Phe Dân chủ cân nhắc dùng hạn ngân sách tháng 12 để buộc chấm dứt chiến tranh Iran

Một số nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ cho biết sẽ không bỏ phiếu cho dự luật ngân sách nào tiếp tục chi tiền cho cuộc chiến ở Iran. Họ đang cân nhắc dùng hạn chót cấp ngân sách ngày 11/12 để buộc chấm dứt chiến tranh Iran trước khi đảng này nắm quyền kiểm soát Quốc hội vào tháng 1.

Thượng nghị sĩ Chris Van Hollen (Đảng Dân chủ, bang Maryland) viết trên mạng xã hội hôm thứ Ba (10/11) rằng ông sẽ không ủng hộ dự luật cấp ngân sách cho chính phủ, trừ khi dự luật đó cắt nguồn tiền cho cuộc chiến.

“Người dân Mỹ đã lên tiếng rất rõ ràng: Họ muốn chúng ta chấm dứt cuộc chiến phi pháp và vô nghĩa của ông Trump”, ông viết.

Ngân sách hiện hành của chính phủ liên bang sẽ hết hạn vào ngày 11/12. Đảng Cộng hòa giữ 53 ghế Thượng viện cho đến khi Quốc hội khóa mới tuyên thệ nhậm chức ngày 3/1. Vì vậy, để thông qua dự luật ngân sách mà không bị chặn bằng thủ tục kéo dài thời gian tranh luận (filibuster), họ cần ít nhất 7 phiếu của phe Dân chủ.

Thượng nghị sĩ Patty Murray (Đảng Dân chủ, bang Washington) là Phó chủ tịch, cũng là thành viên Dân chủ cấp cao nhất của Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện. Phát biểu trước Thượng viện cùng ngày, bà nói một Quốc hội do phe Dân chủ nắm quyền đồng nghĩa với việc Tổng thống Donald Trump “chắc chắn sẽ không có được ngân sách chiến tranh 1,5 nghìn tỷ USD, hay gần 70 tỷ USD mà ông muốn có để chi cho cuộc chiến Iran”.

Bà cũng cảnh báo cuộc chiến sẽ không kết thúc nhanh. “Chúng ta có thể chấm dứt cuộc chiến của ông Trump với Iran, nhưng không phải chỉ trong chớp mắt”, bà Murray nói.

Trả lời đài phát thanh công cộng KUOW ở Seattle cũng trong hôm đó, bà cho biết phe Dân chủ sẽ “tìm mọi cách có thể, dùng mọi công cụ có thể để chấm dứt cuộc chiến này”.

Tại một cuộc họp báo hôm 10/11, Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer (Đảng Dân chủ, bang New York) gọi cuộc chiến là “một trong những thất bại thảm hại nhất về đối ngoại trong toàn bộ lịch sử nước Mỹ”. Ông cũng cho biết ủng hộ việc Thượng viện xét xử Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth. Ông Schumer không cho biết phe Dân chủ có từ chối bỏ phiếu cho dự luật ngân sách tháng 12 hay không.

Ông Van Hollen chưa loại trừ khả năng ra tranh chức lãnh đạo với ông Schumer. Khi được hỏi đã trao đổi với ông Van Hollen chưa, ông Schumer nói hai người “đồng lòng trong việc hạ chi phí và đồng lòng trong việc chấm dứt cuộc chiến chết tiệt này”.

Thống đốc bang Pennsylvania Josh Shapiro, người thuộc Đảng Dân chủ vừa tái đắc cử hôm 3/11, cho rằng phe Dân chủ nên từ chối bỏ phiếu cho dự luật ngân sách nào tiếp tục chi tiền cho cuộc chiến.

“Chắc chắn rồi. Không bàn cãi”, ông Shapiro trả lời khi được hỏi tại Crooked Con, hội nghị chính trị thiên tả do Crooked Media tổ chức ở Washington hôm thứ Bảy (7/11). Ông nói cách làm cụ thể sẽ do các thành viên Quốc hội quyết định, nhưng “đây là lúc đảng chúng ta cần đứng vững và dùng quyền nắm hầu bao để ngăn họ tiếp tục”.

Cựu Hạ nghị sĩ Joe Cunningham (Đảng Dân chủ, bang South Carolina), từng là thành viên nhóm trung dung Blue Dog Coalition tại Quốc hội, nói với The Epoch Times hôm thứ Tư (11/11) rằng ông nghĩ ngay từ đầu mình đã không bỏ phiếu ủng hộ cuộc chiến.

“Tôi chưa bao giờ ủng hộ việc đóng cửa chính phủ, nhưng chắc chắn tôi thuộc nhóm không ủng hộ bất kỳ khoản ngân sách bổ sung nào”, ông Cunningham nói.

Chính trị gia 44 tuổi này coi cuộc tranh cãi về ngân sách chiến tranh là vấn đề thế hệ chứ không phải vấn đề ý thức hệ. Ông cho biết những người cùng lứa tuổi với ông đã mệt mỏi với các cuộc chiến ở Trung Đông, kéo dài gần suốt quãng đời trưởng thành của họ.

Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune (Đảng Cộng hòa, bang South Dakota) vừa được phe Cộng hòa bầu lại làm lãnh đạo hôm 10/11. Ông xếp việc cấp ngân sách cho chính phủ vào danh sách ưu tiên của phe đa số Cộng hòa trước khi bàn giao quyền lực vào tháng 1. Danh sách này còn có việc phê chuẩn các ứng viên được đề cử vào các vị trí tư pháp và hành pháp.

Ông Thune nói cuộc bầu cử “phần lớn xoay quanh cuộc chiến ở Iran và kinh tế, lạm phát, cụ thể nhất là giá nhiên liệu”. Ông cho biết chính quyền “sẽ nhìn nhận tỉnh táo và tập trung vào” vấn đề này.

Theo ông, phe Dân chủ sẽ phải quyết định họ muốn hợp tác với Đảng Cộng hòa về vấn đề khả năng chi trả, “hay muốn theo đuổi những ảo tưởng của DSA [tổ chức Những người Xã hội Dân chủ Mỹ] mà một số ứng viên của họ cổ xúy trong lúc vận động tranh cử”.

“Chỗ nào có thể, chúng tôi sẽ hợp tác với phe Dân chủ, còn chỗ nào không thể, chúng tôi sẽ đấu tranh rõ ràng cho những nguyên tắc đó,” ông Thune nói.

Joseph Lord đóng góp cho bài viết này.