Somaliland kêu gọi dẫn độ Dân biểu Ilhan Omar sau cáo buộc kết hôn giả để nhập cư

Somaliland đăng trên mạng xã hội rằng họ sẵn sàng “tiếp nhận dẫn độ” Dân biểu Ilhan Omar, sau khi Phó Tổng thống JD Vance tuyên bố bà “chắc chắn” đã gian lận nhập cư. Tin này gắn với bối cảnh tranh cãi lâu nay về cáo buộc hôn nhân nhằm mục đích nhập cư, trong khi bà Omar phủ nhận và gọi đó là những lời vu cáo mang tính kỳ thị. Về thực tế, “dẫn độ” khó khả thi và phần lớn mang tính chính trị–truyền thông, vì Somaliland không được Mỹ công nhận là quốc gia và cơ chế hiệp ước dẫn độ thông thường không rõ ràng.

Cộng hòa Somaliland — một vùng tự trị ở sừng châu Phi tự tuyên bố độc lập nhưng phần lớn thế giới không công nhận)— đã đăng trên mạng xã hội X rằng họ sẵn sàng tiếp nhận việc dẫn độ Dân biểu Ilhan Omar (Dân chủ, Minnesota) sau khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cáo buộc bà “gian lận nhập cư.”

• Somalia là quốc gia được Liên Hợp Quốc công nhận, còn Somaliland là vùng ở phía tây bắc Somalia đã tự tuyên bố độc lập từ năm 1991 và vận hành gần như một quốc gia riêng, nhưng đa số thế giới vẫn xem là một phần của Somalia.

Trong cuộc phỏng vấn, ông JD Vance cho biết ông đã trao đổi với cố vấn di trú của Nhà Trắng Stephen Miller về khả năng tiến hành các hành động pháp lý đối với bà Ilhan Omar, và nói rằng:

“Chúng tôi tin rằng Ilhan Omar chắc chắn đã thực hiện hành vi gian lận di trú đối với Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.”

“Chúng tôi đang xem xét những biện pháp pháp lý có thể áp dụng.”

“Điều chúng tôi đang cố gắng tìm hiểu là: đâu là các biện pháp pháp lý hiện có khi chúng tôi biết rằng bà ấy đã thực hiện gian lận di trú — làm thế nào để truy cứu bà ấy, làm thế nào để điều tra, làm thế nào để thực sự tiến hành, và làm thế nào để xây dựng một hồ sơ vụ án cần thiết nhằm mang lại công lý cho người dân Hoa Kỳ?,” Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu.

Sau đó, Cộng hoà Somaliland viết:

“Trục xuất ư? Làm ơn đi, như vậy chỉ là đưa công chúa trở về vương quốc của mình. Dẫn độ ư? Cứ nói một lời…”

Bà Omar đã phản hồi trên nền tảng X vào thời điểm đó:

“Ông ta cần được giúp đỡ nghiêm túc. Vì không có chính sách kinh tế nào để quảng bá, hắn đang quay sang lặp lại những lời dối trá mang tính kỳ thị.”

“Tuyên bố này thật trớ trêu khi đến từ một người từng nói rằng họ sẵn sàng ‘tạo ra các câu chuyện’ để chuyển hướng truyền thông.”

“Đây là một lời nói dối lố bịch và là nỗ lực tuyệt vọng nhằm đánh lạc hướng khỏi cuộc chiến tranh không được ưa thích do ‘đảng bảo vệ kẻ ấu dâm’ khởi xướng, giá xăng tăng cao và các con số thăm dò đang sụt giảm nhanh chóng,” bà Ilhan Omar phát biểu. 

Được biết, bà Omar bị cáo buộc gian lân di trú thông qua “kết hôn với anh/em ruột để nhập cư”.

Vì sao Somaliland “nhảy vào” vụ này?

Somaliland phản ứng như vậy giữa lúc có chỉ trích về việc bà Omar phản đối công nhận Somaliland độc lập và ủng hộ lập trường “toàn vẹn lãnh thổ” của Somalia.

Nghĩa là: lời “kêu gọi dẫn độ” của Somaliland không chỉ là chuyện pháp lý, mà còn mang màu sắc đòn phản công chính trị/ngoại giao nhắm vào một dân biểu Mỹ hay phát biểu về vùng này.

“Dẫn độ” có khả thi không, hay chủ yếu là khẩu chiến?

Về thực tế, có vài rào cản lớn:

Somaliland không được Mỹ công nhận là quốc gia, nên ngay cả về mặt ngoại giao–pháp lý, việc “dẫn độ sang Somaliland” đã rất khó hình dung theo cơ chế hiệp ước thông thường.

Ngay cả Somalia (quốc gia được công nhận) cũng không có hiệp ước dẫn độ song phương với Hoa Kỳ, theo tài liệu của Bộ Ngoại giao Mỹ.

Nó liên quan gì đến chiến dịch “chống gian lận” của Vance?

Cùng thời điểm, ông Vance đang dẫn một lực lượng đặc nhiệm chống gian lận nhắm vào lạm dụng các chương trình phúc lợi/xã hội—được Nhà Trắng đẩy mạnh như một ưu tiên lớn.

Thiên Vân, theo Fox News, Associated Press (AP), U.S. Department of State, New York Post