Ông Rubio: Cuba đã chấp nhận 100 triệu đô la viện trợ nhân đạo

Hôm thứ Năm (21/5), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Cuba đã thông báo chấp nhận gói viện trợ nhân đạo trị giá 100 triệu USD của Mỹ, nhưng ông đồng thời nói rằng vẫn còn nghi ngờ liệu hai bên có thể đạt được đồng thuận về các điều khoản cụ thể liên quan đến việc sử dụng khoản tiền này hay không. Ông cũng nhận định khả năng Mỹ và Cuba đạt được một thỏa thuận hòa bình thông qua đàm phán là không lớn.

“Họ nói rằng đã chấp nhận”, ông Rubio nói với các phóng viên trước khi lên đường tới Thụy Điển tham dự hội nghị cấp bộ trưởng NATO, “Chúng ta hãy chờ xem điều đó có đồng nghĩa với việc viện trợ có thể được triển khai thuận lợi hay không”.

Bế tắc liên quan đến viện trợ xuất hiện trong bối cảnh cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Cuba ngày càng nghiêm trọng. Lưới điện quốc gia Cuba gặp sự cố lớn, khiến nhiều tỉnh phía đông từ Guantánamo đến Ciego de Ávila bị mất điện. Tỷ lệ tự cung cấp nhiên liệu của Cuba chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu nền kinh tế, trong khi nguồn nhiên liệu do tàu Nga vận chuyển vào cuối tháng 3 đã cạn kiệt vào giữa tháng 5.

Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 14/5 công khai tuyên bố cung cấp khoản viện trợ 100 triệu USD và nhấn mạnh đây là viện trợ nhân đạo trực tiếp, sẽ được phân phát thông qua Giáo hội Công giáo và các tổ chức độc lập khác, không cho phép chính phủ Cuba tham gia.

Chính phủ Mỹ gắn khoản viện trợ này với cam kết Cuba tiến hành “những cải cách có ý nghĩa”, đồng thời cảnh báo rằng nếu giới cầm quyền Cuba cản trở cải cách thì họ sẽ phải chịu trách nhiệm trước người dân của mình.

Trước đây, Cuba luôn phản đối việc tiếp nhận viện trợ nhân đạo từ Mỹ. Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel cho biết chính phủ Cuba chỉ chấp nhận viện trợ nếu nó “hoàn toàn phù hợp với các thông lệ viện trợ nhân đạo được quốc tế công nhận”, đồng thời cho rằng Mỹ chỉ cần dỡ bỏ các lệnh trừng phạt là đã có thể giúp ích nhiều hơn.

Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez Parrilla ban đầu bác bỏ đề xuất viện trợ mà Mỹ từng đưa ra trong các cuộc tiếp xúc kín, gọi đó là bịa đặt. Tuy nhiên sau đó ông đã dịu giọng hơn và cho biết sẵn sàng lắng nghe các chi tiết từ phía Mỹ.

Rubio: Khả năng Mỹ – Cuba đạt thỏa thuận hòa bình qua đàm phán là không lớn

Tuy nhiên, triển vọng đạt được bất kỳ thỏa thuận nào giữa Mỹ và Cuba vẫn rất mong manh.

Ông Rubio cho biết hiện khả năng Mỹ và Cuba đạt được thỏa thuận hòa bình thông qua đàm phán là không cao. Ông nói thêm rằng Mỹ luôn ưu tiên giải quyết vấn đề bằng thương lượng.

“Đó vẫn là lựa chọn ưu tiên của chúng tôi đối với Cuba”, ông nói. “Thành thật mà nói, với đối tượng mà chúng tôi đang tiếp xúc hiện nay, khả năng đó không cao. Nhưng nếu họ thay đổi quyết định, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ. Trong lúc đó, chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện mọi hành động cần thiết”.

Hôm thứ Tư (20/5), ông Rubio đã có bài phát biểu công khai bằng tiếng Tây Ban Nha gửi tới người dân Cuba, quy trách nhiệm cho sự cai trị của Đảng Cộng sản Cuba về những “khổ đau khó có thể tưởng tượng nổi” mà người dân nước này đang phải chịu đựng.

“Lý do thực sự khiến các bạn thiếu điện, nhiên liệu và lương thực là vì những người kiểm soát đất nước các bạn đã biển thủ hàng tỷ USD nhưng không dùng số tiền đó để giúp người dân”, ông nói trong đoạn video.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hiện đang thúc đẩy “thay đổi chế độ” tại Cuba. Kể từ năm 1959, Đảng Cộng sản Cuba do gia tộc Castro lãnh đạo đã liên tục cầm quyền.

Cùng ngày, Bộ Tư pháp Mỹ đã truy tố cựu lãnh đạo Cuba Raúl Castro với cáo buộc giết người, cho rằng ông có liên quan đến vụ quân đội Cuba cố ý bắn hạ hai máy bay dân sự Mỹ trên vùng biển quốc tế năm 1996. Động thái leo thang lớn này cho thấy quan hệ giữa hai cựu đối thủ thời Chiến tranh Lạnh đang rơi xuống mức thấp mới.

Tuy vậy, nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ phủ nhận việc Washington đang tiến hành tái thiết quốc gia tại Cuba.

“Đây không phải là tái thiết quốc gia”, ông Rubio nói. “Chúng tôi đang xử lý những vấn đề liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia của Mỹ”.