Cuba cúi đầu trước Mỹ để tồn tại, ĐCSTQ lại mất thêm một đồng minh

Khi nguồn cung dầu từ Venezuela bị gián đoạn, hệ thống năng lượng của Cuba đang đứng bên bờ sụp đổ. Gần đây, lãnh đạo cao nhất Cuba Miguel Díaz-Canel công khai xác nhận đang tiến hành đàm phán với Mỹ, đồng thời tuyên bố thả 51 tù nhân chính trị và mời Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đến Cuba điều tra. Các nhà phân tích cho rằng động thái này thực chất là sự đầu hàng bất đắc dĩ, và “liên minh chuyên chế chống Mỹ” do Trung Quốc hậu thuẫn đang tăng tốc tan rã.

Cùng lúc đó, tình trạng thiếu hụt vật tư và khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng, khiến sự bất mãn của người dân đối với chính quyền bùng phát mạnh mẽ. Đã xảy ra các vụ người dân tấn công và phá hoại trụ sở Đảng Cộng sản.

Khủng hoảng năng lượng đẩy chính quyền vào thế cùng – Cuba xác nhận đàm phán với Mỹ

Sau khi Mỹ bất ngờ bắt giữ Tổng thống Venezuela, nguồn cung dầu từ Venezuela sang Cuba bị cắt đứt, khiến chính quyền Cuba rơi vào cuộc khủng hoảng sinh tồn chưa từng có. Lãnh đạo Cuba Miguel Díaz-Canel thừa nhận trong ba tháng qua không có bất kỳ lô dầu nào cập cảng Cuba, khiến lưới điện ngày càng mất ổn định, còn hệ thống thông tin liên lạc, giáo dục và giao thông đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Gần đây, trên toàn đảo Cuba đã xảy ra các đợt mất điện trên diện rộng. Ở một số khu vực, thời gian cắt điện mỗi ngày vượt quá 12 giờ và tình trạng này đã kéo dài hơn 11 ngày.

Trong bối cảnh nghiêm trọng đó, ngày 13/3, ông Díaz-Canel phát biểu trên truyền hình quốc gia, chính thức xác nhận Cuba đã bắt đầu đàm phán với chính phủ Mỹ, với mục tiêu “tìm kiếm giải pháp thông qua đối thoại nhằm giải quyết những khác biệt hiện tồn giữa hai nước”.

Ông cũng cho biết cựu lãnh đạo Raul Castro đã tham gia các cuộc đàm phán và tuyên bố sẽ thả 51 tù nhân chính trị.

Nhà báo kỳ cựu người Mỹ Phương Vĩ nói với Epoch Times rằng việc Díaz-Canel chủ động tìm cách đàm phán không phải là chiến thuật trì hoãn, mà là dấu hiệu của sự đầu hàng thực sự. “Trong nước không còn lương thực, bên ngoài không có viện trợ, Cuba hoàn toàn không còn con bài nào để tiếp tục chơi chiến lược với Mỹ”.

Ông nhấn mạnh rằng trước khi Cuba đưa ra cam kết thực chất về việc từ bỏ chế độ Đảng Cộng sản, Mỹ sẽ không dễ dàng nới lỏng sức ép. Chiến lược “bao vây năng lượng” của Mỹ đối với Cuba có thể được tái khởi động bất cứ lúc nào.

Chuyên gia về vấn đề Trung Quốc Vương Hách cũng đưa ra nhận định tương tự. Ông nói với Epoch Times rằng trong nhiều năm qua, chính quyền Đảng Cộng sản Cuba duy trì quyền lực nhờ sự cai trị cứng rắn, nhưng dưới áp lực chưa từng có từ Mỹ, chế độ này đã “rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan cả trong lẫn ngoài, buộc phải cúi đầu trước Trump”, và đã thực hiện “một sự thay đổi chính sách lớn”.

Ông cho rằng với sự thay đổi đồng thời của môi trường quốc tế và lòng dân, sự kết thúc của chính quyền cộng sản Cuba “chỉ còn là vấn đề thời gian”.

Khủng hoảng năng lượng kích hoạt biểu tình – xảy ra vụ tấn công trụ sở Đảng Cộng sản tại Morón

Chỉ vài giờ sau khi Díaz-Canel tuyên bố đàm phán với phía Mỹ, một cuộc biểu tình quy mô lớn đã bùng nổ vào rạng sáng ngày 14/3 tại thành phố Morón ở miền trung Cuba.

Theo tờ The Guardian, người dân Morón đã kéo đến trụ sở địa phương của Đảng Cộng sản, xông vào tòa nhà, mang bàn ghế, hồ sơ, máy tính và chân dung các lãnh đạo cộng sản ra đường rồi châm lửa đốt, trong khi đám đông hò reo cổ vũ.

Chính quyền Cuba sau đó xác nhận vụ biểu tình này, cho rằng “một nhóm nhỏ người” đã gây ra các hành vi phá hoại, và đã có 5 người bị bắt giữ.

Theo hãng tin Agence France-Presse, một cư dân giấu tên tại thành phố Morón cho biết cuộc khủng hoảng năng lượng đã khiến các khách sạn địa phương phải đóng cửa, ngành du lịch – trụ cột của nền kinh tế – bị đình trệ, làm tình cảnh kinh tế của người dân càng thêm khó khăn.

Khủng hoảng năng lượng ở Cuba đang gây ra tình trạng bất ổn xã hội nghiêm trọng nhất trong nhiều thập niên tại quốc gia này. Tuần trước, sinh viên tại Đại học Havana cũng đã tụ tập biểu tình, bày tỏ sự bất mãn vì cuộc khủng hoảng năng lượng làm gián đoạn nghiêm trọng việc học tập.

Chuyên gia về vấn đề Trung Quốc Vương Hách cho biết người dân Cuba đã chịu đựng nhiều thập niên khổ cực dưới sự cai trị của Đảng Cộng sản, nhưng trước sự đàn áp mạnh mẽ họ luôn khó lên tiếng. Nay trong bối cảnh áp lực từ bên ngoài làm lung lay nền tảng của chế độ, ý chí phản kháng tích tụ lâu nay trong xã hội đã bị khơi dậy.

Nhà bình luận Phương Vĩ cho rằng việc chuyển từ các cuộc biểu tình ôn hòa sang tấn công cơ quan của đảng và chính quyền có logic nội tại. “Một quốc gia không có năng lượng thì căn bản không thể vận hành; khi người dân không chịu nổi nữa thì biến động sẽ xảy ra”.

Ông nói thêm rằng chính quyền Cuba lựa chọn đàm phán vào thời điểm này vì đã nhận ra mình không còn đủ khả năng duy trì ổn định. Một khi sự bất mãn trong xã hội bùng phát, sẽ rất khó kiểm soát, và giữa hai yếu tố này tồn tại mối liên hệ trực tiếp.