Ông Trump dự kiến gây sức ép lên ông Tập về Iran trong chuyến thăm Trung Quốc

Cuộc gặp Trump – Tập dự kiến diễn ra trong tuần này. Các quan chức cấp cao Mỹ hôm Chủ nhật (10/5) cho biết dự kiến Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ thảo luận các vấn đề về Iran, Đài Loan, trí tuệ nhân tạo, thương mại và vũ khí hạt nhân, trong đó ông Trump sẽ gây sức ép lên ông Tập về chính sách của Bắc Kinh đối với Tehran.

Ông Trump sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài hai ngày tới Trung Quốc vào thứ Năm (14/5) và thứ Sáu (15/5), trong thời gian này ông sẽ hội đàm với Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình.

Đây là chuyến công du Trung Quốc đầu tiên của ông Trump kể từ năm 2017, đồng thời cũng là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ – Trung sau hơn sáu tháng. Cuộc gặp lần này nhằm ổn định quan hệ song phương đang căng thẳng do bất đồng trong các vấn đề như thương mại, Đài Loan và Iran.

Các quan chức Mỹ đã tổ chức họp báo qua điện thoại hôm Chủ nhật để cung cấp thông tin cho truyền thôngvề các chủ đề có thể được đưa ra tại cuộc gặp Trump – Tập.

Ông Trump sẽ gây sức ép với ông Tập về Iran

Một quan chức Mỹ cho biết khoản thu mà Trung Quốc mang lại cho Iran, cũng như khả năng Bắc Kinh cung cấp vũ khí cho Tehran, sẽ là một trong những chủ đề thảo luận.

“Tổng thống đã nhiều lần trao đổi với Chủ tịch Tập về các vấn đề Iran và Nga, bao gồm việc Trung Quốc mang lại nguồn thu cho hai chế độ này, cũng như việc Trung Quốc cung cấp cho họ các mặt hàng lưỡng dụng, linh kiện – chưa kể đến khả năng xuất khẩu vũ khí,” vị này nói. “Tôi dự đoán cuộc trao đổi đó sẽ tiếp tục.”

Trung Quốc duy trì mối quan hệ mật thiết với Iran và là một trong những khách hàng mua dầu quan trọng nhất của Tehran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Trung Quốc mua hơn 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, chiếm khoảng 8% tổng lượng dầu nhập khẩu hàng năm của Trung Quốc.

Ngày 19/4, quân đội Mỹ đã nổ súng vào “Toska” – một tàu hàng treo cờ Iran – trên vùng biển vịnh Oman, rồi cho lính lên khống chế và bắt giữ. Tàu này được cho là xuất phát từ một cảng tại Chu Hải (Trung Quốc) và đang trên đường tới Iran. Washington cáo buộc công ty sở hữu con tàu đã mua sắm vật tư cho chương trình tên lửa đạn đạo của Tehran.

Đài Loan, trí tuệ nhân tạo và vấn đề hạt nhân

Bắc Kinh từ lâu luôn bất mãn với lập trường của Washington trong vấn đề Đài Loan. Mỹ vẫn là đối tác quốc tế quan trọng nhất của Đài Bắc và là nhà cung cấp vũ khí chủ yếu cho đảo này. Những năm gần đây, ĐCSTQ không ngừng tăng cường sự hiện diện quân sự xung quanh Đài Loan và nhiều lần tổ chức diễn tập vây đảo, khiến Mỹ liên tục lên tiếng chỉ trích.

Một quan chức Mỹ trong buổi họp báo qua điện thoại nói với báo giới rằng vấn đề Đài Loan cũng dự kiến sẽ được đưa vào chương trình nghị sự, song chính sách của Washington đối với Đài Loan “không có thay đổi nào đáng kể”.

Hai quan chức Mỹ khác cho biết, hai bên cũng sẽ bàn về những lo ngại của Washington xung quanh trí tuệ nhân tạo và sự cần thiết phải thiết lập một kênh liên lạc mới về chủ đề này nhằm tránh nguy cơ xung đột.

