Tổng thống Iran tuyên bố Tehran không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân

Sau khi chính quyền Trump vào Chủ nhật tuần trước (24/5) tuyên bố rằng Mỹ và Tehran sắp đạt được thỏa thuận, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian lập tức tuyên bố rằng Tehran không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, do trong quá khứ Iran từng có tiền lệ đơn phương thay đổi lập trường trong đàm phán, nên bên ngoài vẫn còn rất nhiều nghi ngờ đối với cam kết của chính quyền này.

Theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, ông Pezeshkian cho biết: “Tehran sẵn sàng bảo đảm với thế giới rằng chúng tôi không tìm kiếm vũ khí hạt nhân”, đồng thời tái khẳng định rằng “Iran không muốn tạo ra bất ổn trong khu vực”.

Ông cũng nhấn mạnh rằng các đại diện đàm phán của Iran đang làm việc với Mỹ “sẽ tuyệt đối không từ bỏ phẩm giá và danh dự quốc gia”, đồng thời cáo buộc sự bất ổn tại Trung Đông là hệ quả do Israel gây ra.

Sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chia sẻ lại phát biểu của ông Pezeshkian trên nền tảng “Truth Social”, nhưng không đưa ra thêm bình luận nào khác.

Cùng ngày, ông Trump cũng đăng bài trên nền tảng này cho biết: “Các cuộc đàm phán đang được tiến hành một cách có trật tự và mang tính xây dựng. Tôi đã thông báo với các đại diện phía Mỹ không nên vội vàng đạt thỏa thuận, vì thời gian đang đứng về phía chúng ta. Trước khi đạt được thỏa thuận, được chứng nhận và ký kết, lệnh phong tỏa sẽ tiếp tục duy trì đầy đủ hiệu lực. Cả hai bên đều phải dành thời gian để làm cho đúng, không được phép có bất kỳ sai sót nào”.

“Lệnh phong tỏa” mà ông Trump nhắc tới là cuộc phong tỏa toàn bộ các cảng của Iran do Hải quân Mỹ áp đặt từ tháng Tư năm nay, cấm hoàn toàn mọi tàu thuyền ra vào các cảng Iran. Động thái này đã đẩy nền kinh tế Iran tới bờ vực sụp đổ và buộc Tehran phải ngồi vào bàn đàm phán.

Trong bài đăng này, ông Trump một lần nữa nhấn mạnh: “Quan hệ giữa chúng tôi với Iran đang trở nên chuyên nghiệp và hiệu quả hơn, nhưng Tehran không được sản xuất hay phát triển vũ khí hạt nhân”. Ông đồng thời cảm ơn sự hỗ trợ và hợp tác từ các quốc gia Trung Đông, đồng thời cho biết khi các nước này gia nhập Hiệp định Abraham mang tính lịch sử, sự hỗ trợ và hợp tác lẫn nhau sẽ tiếp tục được tăng cường hơn nữa.

Ngày 21/5, ông Trump tiết lộ với các phóng viên rằng Mỹ có thể cần tiến vào Iran để thu hồi nhiên liệu uranium bị chôn vùi dưới đống đổ nát sau cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran trong năm 2025. Ông bổ sung rằng nếu Mỹ lấy được những vật liệu này, rất có thể chúng sẽ bị tiêu hủy: “Chúng tôi không cần chúng, cũng không muốn chúng, nhưng chúng tôi sẽ không để họ (Iran) có được chúng”.

Mỹ và Iran: “Bất đồng đang thu hẹp”

Ngày 23/5, Trump cũng đăng trên mạng xã hội rằng ông đã điện đàm với lãnh đạo nhiều quốc gia như Ả Rập Xê Út, UAE, Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và Bahrain để cùng thảo luận về vấn đề Iran cũng như một bản ghi nhớ liên quan đến “hòa bình”.

Ông Trump nhấn mạnh rằng “thỏa thuận giữa Mỹ và Iran về cơ bản đã đạt được”, nhưng vẫn cần Mỹ, Cộng hòa Hồi giáo Iran và các quốc gia khác hoàn tất bước chốt cuối cùng.

Ông nói thêm: “Cuộc điện đàm của tôi với Thủ tướng Israel Netanyahu (Bibi Netanyahu) cũng diễn ra rất thuận lợi. Các chi tiết và sắp xếp cuối cùng của thỏa thuận hiện vẫn đang được thảo luận và sẽ sớm được công bố. Ngoài nhiều điều khoản trong thỏa thuận, eo biển Hormuz cũng sẽ được mở cửa trở lại”.

Ở chiều ngược lại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei hôm 23/5 nói với truyền thông nhà nước Iran rằng “những bất đồng giữa Iran và Mỹ đang thu hẹp lại”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh phía Iran vẫn duy trì sự thận trọng sau khi bị tấn công 2 lần trong suốt một năm đàm phán hạt nhân vừa qua.

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đưa ra cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào do Mỹ hoặc Israel tiến hành đều sẽ phải đối mặt với “đòn phản công mang tính hủy diệt” từ Iran. Tổ chức quân sự này cũng tuyên bố Chính phủ Iran đoàn kết thống nhất trong việc phản đối mọi khả năng Mỹ phát động tấn công.

Trên thực tế, trước đó từng có thông tin tiết lộ rằng nội bộ Iran tồn tại những mâu thuẫn nghiêm trọng. Sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei qua đời, các phe phái trong Iran đã có bất đồng lớn về vấn đề đàm phán, và đây cũng là nguyên nhân chính nhiều lần khiến các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ–Iran rơi vào bế tắc.