Sau khi Mỹ nới lỏng trừng phạt, dầu Iran chuyển từ Trung Quốc sang Ấn Độ

Để ứng phó với áp lực nguồn cung dầu do Iran phong tỏa Eo biển Hormuz, Bộ Tài chính Mỹ gần đây đã ban hành một loạt chính sách miễn trừ trừng phạt có mục tiêu nhằm ổn định thị trường năng lượng. Tuy nhiên, hệ quả đáng chú ý là dòng dầu thô giá rẻ của Iran – vốn trước đây chủ yếu chảy sang Trung Quốc – đang dần chuyển hướng sang Ấn Độ và các nước châu Á khác.

Trong cuộc phỏng vấn ngày 22/3 với chương trình “Meet the Press” của NBC, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Mỹ đã nới lỏng lệnh trừng phạt đối với lượng dầu Iran đang “mắc kẹt” trên biển. Theo ông, số dầu này sẽ không còn đổ về Trung Quốc mà được phân phối sang các thị trường khác trong khu vực.

Cùng ngày, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz giải thích rõ hơn rằng chính quyền của Donald Trump đang tìm cách kiềm chế giá dầu bằng cách cho phép bán lượng dầu Iran đã vận chuyển trên biển. Trước đây, phần lớn số dầu này hướng đến Trung Quốc, nhưng nay có thể chuyển sang Ấn Độ, Bangladesh hoặc các nước khác. Dù vậy, các biện pháp trừng phạt tài chính vẫn được duy trì, đồng nghĩa Iran không thể trực tiếp thu tiền từ các giao dịch này.

Ngày 20/3, Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành giấy phép tạm thời kéo dài 30 ngày, cho phép bán lượng dầu Iran đang tồn đọng trên biển. Theo ông Bessent, động thái này có thể đưa khoảng 140 triệu thùng dầu ra thị trường toàn cầu, qua đó gia tăng nguồn cung và giảm áp lực thiếu hụt do căng thẳng địa chính trị gây ra.

Theo báo cáo của Iran International, Ấn Độ nổi lên là khách hàng linh hoạt nhất có thể tiếp nhận nguồn dầu này. Tập đoàn Reliance Industries đã mua khoảng 5 triệu thùng dầu Iran với giá cao hơn dầu Brent 7 USD/thùng. Ngoài ra, các công ty lọc dầu lớn của Ấn Độ như Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum và Hindustan Petroleum cũng có kế hoạch nối lại việc nhập khẩu.

Chuyên gia Homayoun Falakshahi cho biết dầu Iran thường chưa có người mua ngay cả khi đã được vận chuyển tới các điểm trung chuyển như Singapore hay Malaysia. Vì vậy, việc nới lỏng trừng phạt giúp giải phóng ngay nguồn cung đang chờ sẵn. Ông cũng nhận định rằng khi Ấn Độ tham gia với vai trò người mua cạnh tranh, giá dầu bán cho Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tăng.

Sự tham gia của Ấn Độ đã phá vỡ thế gần như độc quyền của Trung Quốc trong việc mua dầu Iran bị trừng phạt, qua đó làm thay đổi cán cân định giá trên thị trường.

Ngoài Iran, Ấn Độ cũng hưởng lợi từ các chính sách tương tự đối với dầu Nga. Trong tháng 3, Mỹ đã cấp các miễn trừ tạm thời cho phép Ấn Độ và các nước khác mua dầu Nga đang lưu trữ trên biển. Những động thái này không chỉ nhằm ổn định thị trường năng lượng mà còn góp phần củng cố quan hệ giữa Mỹ và Ấn Độ.

Bên cạnh đó, Ấn Độ đã tham gia sáng kiến “Pax Silica” do Mỹ dẫn dắt – một nỗ lực nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong các lĩnh vực như bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Theo Phó Ngoại trưởng Mỹ Jacob Helberg, Washington coi New Delhi là đối tác quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu.