Thống đốc California ký 21 luật nhằm hạn chế thực thi di trú liên bang

Thống đốc California Gavin Newsom hôm thứ Ba (29/9) ký 21 luật hạn chế thực thi di trú liên bang, trong đó có lệnh cấm găng tay sốc điện và thuế 25% đánh vào trung tâm giam giữ tư nhân.

“California đang hành động để tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và giám sát đối với hoạt động thực thi di trú trong bang”, ông Newsom nói trong một tuyên bố.

“Chúng tôi đứng ra ở những chỗ mà chính quyền liên bang đã không làm tròn trách nhiệm với cộng đồng của chúng ta,” vị thống đốc thuộc Đảng Dân chủ nói. Ông khẳng định California sẽ tiếp tục bảo vệ người dân, giữ vững pháp quyền và “nói rõ rằng nếu chính quyền liên bang hoạt động tại California, chúng tôi sẽ buộc họ chịu trách nhiệm”.

Cấm găng tay sốc điện với mọi nhân viên thực thi pháp luật

Lệnh cấm găng tay sốc điện áp dụng cho mọi nhân viên thực thi pháp luật tại California, kể cả nhân viên di trú liên bang. Luật có hiệu lực từ năm 2027, hết hạn vào ngày 1/1/2030 và yêu cầu Bộ Tư pháp bang hoàn tất nghiên cứu về độ an toàn của loại thiết bị này trước ngày 1/1/2029.

Hồi tháng 8, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã ký hợp đồng chỉ định thầu trị giá 16,7 triệu USD để mua 6.000 đôi găng tay loại này. Chỉ cần bấm nút, găng tay sẽ phát ra luồng điện. Khi đó, ICE cho biết thiết bị sẽ giúp nhân viên khống chế những người bị giam giữ và người biểu tình chống cự.

Một nhóm nhà lập pháp Đảng Dân chủ từng kêu gọi ICE từ bỏ kế hoạch này. Trong một tuyên bố, cơ quan này cho rằng các chính trị gia ủng hộ chính sách “trú ẩn” đang tìm cách cấm lực lượng thực thi pháp luật liên bang sử dụng bất kỳ thiết bị an toàn nào. ICE gọi đó là “điều đáng khinh, là hành động cố ý nhằm làm suy yếu và gây nguy hiểm cho các nhân viên của chúng tôi”.

Nhiều nhóm thực thi pháp luật tại California phản đối lệnh cấm găng tay sốc điện, trong đó có Cảnh sát trưởng hạt Sacramento Jim Cooper, một người thuộc Đảng Dân chủ và từng là nghị sĩ bang.

“Cứ hễ chính quyền liên bang làm gì là cơ quan lập pháp bang lại muốn cấm”, ông Cooper nói tại một cuộc họp báo hồi tháng 8.

Ông nói thêm: “Với tôi, việc sử dụng vũ lực rất quan trọng. Chúng tôi lúc nào cũng nói về việc hạ nhiệt tình huống, chuyển xuống mức vũ lực thấp hơn. Loại găng tay này truyền điện với điện áp thấp hơn nhiều so với súng điện taser. Cấm nó là khiến công việc của chúng tôi khó khăn hơn”.

Cấm đeo mặt nạ, đánh thuế cơ sở giam giữ

Ông Newsom cũng ký bản sửa đổi lệnh cấm nhân viên thực thi pháp luật đeo mặt nạ. Hồi tháng 2, một thẩm phán liên bang đã chặn lệnh cấm đầu tiên của California vì cho rằng lệnh này đối xử bất công với nhân viên địa phương và liên bang khi miễn trừ cho nhân viên của bang. Luật mới áp dụng cho tất cả nhân viên.

Các luật khác hạn chế việc sử dụng tài sản của bang cho hoạt động thực thi di trú, như làm nơi tập kết, làm thủ tục hay giam giữ. Một luật cho phép người dân kiện quan chức liên bang bị cáo buộc vi phạm quyền hiến định của họ.

Người đang trên đường đến hoặc rời tòa án sẽ không bị bắt giữ vì lý do dân sự, như vi phạm di trú. Nhân viên ICE từng có sai phạm nghiêm trọng sẽ không được làm cảnh sát hay công chức tại California. Xe thuê mà lực lượng thực thi pháp luật sử dụng để bắt giữ hoặc chở người phải dán nhãn ghi rõ cơ quan, trừ một số ít trường hợp.

Tiền thu từ khoản thuế 25% đánh vào các trung tâm giam giữ tư nhân sẽ được dành cho các dịch vụ liên quan đến nhập cư của bang. Một luật riêng chấm dứt khoản miễn thuế tài sản mà một số cơ sở giam giữ đang hưởng.

