Iran xoay sang vận tải đường bộ khi các tuyến hàng hải bị Mỹ phong tỏa

Chính phủ Iran tuyên bố sẽ ứng phó với việc Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz bằng cách tăng cường thương mại đường bộ. Tuy nhiên, cho đến nay, kế hoạch này đang vấp phải trở ngại ở nhiều nơi trong quá trình triển khai.

Theo Wall Street Journal, hàng trăm tài xế xe tải Iran hiện đang mắc kẹt tại biên giới Iran – Pakistan, không thể đưa hàng hóa sang nước láng giềng. Họ cho biết đang phải đối mặt với những rào cản hành chính ngày càng nghiêm trọng và chi phí cao, trong đó nhiều trở ngại và chi phí bắt nguồn từ chính chính phủ Iran. Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại các cửa khẩu đường bộ giữa Iran với Thổ Nhĩ Kỳ, Turkmenistan và Afghanistan.

Do chậm trễ, một lượng lớn mơ tươi bị mắc kẹt đã thối hỏng. Các tài xế xe tải cho biết những lô hàng có giá trị cao như quặng sắt, xi măng và khí đốt đóng chai cũng đang bị ùn ứ tại biên giới Pakistan và Afghanistan.

Cuộc chiến kinh tế tại khu vực Vịnh Ba Tư phần lớn phụ thuộc vào việc các nước có thể vận chuyển hàng hóa xuất khẩu bằng đường bộ thay vì qua eo biển Hormuz hay không. Một số quốc gia đã tìm được giải pháp thay thế. Tuy nhiên, những nỗ lực của Iran đang gặp khó khăn, trong khi Mỹ tiếp tục cô lập Iran bằng các lệnh trừng phạt mới.

Hãng hàng không Mahan Air của Iran, vốn nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ, hôm thứ Tư thông báo đình chỉ các chuyến bay đến Oman và Thổ Nhĩ Kỳ. Mahan Air cung cấp cả dịch vụ vận chuyển hàng hóa và hành khách.

Lệnh phong tỏa của Mỹ cũng cản trở hoạt động nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu của Iran. Thông thường, khoảng 70% lượng hàng hóa này được vận chuyển qua các cảng hiện đang bị phong tỏa.

Iran đang tìm cách tăng cường thương mại thông qua các tuyến đường khác. Theo các quan chức Iran, trong 5 tháng qua, lượng hàng hóa vận chuyển qua biển Caspi đã tăng 70%. Dữ liệu từ công ty cung cấp dữ liệu hàng hóa Kpler và các trang web thương mại Iran cho thấy Iran đang nhập khẩu một lượng lớn lúa mì, ngô và dầu ăn từ Nga.

Theo Tehran Times, kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu, số chuyến tàu chở hàng từ Tehran đến thành phố Tây An của Trung Quốc đã tăng từ một chuyến mỗi tuần lên một chuyến cứ 3-4 ngày. Iran nhập khẩu máy móc công nghiệp, thiết bị điện tử và linh kiện ô tô từ Trung Quốc.

Những trở ngại đối với Iran không chỉ đến từ Mỹ. Cuối tuần trước, Iraq cáo buộc Iran sử dụng lãnh thổ Iraq để tấn công Saudi Arabia, sau đó tạm thời đóng cửa một số cảng vận chuyển hàng hóa nằm gần biên giới Iran. Theo thông tin từ chợ rau quả trung tâm Tehran, hôm Chủ nhật, các xe tải chở hành Iran đến Iraq đã buộc phải quay đầu.

Tình trạng tại các cửa khẩu đường bộ của Iran vốn đã rất hỗn loạn. Trong mùa hè năm nay, số xe tải đi qua Pishin, một trong những cửa khẩu chính nối Iran với Pakistan, đã tăng từ khoảng 40 xe mỗi ngày lên 130 xe, khiến các nhân viên hải quan quá tải.

Tại các cửa khẩu phía Iran trên tuyến đường sang Thổ Nhĩ Kỳ, thời gian chờ đợi có thể lên tới 20 ngày. Mạng lưới Tài liệu hóa Nhân quyền Baloch cho biết tại các cửa khẩu chính nối Iran với Pakistan, luôn có khoảng 700 xe tải xếp hàng chờ làm thủ tục.

Theo thông tin do công đoàn tài xế xe tải đăng tải trên mạng xã hội, các tài xế Iran tìm cách vào Pakistan cho biết họ có thể bị mắc kẹt nhiều ngày mà không có đủ nước uống, thực phẩm và điều kiện vệ sinh. Công đoàn này cho biết chính quyền Pakistan thu phí quá cảnh hơn 10.000 USD đối với mỗi tài xế Iran, mức phí được cho là chưa từng có.

Chi phí liên tục tăng đang làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát vốn ngày càng nghiêm trọng tại Iran. Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Iran, lạm phát thực phẩm trong tháng 8 đã tăng vọt lên 128%.