Tỷ lệ thanh niên Trung Quốc thất nghiệp tháng 8 tăng lên 18,9%, cao nhất năm

Tỷ lệ thanh niên Trung Quốc thất nghiệp tháng 8 tăng lên 18,9%, cao nhất năm, tuy nhiên vẫn bị cho là báo cáo thấp hơn thực tế.

Theo số liệu mới nhất của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên thành thị trên toàn nước này trong tháng 8 tăng lên 18,9%, mức cao nhất kể từ đầu năm. Con số này thu hút sự chú ý, trong khi một số cư dân mạng vẫn nghi ngờ số liệu bị báo cáo thấp hơn thực tế, thậm chí chỉ trích chính quyền “đùa với con số” và “tự lừa mình dối người”.

Hôm 17/9, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố số liệu tỷ lệ thất nghiệp khảo sát tại các đô thị trên toàn quốc trong tháng 8. Theo đó, tỷ lệ thất nghiệp của lực lượng lao động từ 16 đến 24 tuổi, không bao gồm sinh viên đang theo học, là 18,9%, tăng 1 điểm phần trăm so với tháng 7, lập mức cao nhất trong năm nay.

Theo số liệu được công bố, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên Trung Quốc giảm xuống 14,9% vào tháng 6/2026, mức thấp nhất kể từ đầu năm. Sang tháng 7, tỷ lệ này nhanh chóng tăng trở lại lên 17,9%, rồi tiếp tục tăng lên 18,9% trong tháng 8, trở thành mức cao nhất trong năm.

Số liệu tháng 8 cũng cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của lực lượng lao động từ 25 đến 29 tuổi là 7,5%, tăng 0,3 điểm phần trăm so với tháng trước; tỷ lệ thất nghiệp của nhóm từ 30 đến 59 tuổi là 3,9%, không thay đổi so với tháng trước.

Trước đó, ngày 15/9, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố tỷ lệ thất nghiệp khảo sát tại các đô thị trên toàn quốc trong tháng 8 là 5,3%, tăng 0,1 điểm phần trăm so với tháng 7 và là mức cao nhất kể từ tháng 3 năm nay. Trong 8 tháng đầu năm, tỷ lệ thất nghiệp khảo sát tại các đô thị trên toàn quốc bình quân là 5,2%, bằng cùng kỳ năm trước.

Trên thực tế, tỷ lệ thanh niên Trung Quốc thất nghiệp từng đạt 18,9% vào tháng 8/2025, mức cao trong những năm gần đây. Đến cuối năm ngoái, con số này giảm nhẹ xuống 16,5%, nhưng vẫn ở mức cao so với những năm trước. Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp do chính quyền Trung Quốc công bố được cho là đã qua điều chỉnh theo hướng làm đẹp số liệu, khiến số liệu thực tế cao hơn nhiều so với con số chính thức.

Trước số liệu tỷ lệ thanh niên thất nghiệp tháng 8 là 18,9% do chính quyền Trung Quốc công bố, tài khoản X có tên “Thái Bình Thân Sĩ (Kiệt Tổng)” chỉ trích đây là “tự lừa mình dối người”, đồng thời mỉa mai: “Nếu hô khẩu hiệu và đùa với các con số có thể giúp nền kinh tế và tỷ lệ thất nghiệp trở nên tốt đẹp hơn thì cứ việc!”

Tài khoản này đưa ra 3 điểm nghi vấn:

Thứ nhất, ngưỡng để được tính là “có việc làm” trong thống kê rất thấp. Chỉ cần làm việc từ 1 giờ trong tuần khảo sát cũng được tính là có việc làm. Công việc giao đồ ăn, lái xe dịch vụ, livestream, thực tập hay lao động tạm thời đều được tính. Nhiều người trẻ ở trong tình trạng “có việc để làm nhưng không có công việc ổn định, thu nhập không ổn định” nhưng về mặt thống kê không được tính là thất nghiệp.

Thứ hai, những người không thuộc lực lượng lao động sẽ không được Cục Thống kê tính đến. Những người không tìm việc như thi cao học lần hai, trì hoãn tốt nghiệp, ở nhà, làm con cái toàn thời gian hoặc “nằm im” đều không được tính là thất nghiệp.

Thứ ba, số liệu chỉ bao phủ khu vực thành thị. Những người trẻ có hộ khẩu nông thôn, chưa vào thành phố hoặc đã trở về quê không nằm trong cuộc khảo sát tỷ lệ thất nghiệp thành thị này.

Nhiều cư dân mạng cũng để lại bình luận: “Hai nhóm thanh niên 16-24 tuổi và 25-29 tuổi đều khá thảm, đúng là vừa tốt nghiệp đã thất nghiệp”. Người khác nói: “Chính mình nói dối mà giờ cũng khó che đậy.” và “Ngay cả số liệu được làm đẹp cũng không thể che giấu nổi nữa!” Một bình luận khác cho rằng: “Bịa ra thuật ngữ để che giấu sự thật là cách làm nhất quán của đảng và nhà nước”.

Từ năm 2022, tỷ lệ thanh niên Trung Quốc thất nghiệp tăng mạnh, đạt mức cao nhất 21,3% vào tháng 6/2023. Sau đó, chính quyền ngừng công bố tỷ lệ thất nghiệp thanh niên. Về việc này, có phân tích cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) lo ngại việc công bố số liệu sẽ khiến chính họ rơi vào tình thế khó xử. Đến ngày 17/1/2024, sau khi điều chỉnh phương pháp thống kê, Trung Quốc mới công bố trở lại tỷ lệ thất nghiệp của lực lượng lao động thành thị, không bao gồm sinh viên đang theo học.

Phương Tông Yến, trợ lý nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, từng nói với Đài Á Châu Tự Do rằng việc Trung Quốc loại sinh viên đang theo học khỏi thống kê khiến phép tính vốn đã thiếu chính xác và có dấu hiệu làm đẹp số liệu. Chẳng hạn, nhiều sinh viên năm cuối lo ngại không tìm được việc nên chủ động hoặc bị buộc phải trì hoãn tốt nghiệp, và những người này sẽ không được tính vào nhóm thất nghiệp.

Bà Phương cho rằng Trung Quốc quy định tiêu chuẩn tính thất nghiệp và việc làm khá lỏng lẻo, hoàn toàn không thể phản ánh tình hình thực tế. Chẳng hạn, chỉ cần làm việc hơn 1 giờ trong tuần khảo sát cũng được tính là “có việc làm”. Bà nói: “Những người được gọi là ‘con cái toàn thời gian’ hay ‘viện dưỡng lão dành cho thanh niên’ ở nhà phụ thuộc cha mẹ, không tích cực tìm việc hoặc đã mất động lực tìm việc, có thể đã từng tìm việc cách đây 4 tháng, nhưng những người này đều sẽ không được tính vào, chắc chắn sẽ dẫn đến đánh giá thấp.”

Năm 2023, Phó giáo sư kinh tế Trương Đan Đan của Đại học Bắc Kinh từng công bố một nghiên cứu cho rằng tỷ lệ thất nghiệp thực tế của thanh niên Trung Quốc có thể lên tới 46,5%, cao hơn nhiều so với mức cao nhất trong những năm gần đây là 21,3% do chính quyền Trung Quốc công bố năm 2023.

Sau đó, cũng có người ước tính tỷ lệ thanh niên Trung Quốc thất nghiệp có thể lên tới 50%, thậm chí 70%. Số liệu chính thức do chính quyền Trung Quốc công bố nhìn chung bị bên ngoài nghi ngờ là đã bị thu hẹp đáng kể so với thực tế.