Thẩm phán Mỹ ra lệnh, chặn quy định bỏ phiếu qua thư mới của ông Trump

Thẩm phán Tòa án Liên bang Khu vực Massachusetts của Mỹ hôm thứ Ba (11/8) đã ban hành lệnh cấm tạm thời trên toàn quốc, ngăn Bưu điện Mỹ (USPS) thực thi các phần trong sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump liên quan đến phiếu bầu qua thư và phiếu bầu vắng mặt trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 và các cuộc bầu cử liên bang diễn ra trước đó.

Thẩm phán Tòa án Liên bang Khu vực Indira Talwani đã nêu trong phán quyết PDF)…

Phán quyết mới nhất bắt nguồn từ vụ kiện do Liên đoàn Cử tri Phụ nữ Massachusetts (League of Women Voters of Massachusetts) cùng một số tổ chức về quyền bầu cử khởi kiện.

Các nguyên đơn đã thuyết phục thành công thẩm phán mở rộng lệnh cấm vốn ban đầu chỉ áp dụng tại một số khu vực thành lệnh cấm có hiệu lực trên toàn quốc.

Trước đó, trong một vụ kiện khác do 23 bang và Đặc khu Columbia khởi xướng, Thẩm phán Talwani đã cấm chính quyền liên bang thực thi Mục 2 và Mục 3 của sắc lệnh hành pháp nói trên tại các khu vực này trong cuộc bầu cử tháng 11.

Chính quyền Trump đã kháng nghị phán quyết trước đó lên Tối cao Pháp viện Mỹ và đề nghị được cứu xét khẩn cấp. Hiện Tối cao Pháp viện vẫn chưa đưa ra quyết định.

Thẩm phán: Cơ quan hành pháp không có quyền quản lý bầu cử

Ngày 31/3 năm nay, ông Trump ký Sắc lệnh hành pháp số 14399, nhằm tăng cường việc xác minh quốc tịch của cử tri và bảo đảm tính toàn vẹn của các cuộc bầu cử liên bang.

Theo Mục 2, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) phải sử dụng các hồ sơ liên bang để tổng hợp danh sách và cung cấp cho các quan chức bầu cử của từng bang. Danh sách phải bao gồm những người từ 18 tuổi trở lên vào thời điểm diễn ra cuộc bầu cử liên bang, được xác nhận là công dân Mỹ và cư trú tại bang đó.

Mục 3 yêu cầu USPS xây dựng các quy định về thiết kế bên ngoài và mã vạch đối với phiếu bầu qua thư và phiếu bầu vắng mặt, đồng thời lập danh sách những người tham gia bỏ phiếu qua thư tại từng bang. USPS không được chuyển phát phiếu bầu qua thư hoặc phiếu bầu vắng mặt cho những người không có tên trong danh sách.

USPS đã công bố dự thảo quy định vào tháng 6, nhưng đến nay vẫn chưa ban hành quy định chính thức.

Trong phán quyết hôm thứ Ba, Thẩm phán Talwani nhận định các nguyên đơn có khả năng rất cao sẽ thắng trong vụ kiện về nội dung, với lập luận rằng Mục 3 của sắc lệnh hành pháp vi phạm Hiến pháp.

“Cơ quan hành pháp không có quyền quản lý các cuộc bầu cử.” Bà nhấn mạnh, đồng thời chỉ ra rằng Hiến pháp Mỹ đã trao quyền chủ yếu trong việc quản lý bầu cử cho các bang và Quốc hội, trong khi cơ quan hành pháp không có thẩm quyền độc lập để đặt ra các quy định về bầu cử.

Ngoài ra, việc thay đổi quy định ngay trước cuộc bầu cử cũng gây tranh cãi. Thẩm phán cho rằng: “Chỉ còn chưa đầy 90 ngày trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11/2026, điều này càng làm nổi bật tính cấp thiết của việc ban hành lệnh cấm, nhằm ngăn các bị đơn thay đổi quy tắc bầu cử ngay trước thềm cuộc bầu cử”.

Các tổ chức nguyên đơn cho biết sự bất định do các quy định mới gây ra đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác giáo dục cử tri và đào tạo tình nguyện viên của họ.

Tòa án chấp nhận lập luận này và chỉ ra rằng những cử tri phụ thuộc vào hình thức bỏ phiếu qua thư, chẳng hạn người cao tuổi, người khuyết tật và công dân Mỹ ở nước ngoài, cũng bị ảnh hưởng bởi việc các quy định vẫn chưa được quyết định, khiến họ không thể biết chắc liệu mình có thể tham gia bỏ phiếu qua thư hay không.

Chính quyền Trump đề nghị Tối cao Pháp viện can thiệp

Chính quyền Trump lập luận rằng vụ kiện được đưa ra “quá sớm” (premature). Trong hồ sơ trình lên Tối cao Pháp viện ngày 27/7, chính phủ liên bang nhấn mạnh rằng USPS khi đó mới chỉ công bố dự thảo quy định chứ chưa ban hành quy định cuối cùng; DHS cũng vẫn đang nghiên cứu cách thực thi sắc lệnh trong khuôn khổ pháp luật. Do đó, những tác động thực tế mà các bang lo ngại vẫn chưa chắc chắn.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Lauren Bis tuyên bố: “Chính quyền Trump sẽ tiếp tục thực hiện chương trình nghị sự chính sách mà Tổng thống Trump được người dân giao phó sau khi đắc cử, trong đó có việc bảo đảm an toàn cho các cuộc bầu cử Mỹ.”

Bà Bis cũng cho biết ông Trump đã kêu gọi Quốc hội thông qua Đạo luật Bảo đảm Tư cách Cử tri Mỹ (Safeguard American Voter Eligibility Act, gọi tắt là SAVE Act), nhằm tiếp tục thúc đẩy chính sách bảo đảm an ninh bầu cử của ông.

Các tổ chức đứng đơn trong vụ kiện mới nhất gồm Liên đoàn Cử tri Phụ nữ, Hiệp hội Người Mỹ ở nước ngoài (AARO), Quỹ Bầu cử Mỹ (U.S. Vote Foundation), Tổ chức Sáng kiến Người Mỹ gốc Á-Thái Bình Dương OCA cùng một số tổ chức khác.

Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành Quỹ Bầu cử Mỹ Susan Dzieduszycka-Suinat tuyên bố: “Chúng tôi cảm thấy nhẹ nhõm khi tòa án đã ngăn chặn sắc lệnh hành pháp này và một lần nữa khẳng định vai trò của các bang và Quốc hội trong việc xây dựng các quy định về bầu cử”.