Tàu quân y “Con đường Tơ lụa” của Trung Quốc gặp thất bại ở Mỹ Latinh

Cuối năm 2025, Hải quân Trung Quốc điều một tàu quân y mang tên “Con đường Tơ lụa” tuần tra vùng Mỹ Latinh và Caribbean, nhằm phô trương sức mạnh quân sự và tầm ảnh hưởng địa chính trị, nhưng kết quả thất bại thảm hại: trong số 33 quốc gia tại khu vực, chỉ có 6 nước đón tiếp con tàu này.

Vào tháng 12 năm ngoái, Trung Quốc công bố bản chính sách thứ ba về Mỹ Latinh, kêu gọi tăng cường trao đổi và hợp tác quân sự với các nước Mỹ Latinh. Mục tiêu của Trung Quốc là tổ chức các đoàn đại biểu và tàu thăm viếng lẫn nhau, tăng cường huấn luyện quân sự và trao đổi chuyên môn, thúc đẩy thương mại và hợp tác công nghệ quân sự… Điều này cho thấy việc điều tàu quân y đến Mỹ Latinh không chỉ đơn thuần là để cung cấp dịch vụ y tế.

Tàu quân sự Trung Quốc gặp thái độ lạnh nhạt

Báo The Hill (Mỹ) nhận định, mặc dù Trung Quốc huy động tàu với lực lượng hùng hậu, chỉ có một số ít quốc gia như Brazil, Chile, Jamaica và Barbados tiếp nhận tàu. Nicaragua và Uruguay chỉ đồng ý cho tàu cập cảng theo yêu cầu kỹ thuật vào phút cuối. Ở Chile, mặc dù tàu đã tới cảng Valparaíso, cơ quan y tế nước này từ chối đề xuất của Trung Quốc. Peru cũng rút lại phê chuẩn dự luật cho phép tàu “Con đường Tơ lụa” vào nước này với lý do lo ngại về y tế.

Mexico từng quảng bá rầm rộ về chuyến thăm nhưng cuối cùng rút lui âm thầm. Là đối tác thương mại lớn của Mỹ, Mexico và Peru được Mỹ coi là các đồng minh quan trọng ngoài NATO. Với những quốc gia này, hợp tác với các hoạt động quân sự của Trung Quốc có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Brazil là quốc gia Mỹ Latinh duy nhất tiếp nhận tàu Trung Quốc một cách toàn diện, tổ chức tập trận cứu hộ trên biển chung giữa quân y hai nước, cùng các buổi trình diễn cứu hộ chiến đấu, nhưng các quan chức Brazil phàn nàn không thể kiểm tra tàu tập trận và cũng không gặp được đội ngũ y tế trên tàu.

Mỹ được đón tiếp nồng hậu chưa từng có

Trong khi đó, tuần trước, Mỹ triển khai cuộc tuần tra quân sự “Southern Seas 2026” tại Mỹ Latinh, nhận được sự tiếp đón và chào đón chưa từng có từ các nước Nam Mỹ. Hoạt động bao phủ toàn bộ khu vực Caribe, Bắc, Trung và Nam Mỹ, với sự tham gia của tàu sân bay hạt nhân USS Nimitz và tàu khu trục tên lửa lớp Arleigh Burke – USS Gridley.

Trong chiến dịch, quân đội Mỹ đã tổ chức tập trận chung với Argentina, Brazil, Chile, Colombia, Ecuador, Peru, Mexico, El Salvador, Guatemala, Uruguay, đồng thời thăm viếng Brazil, Chile, Panama, Jamaica…

Tại phiên điều trần quốc hội gần đây, Tướng Francis L. Donovan – Tư lệnh Bộ Chỉ huy Nam Mỹ – đưa ra 4 ưu tiên chiến lược: ngăn chặn các thế lực thù địch xây dựng căn cứ hay ảnh hưởng sai lệch tại Tây bán cầu; tăng cường chỉ huy – kiểm soát khu vực; áp dụng các biện pháp toàn diện chống băng nhóm ma túy và mạng lưới khủng bố; phát triển và triển khai lực lượng hiện đại, hiệu quả, có tính mục tiêu.

Vào ngày 7/3 năm nay, Tổng thống Trump công bố thành lập Liên minh châu Mỹ chống băng đảng tội phạm, chưa đầy một tháng đã đạt kết quả đáng kể: Ecuador tấn công cơ sở hạ tầng băng đảng tội phạm; Paraguay ký thỏa thuận tình trạng quân sự mới; Bolivia bắt giữ trùm ma túy số một Nam Mỹ.

Trung Quốc thất thế tại Mỹ Latinh

Sự khác biệt lớn về tiếp đón hai hải đội Mỹ – Trung tại Mỹ Latinh cho thấy trong cuộc tranh giành địa chính trị, thương mại và quân sự, Trung Quốc liên tục thất thế. Dù có nhiều giao dịch thương mại với các nước Nam Mỹ, Trung Quốc vẫn thua Mỹ trong an ninh và chống tội phạm tổ chức, Mỹ vẫn là đồng minh quan trọng của nhiều quốc gia Nam Mỹ.

Chiến lược an ninh quốc gia mới của Mỹ nhấn mạnh: Mỹ sẽ khẳng định và thực thi học thuyết Monroe, khôi phục vai trò dẫn dắt tại Tây bán cầu, bảo vệ lãnh thổ và các vị trí địa lý quan trọng của Mỹ trong khu vực.

Chiến lược này cũng nêu rõ: Mỹ quyết tâm ngăn các đối thủ ngoài Tây bán cầu, đặc biệt là Trung Quốc, triển khai lực lượng hay các năng lực đe dọa tại khu vực, hoặc kiểm soát các tài sản chiến lược quan trọng.