Tổng thống độc tài của Uzbekistan qua đời

Theo BBC, hôm 2/9 chính quyền Uzbekistan xác nhận tổng thống cầm quyền 27 năm Islam Karimov đã qua đời sau sáu ngày nhập viện vì cho là bị xuất huyết não.

Ông Karimov, 78 tuổi, được xem là một trong những nhà độc tài khét tiếng và có thời gian cần quyền lâu nhất châu Á.

Các nhóm nhân quyền cáo buộc ông này đã đàn áp thẳng tay những ai phản đối quyền lực của ông, nhưng cũng có người ủng hộ cho rằng sự lãnh đạo của ông này duy trì ổn định cho xã hội Uzbekistan.

Nhà độc tài này cai trị Uzbekistan từ năm 1991, chưa chỉ định người kế thừa quyền lực.

Lễ mai táng ông Karimov sẽ diễn ra vào ngày 3/9 tại quê nhà thành phố Samarcande trong ba ngày. Thủ tướng Uzbekistan Chavka Mirzioev sẽ chỉ đạo ban tang lễ, một dấu hiệu cho thấy ông này sẽ lên cầm quyền.

Theo BBC, một báo cáo của Liên Hiệp Quốc đã cáo buộc , ông Islam Karimov – tổng thống Uzbekistan, nước cộng hòa Trung Á thuộc Liên Xô cũ, đã cho phép sử dụng “tra tấn có hệ thống”.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra thông báo gửi lời chia buồn tới nhà nước Uzbekistan, trong đó ông gọi nhà độc tài quá cố là một chính khách đã cống hiến cho an ninh và ổn định của khu vực Trung Á, và sự qua đời của ông là một mất mát lớn cho nhân dân Uzbekistan.

Theo nhận định của BBC, việc không có thông  tin nào về việc chỉ định người kế nhiệm, bất chấp việc tổng thống Uzbekistan đã cầm quyền trong hơn ¼ thế kỷ và đang trong tình trạng sức khỏe suy yếu, có thể là chỉ dấu cho nguy cơ tranh giành quyền lực quyết liệt giữa các phe phái. Tuy nhiên suy đoán nội tình của quốc gia vốn khép kín này rất khó khăn.

Hai người được coi có nhiều khả năng kế nhiệm là thủ tướng Chavkat Mizioiev và phó thủ tướng Roustam Azimov, vốn là hai đối thủ. Nhân vật thứ ba cũng được coi có tiềm năng là lãnh đạo cơ quan an ninh quyền lực Roustam Inoyatov, 72 tuổi. Ông Roustam Inoyatov bị cáo buộc là thủ phạm vụ tắm máu năm 2005, khiến 300 đến 500 người biểu tình phản đối chính quyền thiệt mạng.

Theo Hiến pháp Uzbekistan, bầu cử tổng thống sẽ phải được tổ chức trong ba tháng tới. Theo nhận định của ông Scott Radnitz, một chuyên gia về Uzbekistan tại đại học Washington, “tình huống hiện là chưa từng có tại Uzbekistan, trong vòng 25 năm từ khi độc lập đến nay. Không ai biết người ta có hành xử theo luật chơi hay không, khi kẻ cầm còi đã ra đi”.

Islam Karimov, được coi là một trong những nhà độc tài cuối cùng của các quốc gia thuộc Liên Xô cũ, cai trị Uzbekistan liên tục kể từ khi sau khi Liên Xô sụp đổ năm 1991. Chế độ độc tài của Islam Karimov bị giới bảo vệ nhân quyền tố cáo giam cầm hàng trăm nhà đối lập, ông Karimov bị lên án ủng hộ tra tấn trên diện rộng. Tuy nhiên phe ủng hộ bảo vệ quyết định của ông rằng giới hạn tự do là cái giá phải trả cho luật pháp và trật tự.