Tham mưu trưởng Hải quân Mỹ: Kênh đào Panama là ưu tiên an ninh quốc gia hàng đầu

Cuộc giằng co giữa Mỹ và Trung Quốc quanh kênh đào Panama vẫn đang tiếp diễn, trong khi Washington cực kỳ coi trọng hoạt động của tuyến kênh này. Hôm thứ Hai (22/6), Tham mưu trưởng Hải quân Hoa Kỳ, Đô đốc Daryl Caudle, tuyên bố Mỹ coi kênh đào Panama là ưu tiên hàng đầu về an ninh quốc gia và muốn bảo đảm không có bất kỳ quốc gia thứ ba nào có thể chi phối việc sử dụng tuyến kênh này.

Theo Reuters, phát biểu tại Panama City, ông Caudle nhấn mạnh kênh đào này có ý nghĩa sống còn đối với việc cơ động lực lượng hải quân Mỹ giữa Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, và mối quan hệ giữa Mỹ với Panama chính là chìa khóa để bảo đảm quyền qua lại đó. Ông nói Mỹ muốn bảo đảm các nước như Trung Quốc cộng sản không thể “ra lệnh” cho việc sử dụng kênh đào Panama, cũng như không thể can thiệp vào hoạt động thương mại và điều động sức mạnh hải quân. Ông cho rằng hợp tác giữa các nước và việc chia sẻ thông tin là yếu tố thiết yếu để đối phó với các mối đe dọa tiềm tàng.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Bắc Kinh có ảnh hưởng không phù hợp tại Panama và tuyên bố phải khôi phục lại quyền kiểm soát của Mỹ đối với kênh đào. Một trong những tâm điểm tranh cãi là tập đoàn CK Hutchison có trụ sở tại Hồng Kông: công ty con tại Panama của tập đoàn này vận hành hai cảng Balboa và Cristobal ở hai đầu kênh đào.

Kênh đào hơn 100 năm tuổi này do Mỹ xây dựng và được bàn giao cho Panama vào năm 1999.

Năm ngoái, khi tới thăm Panama, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Hegseth cảnh báo kênh đào Panama đang đối mặt “mối đe dọa kéo dài”. Ông tuyên bố: “Hợp chủng quốc Hoa Kỳ tuyệt đối không cho phép Trung Quốc cộng sản hay bất kỳ quốc gia nào khác đe dọa hoạt động hoặc tính toàn vẹn của tuyến kênh này.” Ông Hegseth cam kết rằng Mỹ và Panama sẽ cùng nhau “giành lại kênh đào Panama khỏi ảnh hưởng của Trung Quốc (Đảng Cộng sản Trung Quốc)” và dùng sức răn đe của “lực lượng quân sự có sức công phá mạnh nhất thế giới” để bảo đảm kênh luôn mở cho tất cả các quốc gia.

Ông cho rằng việc các công ty Trung Quốc nắm giữ cơ sở hạ tầng trọng yếu quanh kênh đào đã trao cho Bắc Kinh khả năng tiến hành hoạt động gián điệp trên khắp lãnh thổ Panama, khiến cả nước này lẫn Mỹ trở nên “kém an toàn hơn, kém thịnh vượng hơn và chủ quyền bị bào mòn”.

Tháng 3/2025, CK Hutchison đồng ý bán phần lớn tài sản mảng cảng biển toàn cầu của mình – trong đó có 90% cổ phần Panama Ports Company – cho một liên danh do BlackRock dẫn đầu, với giá 22,8 tỷ USD. Tổng thống Trump ca ngợi đây là một phần trong nỗ lực của Mỹ nhằm “giành lại” ảnh hưởng đối với kênh đào.

Sau đó, Panama tiến hành rà soát thương vụ này. Sau khi Tòa án Tối cao phán quyết hợp đồng nhượng quyền của CK Hutchison là vi hiến, chính quyền Panama đã tiếp quản quyền kiểm soát hai bến cảng này vào đầu năm 2026.

Kênh đào Panama là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, từ lâu đã có ý nghĩa chiến lược đối với hoạt động thương mại và điều động quân sự của Hoa Kỳ.