống Bolivia, chấm dứt gần 20 năm cầm quyền của cánh tả

Trong cuộc bầu cử tổng thống vòng 2 tại Bolivia, Thượng nghị sĩ trung dung thiên hữu Rodrigo Paz đã đánh bại đối thủ bảo thủ Jorge Tuto Quiroga, giành chiến thắng và kết thúc gần 2 thập niên cầm quyền của phong trào cánh tả “Phong trào vì Chủ nghĩa Xã hội” (MAS).

Theo thống kê sơ bộ của Tòa án Bầu cử Bolivia, ông Paz – đại diện của Đảng Dân chủ Cơ đốc giáo (PDC) – giành chiến thắng với 54,6% số phiếu bầu, vượt qua ông Quiroga với 45,4%. Tuy nhiên, PDC không giành được đa số trong Quốc hội, buộc ông Paz phải liên minh với các đảng khác để đảm bảo sự ổn định trong điều hành đất nước. Ông sẽ chính thức nhậm chức vào ngày 8/11.

Ông Paz, 58 tuổi, xuất thân từ thành phố Tarija ở miền nam – một trung tâm khai thác khí đốt quan trọng của Bolivia. Chiến thắng của ông được xem là một bước ngoặt chính trị mang tính lịch sử. Kể từ năm 2006, Bolivia phần lớn do MAS – đảng do cựu Tổng thống Evo Morales sáng lập – nắm quyền. MAS từng được ủng hộ rộng rãi nhờ các chính sách phúc lợi xã hội và ủng hộ người bản địa, nhưng uy tín giảm sút nghiêm trọng trong những năm gần đây vì khủng hoảng kinh tế và bê bối tham nhũng.

Chương trình ôn hòa thu hút cử tri thất vọng

Ông Paz chủ trương duy trì phúc lợi xã hội nhưng thúc đẩy tăng trưởng dựa vào khu vực tư nhân. Ông cam kết giảm thuế cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, tăng quyền tự chủ tài chính cho địa phương và cải cách kinh tế một cách từ từ. Trong khi đó, ông Quiroga đề xuất cắt giảm mạnh chi tiêu và tìm kiếm cứu trợ từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) – lập trường bị nhiều cử tri cho là quá cực đoan.

Hiện Bolivia đang đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ: xuất khẩu khí đốt sụt giảm mạnh, thiếu nhiên liệu kéo dài, lạm phát cao. Ông Paz tuyên bố chính phủ mới sẽ “tái thiết nền kinh tế vì người dân”, điều chỉnh dần chính sách trợ giá nhiên liệu – thay vào đó sẽ hỗ trợ có mục tiêu cho các nhóm dễ tổn thương, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp lớn mua nhiên liệu theo giá thị trường. Ông cũng cho biết đang đàm phán với các nhà cung cấp nhiên liệu để khôi phục nguồn cung dầu diesel và xăng trong ngắn hạn.

Về đối ngoại, ông Paz khẳng định sẽ điều chỉnh định hướng chính sách đối ngoại của Bolivia, theo hướng “đa dạng và cân bằng”. Trong chiến dịch tranh cử, ông nhiều lần cam kết sẽ khôi phục quan hệ với Mỹ và châu Âu, nối lại hợp tác kinh tế và an ninh với các quốc gia dân chủ phương Tây, chấm dứt sự lệ thuộc quá mức vào Trung Quốc và Nga trong những năm gần đây.

Thách thức chính trị và áp lực xã hội

Bạn đồng hành tranh cử của ông Paz – cựu cảnh sát Edman Lara – thu hút sự ủng hộ của cử tri trẻ nhờ hình ảnh thẳng thắn chống tham nhũng và gần gũi với người dân, được xem là yếu tố then chốt trong chiến thắng của liên danh. Tuy nhiên, chính phủ mới sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, bao gồm tình trạng thiếu ngoại tệ để nhập khẩu nhiên liệu và sự phân hóa trong quốc hội có thể dẫn đến bất ổn chính trị.

Tổ chức công đoàn lớn nhất nước – Liên đoàn Công nhân Trung ương Bolivia (COB) – đã cảnh báo rằng nếu chính phủ mới cắt giảm trợ cấp hoặc làm suy yếu quyền lợi người lao động, họ sẽ không loại trừ khả năng hành động. Điều này cho thấy ông Paz cần phải duy trì sự cân bằng nhạy cảm giữa cải cách kinh tế và ổn định xã hội.

Theo kết quả bầu cử, PDC giành được 49 ghế trong tổng số 130 ghế Hạ viện và 16 ghế trong 36 ghế Thượng viện. Liên minh của ông Quiroga giành được 39 ghế Hạ viện và 12 ghế Thượng viện. Điều đó đồng nghĩa với việc ông Paz sẽ phải dựa vào hợp tác liên đảng để thúc đẩy cái mà ông gọi là “giai đoạn dân chủ mới của Bolivia trong thế kỷ 21”.