“Cụ thể sẽ được triển khai theo hình thức nào thì hiện vẫn chưa rõ, nhưng chúng tôi muốn tranh thủ cơ hội gặp cấp lãnh đạo lần này để mở ra một cuộc đối thoại, thảo luận xem có nên lập một cơ chế trao đổi riêng về AI hay không,” một quan chức nói.

Một trọng tâm khác là vấn đề vũ khí hạt nhân. Từ lâu Mỹ đã mong muốn đối thoại với Bắc Kinh về vấn đề hạt nhân, nhưng Trung Quốc từ lâu không muốn thảo luận công khai về quy mô và học thuyết hạt nhân của mình. Washington hy vọng có thể lồng ghép nội dung về “ổn định chiến lược” và giảm rủi ro hạt nhân vào khuôn khổ thảo luận.

Thương mại

Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng Kevin Hassett cho biết trong chương trình “Sunday Morning Futures” của Fox News hôm Chủ nhật rằng ông Trump và Tập dự kiến sẽ đạt được một số thỏa thuận trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh.

Ông nói thêm, nội dung cụ thể của các thỏa thuận sẽ phụ thuộc vào tiến triển của đàm phán, nhưng “nhiều khả năng sẽ mang lại rất nhiều tin vui” cho công nhân, doanh nghiệp và nông dân Mỹ.

Các quan chức Mỹ trong cuộc họp báo qua điện thoại hôm Chủ nhật cho biết Trung Quốc được kỳ vọng sẽ công bố kế hoạch mua thêm máy bay Boeing, nông sản và năng lượng từ Mỹ.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly phát biểu mở đầu cuộc điện đàm với báo giới rằng “Tổng thống Trump sẽ tiếp tục những việc ông đã làm trong suốt hơn một năm qua: tái cân bằng quan hệ Mỹ – Trung, đặt ưu tiên vào yếu tố có đi có lại và công bằng,nhằm khôi phục tính tự chủ của nền kinh tế Mỹ.”

“Người dân Mỹ có thể trông đợi Tổng thống sẽ thay mặt đất nước đạt được thêm nhiều thỏa thuận tốt,” bà nói.

Cô Kelly cho biết hai bên sẽ tiếp tục đàm phán về đề xuất thành lập Ủy ban Thương mại và Ủy ban Đầu tư song phương. Ủy ban Thương mại dự kiến phụ trách quản lý thương mại các mặt hàng “không nhạy cảm” giữa hai nước. Hai bên cũng sẽ thảo luận các thỏa thuận trong lĩnh vực nông nghiệp, hàng không vũ trụ và năng lượng. Một quan chức cấp cao Mỹ cho hay, các cuộc thảo luận về kế hoạch mua hàng của Trung Quốc trong những lĩnh vực này sẽ được tiếp tục, và một số tuyên bố có thể được đưa ra trong chuyến thăm hoặc ngay sau đó.

Vị quan chức này nói thêm, kế hoạch về hai ủy ban thương mại và đầu tư có thể chính thức được công bố tại hội nghị, nhưng các cơ chế này vẫn cần được “tinh chỉnh thêm” trước khi chính thức đi vào vận hành.

Quan chức này cũng cho biết hai nước cũng sẽ thảo luận việc gia hạn “thỏa thuận đình chiến thương mại” hiện tại – văn kiện cho phép các loại khoáng sản đất hiếm của Trung Quốc tiếp tục xuất sang Mỹ.

Lịch trình chuyến thăm của ông Trump

Theo Phát ngôn viên Anna Kelly, ông Trump dự kiến đến Trung Quốc vào tối thứ Tư, sáng thứ Năm sẽ tham dự lễ đón chính thức, sau đó hội đàm với ông Tập Cận Bình. Chiều thứ Năm, ông Trump sẽ tham quan Thiên Đàn và tối cùng ngày dự quốc yến do phía Trung Quốc chủ trì. Thứ Sáu, trước khi rời Trung Quốc, hai nhà lãnh đạo sẽ cùng tham gia buổi trà đàm và làm việc trong bữa trưa.