Tình báo Mỹ: Iran sử dụng linh kiện từ Trung Quốc để chế tạo UAV cảm tử

Báo cáo tình báo mới của Mỹ cho thấy Iran đang xây dựng lại lực lượng máy bay không người lái (UAV) cảm tử thông qua một mạng lưới mua sắm xuyên quốc gia phức tạp, nhằm né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế. Mạng lưới này bao gồm nhiều công ty bình phong, các điểm trung chuyển và chuỗi cung ứng phân tán, trong đó các doanh nghiệp đăng ký tại Trung Quốc và Hồng Kông đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp linh kiện then chốt.

Theo điều tra của Strider Technologies được hãng tin Telegraph dẫn lại, Iran không chỉ dựa vào sản xuất nội địa mà tận dụng “khoảng xám” trong hệ thống thương mại toàn cầu để xây dựng chuỗi cung ứng “phi tập trung”. Thông qua các công ty trung gian, danh tính người mua thực sự được che giấu, cho phép các linh kiện quân dân dụng được nhập khẩu dưới danh nghĩa hàng hóa dân sự rồi tái lắp ráp cho mục đích quân sự.

Một công ty Iran là Pars Aero được xác định đóng vai trò trung gian phân phối, kết nối với các nhà cung cấp nước ngoài. Doanh nghiệp này giao dịch thông qua công ty đăng ký tại Hồng Kông Foxtech Hobby và mua thêm linh kiện từ Huixinghai Technology (Thiên Tân, Trung Quốc). Các linh kiện bao gồm hệ thống điều khiển bay, động cơ và module điện tử – đều là công nghệ lưỡng dụng nên có thể xuất khẩu hợp pháp, từ đó né tránh kiểm soát quân sự. Đáng chú ý, Foxtech Hobby có liên hệ địa chỉ với các công ty từng bị Mỹ trừng phạt.

Mạng lưới này hoạt động theo mô hình phân tán, sử dụng nhiều điểm trung chuyển tại các quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, UAE và một số khu vực Trung Á, Đông Nam Á. Mỗi giao dịch được tách nhỏ thành các khâu độc lập, khiến việc truy vết trở nên khó khăn. Ngay cả khi một mắt xích bị phát hiện, toàn bộ hệ thống vẫn có thể tiếp tục vận hành.

Mục tiêu cuối cùng của mạng lưới là duy trì và mở rộng sản xuất dòng UAV cảm tử Shahed. Loại UAV này có chi phí thấp, cấu trúc đơn giản nhưng hiệu quả cao, thậm chí được gọi là “tên lửa hành trình của người nghèo”. Việc sử dụng linh kiện thương mại giúp Iran giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quân sự truyền thống và tăng khả năng tồn tại dưới áp lực trừng phạt.

Báo cáo cũng cho thấy Iran đang nâng cao năng lực sản xuất và đa dạng hóa nguồn cung để tăng tính “bền vững” cho chương trình UAV. Điều này đã được phản ánh qua việc nước này vẫn duy trì khả năng triển khai UAV trong các xung đột gần đây.

Vụ việc làm dấy lên lo ngại về lỗ hổng trong kiểm soát chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt với các sản phẩm lưỡng dụng. Các công ty xuyên biên giới, hệ thống tài chính ngoài khơi và mạng lưới vận chuyển đa quốc gia khiến việc thực thi pháp luật gặp nhiều khó khăn. Dù Mỹ đã áp đặt nhiều biện pháp trừng phạt, mạng lưới này vẫn liên tục thích nghi để né tránh, cho thấy hiệu quả hạn chế của các biện pháp truyền thống.

Ở góc độ rộng hơn, sự việc phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của UAV trong chiến tranh hiện đại. Với chi phí thấp và khả năng triển khai hàng loạt, UAV đang trở thành công cụ chiến lược, đồng thời kéo theo cạnh tranh gay gắt về công nghệ và chuỗi cung ứng trên toàn cầu.