Tại sao máy bay F-35 mà Ả Rập Xê Út mua lại kém tiên tiến hơn phiên bản của Israel?

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết rằng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo bán chiến đấu cơ F-35 cho Ả Rập Xê Út, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã gọi điện trấn an rằng “lợi thế quân sự” của Israel tại Trung Đông sẽ không thay đổi. Giới chức Mỹ cho hay phiên bản F-35 bán cho Ả Rập Xê Út sẽ không tiên tiến bằng phiên bản mà Israel đang sở hữu.

Hiện Israel là quốc gia duy nhất ở Trung Đông được trang bị chiến đấu cơ F-35, một trong những máy bay tối tân nhất hiện nay. Truyền thông Israel đưa tin, không quân nước này lo ngại thương vụ bán vũ khí của Mỹ cho Ả Rập Xê Út sẽ làm suy yếu ưu thế trên không của Israel tại khu vực.

Ả Rập Xê Út và Israel chưa thiết lập quan hệ chính thức. Hôm thứ Ba (18/11), trong cuộc gặp tại Nhà Trắng giữa Tổng thống Trump và Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman, hai bên đã thảo luận về “Thỏa thuận Abraham”. Thỏa thuận này giúp bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa Israel và một số quốc gia Ả Rập, và ông Trump từ lâu kỳ vọng Ả Rập Xê Út có thể tham gia. Thái tử Salman nói Ả Rập Xê Út mong muốn thiết lập quan hệ chính thức với Israel, nhưng cũng muốn bảo đảm có một lộ trình rõ ràng tiến tới “giải pháp hai nhà nước” và độc lập cho Palestine. Trong khi đó, Thủ tướng Israel Netanyahu kiên quyết phản đối việc thành lập nhà nước Palestine.

Phiên bản F-35 của Ả Rập Xê Út sẽ kém tiên tiến hơn của Israel

Theo Reuters, các quan chức Mỹ và chuyên gia quốc phòng hôm thứ Tư (19/11) cho biết, phiên bản F-35 mà Mỹ dự định bán cho Ả Rập Xê Út sẽ không tiên tiến bằng loại Israel đang vận hành, phù hợp với luật pháp Mỹ yêu cầu đảm bảo Israel duy trì ưu thế quân sự tại Trung Đông.

Giới chức Mỹ nói F-35 của Ả Rập Xê Út sẽ không được trang bị những hệ thống vũ khí và thiết bị tác chiến điện tử tiên tiến vốn có trên phiên bản của Israel.

Israel được hưởng đặc quyền tự nâng cấp F-35 của mình, bao gồm tích hợp các hệ thống vũ khí nội địa, tăng cường khả năng gây nhiễu radar và các nâng cấp khác mà không cần Mỹ phê duyệt.

F-35 được điều chỉnh theo nhu cầu riêng của từng quốc gia và từng phi công. Mỹ sở hữu phiên bản mạnh nhất, còn các nước khác chỉ nhận những phiên bản kém hơn. Thông qua quyền kiểm soát bộ phần mềm của chiến đấu cơ, Mỹ hoàn toàn có thể cung cấp cho Ả Rập Xê Út phiên bản kém tiên tiến hơn so với bản dành cho Israel.

Ngoài khác biệt về hiệu năng, Israel cũng có ưu thế về số lượng: Nước này đang sở hữu hai phi đội F-35 và đã đặt mua phi đội thứ ba. Trong khi đó, Ả Rập Xê Út sẽ bị giới hạn ở hai phi đội và phải chờ thêm vài năm mới có thể nhận được.

Thủ tướng Israel: Mỹ sẽ đảm bảo Israel duy trì ưu thế quân sự

“Liên quan đến F-35, tôi đã có cuộc trao đổi dài với Ngoại trưởng Marco Rubio. Ông ấy tái khẳng định cam kết rằng trong mọi vấn đề liên quan đến việc cung cấp vũ khí và hệ thống quân sự cho các nước Trung Đông, Mỹ sẽ tiếp tục duy trì ‘lợi thế quân sự chất lượng’ của Israel,” ông Netanyahu nói trong cuộc phỏng vấn với “Abu Ali Express”.

“Lợi thế quân sự chất lượng” ám chỉ ưu thế về trang bị, công nghệ, huấn luyện và chiến thuật, chứ không chỉ đơn thuần về số lượng hay quy mô.

Netanyahu cho biết ông Rubio đảm bảo Mỹ cam kết duy trì ưu thế quân sự của Israel trên mọi phương diện, bao gồm cả lợi thế trong việc cung cấp F-35. Ông bổ sung rằng luật pháp Mỹ bảo đảm Israel giữ được ưu thế quân sự tại Trung Đông.

Người phát ngôn chính phủ Israel Shosh Bedrosian hôm thứ Năm (20/11) nói với truyền thông rằng so với các nước trong khu vực, Israel dự kiến sẽ tiếp tục nhận được các loại vũ khí tiên tiến hơn từ Mỹ.

“Giữa Mỹ và Israel luôn tồn tại một đồng thuận lâu dài rằng về mặt phòng vệ, Israel phải duy trì ưu thế chất lượng,” Bedrosian nói. “Hôm qua là vậy, hôm nay là vậy, và Thủ tướng (Netanyahu) tin rằng ngày mai cũng như tương lai sẽ tiếp tục như vậy.”