Ông Trump: Sẽ yêu cầu Tối cao Pháp viện xem xét lại phán quyết về quyền công dân theo nơi sinh

Tối thứ Tư (8/7), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ đề nghị Tối cao Pháp viện xem xét lại vụ án về quyền công dân theo nơi sinh (birthright citizenship). Trước đó, Tối cao Pháp viện đã bác bỏ sắc lệnh hành pháp của ông nhằm siết chặt quyền công dân đối với trẻ sinh trên đất Mỹ.

Ngày 30/6, với đa số phiếu, Tối cao Pháp viện phán quyết rằng theo điều khoản về quyền công dân trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ, mọi trẻ em sinh tại Mỹ đều tự động được hưởng quyền công dân. Theo các số liệu công khai, Tòa hiếm khi chấp thuận yêu cầu tái thẩm bản án; từ năm 1965 đến nay chưa từng có vụ nào được đồng ý tái xét, và lần gần nhất Tòa tự đảo ngược một phán quyết của mình là vào năm 1956.

Ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng dọc biên giới phía nam và bên trong lãnh thổ Mexico xuất hiện rất nhiều bảng quảng cáo, pa nô cổ vũ việc sang Mỹ “sinh con để lấy quốc tịch” với mức “giá khởi điểm” 4.000 USD, và những bảng quảng cáo tương tự cũng đã mọc lên khắp nước Mỹ.

Ông viết: “Chiêu trò lừa đảo này sẽ giúp người ta kiếm hàng chục tỉ USD một cách bất hợp pháp, bất cứ ai chịu bỏ tiền ra đều có thể mua được quyền công dân.” Trong bài đăng, ông Trump gọi “quyền công dân theo nơi sinh” là “con đường lớn nhất, cho đến nay, để có được quốc tịch Mỹ, và cả gia đình có thể nhập tịch.”

Theo ông, tình trạng này là “không thể duy trì” và “trước đây không ai có thể tưởng tượng sẽ xảy ra chuyện như vậy”. “Quốc tịch Mỹ không phải thứ đem ra mua bán! Thực tế đó là hành vi phạm tội, vì vậy phán quyết của Tối cao Pháp viện là sai lầm,” ông Trump viết. “Tôi sẽ ngay lập tức yêu cầu Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ tái thẩm vụ án này.”

Ông cảnh báo thêm: “Nếu họ không thay đổi quyết định hoàn toàn vô lý này, sự bất công trong xét xử đó sẽ hủy hoại nước Mỹ.”

Luật sư di trú: Rào cản đến Mỹ sinh con để có quốc tịch sẽ được nâng cao

Phán quyết 6:3 lần này của Tối cao Pháp viện một lần nữa xác nhận cách hiểu hiến định lâu nay của Tu chính án thứ 14, nghĩa là dù cha mẹ có thị thực hợp pháp, nhập cư không giấy tờ hay ở bất kỳ diện nào khác, chỉ cần đứa trẻ sinh ra tại Mỹ thì về mặt pháp lý vẫn có thể trở thành công dân Mỹ.

Tuy vậy, luật sư di trú Trần Khởi Canh nhấn mạnh rằng phán quyết của Tối cao Pháp viện chỉ liên quan đến việc Hiến pháp bảo vệ quyền công dân theo nơi sinh, chứ không có nghĩa là chính phủ không thể dùng các biện pháp hành chính khác để siết chặt chính sách liên quan.

Ông Trần cho biết hiện đã có tin chính quyền Trump đang cân nhắc tăng cường kiểm tra nhập cảnh đối với phụ nữ mang thai ở giai đoạn cuối, sắp sinh. Trong tương lai, không loại trừ khả năng lực lượng hải quan hoặc biên phòng sẽ nâng tiêu chuẩn rà soát với các trường hợp có rủi ro cao, thậm chí từ chối cho một số thai phụ nhập cảnh, nhằm siết chặt hình thức “đến Mỹ sinh con”.

Ngoài ra, các hãng hàng không cũng thường áp dụng giới hạn đối với hành khách ở giai đoạn thai kỳ cuối; thông thường phải có giấy xác nhận đủ điều kiện bay do bác sĩ cấp. Nếu không có giấy này, hành khách có thể không được lên máy bay sang Mỹ.

Về tác động tiếp theo, ông Trần phân tích rằng giới chính trị Mỹ những năm gần đây vẫn luôn chú ý đến hiện tượng “đến Mỹ sinh con”, cho rằng việc cố tình đến Mỹ sinh nở để con cái có quốc tịch Mỹ đã làm dấy lên tranh luận về tính công bằng và chính sách di trú. Vì vậy, dù quyền công dân theo nơi sinh vẫn được Hiến pháp bảo vệ, chính phủ vẫn có thể siết chặt quản lý từ nhiều hướng như xét duyệt visa, kiểm soát nhập cảnh và thực thi luật di trú.

Ông Trần cũng nhắc rằng trước đây, khi xét hồ sơ thẻ xanh hoặc nhập tịch, Sở Di trú đã bắt đầu chú ý đến việc đương đơn có từng sang Mỹ sinh con hay không; đặc biệt nếu khi đó từng sử dụng phúc lợi công cộng của Mỹ hoặc không chứng minh được toàn bộ chi phí sinh nở là tự chi trả, thì về sau, khi xin các quyền lợi di trú có thể sẽ bị xem xét nghiêm ngặt hơn.

Còn đối với những người nước ngoài đang hợp pháp làm việc tại Mỹ, giữ visa E-2, H-1B hoặc trong thời gian học tập với visa du học rồi mang thai sinh con bình thường, thì hiện tại không bị ảnh hưởng bởi cuộc thảo luận chính sách lần này; con cái của họ vẫn đương nhiên có quyền công dân theo nơi sinh.

Ông Trần cũng nói thêm rằng trong tương lai, nếu ai chuyên sang Mỹ để sinh con thì rất có thể sẽ đối mặt với rào cản chính sách và hạn chế nhập cảnh cao hơn trong nhiệm kỳ của ông Trump. Những người có kế hoạch như vậy nên cân nhắc kỹ lưỡng và tham khảo luật sư di trú chuyên nghiệp trước để giảm thiểu rủi ro pháp lý.