Ông Tập mời lãnh đạo đảng đối lập lớn nhất Đài Loan thăm Trung Quốc

Bắc Kinh đã mời lãnh đạo đảng đối lập lớn nhất của Đài Loan đến thăm Trung Quốc vào giữa tháng Tư, khơi lại những lo ngại về việc chính quyền Trung Quốc tìm cách lợi dụng nền dân chủ của Đài Loan để gieo rắc chia rẽ trong bối cảnh bế tắc chính trị.

Lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình đã gửi lời mời bà Trịnh Lệ Văn (Cheng Li-wun), chủ tịch Đảng Quốc Dân Đài Loan, thăm đại lục từ ngày 7 đến ngày 12/4, theo Tân Hoa Xã, cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc, đưa tin ngày 30/3.

Đảng Quốc Dân, còn được gọi là Quốc Dân Đảng (Kuomintang), vốn ủng hộ quan hệ gần gũi hơn với ĐCSTQ, cho biết trong một tuyên bố rằng bà Trịnh đã “vui vẻ chấp nhận” lời mời của ông Tập.

Đáp lại thông báo của bà Trịnh, phát ngôn viên Văn phòng Tổng thống Đài Loan, bà Quách Nhã Tuệ (Karen Kuo), nói với các phóng viên rằng chính phủ sẽ “theo dõi chặt chẽ” khả năng diễn ra cuộc gặp cấp cao giữa bà Trịnh và ông Tập, theo Hãng Thông tấn Trung ương của Đài Loan (CNA).

Trong liên minh với một đảng nhỏ hơn, Đảng Quốc Dân nắm đa số trong quốc hội Đài Loan, cho phép đảng này thông qua hoặc bác bỏ các đề xuất của chính phủ. Kế hoạch của Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức nhằm tăng chi tiêu quốc phòng thêm 40 tỷ USD để đối phó các mối đe dọa từ chính quyền Trung Quốc đã bị trì hoãn do sự phản đối từ liên minh đối lập, gây lo ngại cho một số nghị sĩ tại Washington.

Thông báo của Bắc Kinh về chuyến thăm của bà Trịnh trùng với chuyến đi của một nhóm thượng nghị sĩ Hoa Kỳ thuộc cả hai đảng đến thủ đô Đài Bắc của Đài Loan. Trong cuộc gặp với tổng thống Đài Loan ngày 30/3, họ bày tỏ hy vọng Đài Loan có thể thông qua ngân sách quốc phòng đang bị đình trệ.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cho biết ông sẽ đến Trung Quốc và gặp ông Tập vào ngày 14 và 15/5. Mặc dù vấn đề Đài Loan không được đề cập trong hội nghị thượng đỉnh của họ vào tháng 10/2025 tại Hàn Quốc, ông Tập đã sử dụng các cuộc điện đàm sau đó với ông Trump để nhấn mạnh lập trường của Bắc Kinh về Đài Loan.

Mặc dù chưa từng cai trị hòn đảo này, ĐCSTQ tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và sẽ dùng vũ lực để giành lấy nếu cần thiết.

Để bào mòn sức mạnh quân sự của Đài Loan và làm suy giảm tinh thần, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã tiến hành các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn xung quanh hòn đảo và điều máy bay cùng tàu chiến đến gần Đài Loan gần như hằng ngày. Các hoạt động quân sự gia tăng của chính quyền này đã làm dấy lên lo ngại quốc tế về viễn cảnh của cuộc chiến tranh tại eo biển Đài Loan, một tuyến hàng hải toàn cầu quan trọng.

Phát biểu tại cuộc họp báo sau đó trong ngày 30/3, bà Trịnh cho biết bà muốn sử dụng chuyến thăm của mình để cho thế giới thấy rằng “hai bờ eo biển không định sẵn phải xảy ra chiến tranh, cũng không cần phải luôn ở bên bờ xung đột.”

Bà Trịnh, người đang chuẩn bị cho đảng của mình thách thức Đảng Dân Tiến (DPP) cầm quyền trong cuộc bầu cử địa phương vào tháng 11, đã bảo vệ chuyến đi Trung Quốc của mình là phù hợp với lập trường lâu nay của Đảng Quốc Dân đối với Bắc Kinh: phản đối độc lập Đài Loan và tuân thủ “đồng thuận 1992”. Bà đề cập đến một sự hiểu ngầm không chính thức, không được văn bản hóa đạt được trong năm đó giữa ĐCSTQ và Đảng Quốc Dân khi đó đang cầm quyền tại Đài Loan, theo đó thừa nhận chỉ có “một Trung Quốc”, nhưng mỗi bên có thể diễn giải “một Trung Quốc” là gì.

Đảng Dân Tiến cầm quyền, vốn từ chối công nhận thỏa thuận mơ hồ này, cho biết rằng mặc dù các trao đổi xuyên eo biển là điều được hoan nghênh, nhưng các hoạt động như vậy phải diễn ra trên cơ sở “bình đẳng và tôn nghiêm, không có điều kiện chính trị tiên quyết.”

Đảng này cảnh báo bà Trịnh không nên trở thành một “quân cờ” trong các nỗ lực “mặt trận thống nhất” của ĐCSTQ nhằm làm suy yếu Đài Loan.

“Trong khi Trung Quốc gây áp lực lên Đài Loan và các quốc gia khác trong khu vực, đồng thời tìm cách lôi kéo các đảng đối lập tại Đài Loan, thúc giục họ chấp nhận một ‘nền tảng chính trị chung’ với Bắc Kinh,” DPP cho biết trong một tuyên bố. “Mục tiêu của họ là hoàn toàn rõ ràng: gieo rắc chia rẽ trong nội bộ Đài Loan và làm suy yếu sự đoàn kết quốc gia của chúng ta.”

DPP lưu ý rằng trong những năm qua, áp lực kinh tế và quân sự từ Trung Quốc ngày càng đe dọa sự ổn định của eo biển Đài Loan.

“Nếu chính quyền Bắc Kinh thực sự [tìm cách] can dự với Đài Loan và [thực sự] sẵn sàng hợp tác với tất cả các bên trong khu vực—bao gồm cả Đài Loan—để thúc đẩy an ninh và ổn định khu vực, họ nên lập tức chấm dứt việc đe dọa chúng ta bằng máy bay quân sự và tàu chiến, tôn trọng tự do và dân chủ của Đài Loan, và tôn trọng người dân [Đài Loan]—thay vì dàn dựng những sự kiện phô trương như vậy nhằm chia rẽ Đài Loan,” tuyên bố nêu rõ.