Trong thông báo, văn phòng ông Newsom thừa nhận California “không thể quyết định chính sách di trú liên bang”. Tuy nhiên, văn phòng này cho biết bang có thể đặt ra yêu cầu đối với tài sản và nguồn lực của bang, cơ sở giam giữ, hồ sơ công, cũng như cách lực lượng thực thi pháp luật làm việc tại những nơi liên bang thực thi di trú ở California.

Chính quyền Trump tuyên bố không tuân thủ

“Xin nói thật rõ: chúng tôi sẽ không tuân thủ những lệnh cấm đeo mặt nạ vi hiến”, một phát ngôn viên Bộ An ninh Nội địa Mỹ viết trong thư điện tử trả lời The Epoch Times hôm thứ Ba.

“Điều khoản Tối cao [của Hiến pháp] nói rõ rằng các chính trị gia ủng hộ chính sách ‘trú ẩn’ ở California không kiểm soát lực lượng thực thi pháp luật liên bang. Không loại thuế nào có thể ngăn ICE trục xuất người nhập cư bất hợp pháp phạm tội để California an toàn trở lại,” người này viết. Bộ An ninh Nội địa kêu gọi California hợp tác với nhân viên liên bang và ngừng thả tội phạm từ các nhà tù ở California ra các khu dân cư. Theo bộ này, “7 trong 10 thành phố an toàn nhất nước Mỹ hợp tác với ICE”.

Thực thi luật di trú là trách nhiệm của liên bang theo Hiến pháp, phát ngôn viên cho biết. Về găng tay sốc điện, người này nói ICE luôn rà soát thiết bị để bảo đảm “phù hợp với mọi chính sách và tiêu chuẩn thực thi pháp luật hiện hành”. Nhân viên của cơ quan này “được huấn luyện bài bản về chiến thuật hạ nhiệt tình huống” và thường xuyên tham gia đào tạo về sử dụng vũ lực.

Nhà Trắng phản ứng qua tuyên bố của phát ngôn viên Lauren Bis gửi The Epoch Times: “Gavin Newsom không có thẩm quyền đối với lực lượng thực thi pháp luật liên bang. Chính quyền Trump sẽ không tuân thủ những luật vi hiến của ông ấy”.

Bà Bis khẳng định nhân viên thực thi pháp luật sẽ tiếp tục bắt giữ và trục xuất người nhập cư bất hợp pháp phạm tội khỏi các cộng đồng Mỹ. Bà cho rằng những người Dân chủ cấp tiến ở California từ chối hợp tác. Thay vào đó, họ “chọn thả người nhập cư bất hợp pháp phạm tội khỏi nhà tù ra cộng đồng để gây kinh hoàng cho những người Mỹ vô tội”.

Bộ Tư pháp Mỹ cũng gửi tuyên bố qua thư điện tử, cho biết sẽ tiếp tục thách thức “các chính sách ‘trú ẩn’ bất hợp pháp” nhằm cản trở hoạt động thực thi di trú hoặc các hoạt động hợp pháp của liên bang.

Tòa án phần lớn đứng về phía Bộ Tư pháp

Trong các vụ kiện về những giới hạn mà các bang đặt ra với nhân viên liên bang, tòa án phần lớn đứng về phía Bộ Tư pháp Mỹ. Hồi tháng 4, một tòa phúc thẩm đã chặn một luật khác của California buộc nhân viên thực thi pháp luật đeo thẻ nhận dạng, với phán quyết rằng luật này vi phạm Điều khoản Tối cao của Hiến pháp Mỹ, điều khoản đặt luật liên bang lên trên luật bang.

Từ đó đến nay, các thẩm phán liên bang đã lần lượt chặn lệnh cấm đeo mặt nạ tại Virginia hôm 30/6, tại Philadelphia hôm 2/7 và tại New York hôm 3/8.

Các bang thành công hơn ở những biện pháp khác. Hôm 4/9, một thẩm phán liên bang đã bác vụ kiện của Bộ Tư pháp nhằm vào sắc lệnh của Thống đốc bang New Jersey Mikie Sherrill, người thuộc Đảng Dân chủ. Sắc lệnh này cấm nhân viên di trú liên bang sử dụng tài sản của bang cho hoạt động thực thi. Gói luật của California cũng có một lệnh cấm tương tự.

Cơ quan lập pháp của 17 bang do Đảng Dân chủ kiểm soát, trong đó có California, đã thông qua hơn 100 dự luật trong năm nay nhằm hạn chế việc thực thi luật di trú, theo phân tích của hãng tin AP.

Mục tiêu phổ biến nhất của các dự luật này là cấm chính quyền địa phương hợp tác với nhân viên di trú liên bang.