Tổng thống Kazakhstan trực tiếp kêu gọi ông Putin ngừng bắn, nối lại đàm phán

Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev ngày 25/7 (thứ Bảy tuần trước), trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác Liên khu vực Nga – Kazakhstan lần thứ 22, đã trực tiếp khuyên Tổng thống Nga Vladimir Putin cân nhắc đóng băng xung đột Nga – Ukraine và nối lại đàm phán. Ông cũng nhắc đến việc ông Putin đã thể hiện “mức độ linh hoạt ngoại giao cao” trong cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Alaska.

Ông Tokayev nói với ông Putin rằng cuộc chiến Nga – Ukraine có tác động lớn đến tình hình quốc tế và đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ châu Âu và Mỹ.

“Tôi không muốn che giấu rằng gần đây tôi đã nhận được rất nhiều thông điệp từ châu Âu và Mỹ. Tôi cũng đã trao đổi với ngài qua điện thoại về những nội dung này, tất cả đều liên quan đến tình hình xung đột Nga – Ukraine. Như ngài đã biết, ngay từ đầu tôi đã cho rằng đây là một cuộc xung đột giữa các quốc gia, là sự đối đầu giữa hai nhà nước, chứ không phải là một cuộc nội chiến”.

Ông cho rằng cuộc xung đột Nga – Ukraine có bối cảnh rất phức tạp và các bên đều có cách nhìn khác nhau về nguyên nhân cũng như bản chất của cuộc chiến.

Lấy ví dụ về “xung đột giữa Azerbaijan và Armenia”, ông Tokayev nói rằng cuộc xung đột này có nguồn gốc lịch sử rõ ràng. Dù hai bên đã ngừng bắn trong thời gian dài, những nguyên nhân lịch sử phía sau vẫn rất rõ rệt. Trong khi đó, tình hình Nga – Ukraine còn phức tạp hơn nhiều và khó có thể đưa ra những đánh giá đơn giản.

Ông Tokayev nói:

“Kazakhstan luôn tôn trọng nhân dân, văn hóa và ngôn ngữ của Ukraine. Với tiền đề đó, tôi tin rằng tất cả chúng ta đều rất khó hiểu vì sao cuộc chiến này lại xảy ra. Chúng tôi thực sự không thể hiểu được vì sao xung đột này lại bùng nổ”.

Kêu gọi ông Putin chấm dứt chiến tranh: “Thế hệ trẻ đang hy sinh”

Trong cuộc hội đàm, ông Tokayev đã kêu gọi ông Putin cân nhắc tạm dừng chiến tranh và khởi động lại khuôn khổ đàm phán “Istanbul 2.0”.

Ông nói:

“Gần đây nhiều bên đã bày tỏ quan ngại với tôi về tình hình chiến sự Nga – Ukraine. Đây chỉ là quan điểm cá nhân của tôi. Tôi cho rằng có lẽ nên tạm thời đóng băng cuộc xung đột để hai bên quay trở lại khuôn khổ đàm phán ‘Istanbul 2.0’, nơi trước đây đã đạt được những tiến triển đáng kể. Sau đó, với sự bảo đảm an ninh từ các cường quốc, bao gồm cả Nga, có lẽ chúng ta sẽ tiến gần hơn tới nền hòa bình mà mọi người đều mong đợi từ lâu”.

Ngay sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện nhằm vào Ukraine vào đầu năm 2022, và một lần nữa vào năm 2025, Moskva và Kyiv đều đã tiến hành các vòng đàm phán tại Istanbul. Tuy nhiên, cả hai lần đều không đạt được bước đột phá đáng kể.

Ông Tokayev cho rằng cuộc chiến đã khiến rất nhiều người trẻ thiệt mạng, còn việc tiếp tục xung đột chỉ làm suy yếu cả Nga lẫn Ukraine và tạo cơ hội cho các bên khác hưởng lợi.

“Thật đáng tiếc khi những người trẻ ưu tú nhất của hai dân tộc anh em Nga và Ukraine đang phải hy sinh. Tình trạng này cần phải chấm dứt, bởi tôi tin rằng nếu chiến tranh tiếp diễn, bên được hưởng lợi cuối cùng sẽ không phải là Nga hay Ukraine, mà là những người mong muốn cả hai quốc gia đều bị tổn thất”.

Ông cũng cho biết có người đã nhờ ông chuyển lời đề xuất về việc ngừng bắn. Theo đó, mặc dù Nga và Ukraine có lập trường khác nhau, hai bên vẫn có thể tạm thời dừng giao tranh để hạ nhiệt tình hình. Ông nhấn mạnh rằng “đóng băng xung đột” cũng là một giải pháp đã từng có tiền lệ trong quan hệ quốc tế.

Ông Tokayev khẳng định Kazakhstan luôn coi Nga là một cường quốc quan trọng và sẽ tiếp tục duy trì quan hệ đối tác chiến lược cũng như quan hệ đồng minh giữa hai nước, bất kể môi trường bên ngoài thay đổi ra sao.

Ông cũng tiết lộ đã từ chối lời kêu gọi để Kazakhstan đóng vai trò trung gian hòa giải, vì cho rằng Nga là một cường quốc và có đủ khả năng xử lý các vấn đề hiện nay mà không cần bên ngoài làm trung gian.

Nga và Ukraine phản ứng về đề xuất ngừng bắn

Trong cuộc hội đàm, ông Putin không đưa ra phản hồi công khai đối với đề xuất của ông Tokayev. Ông chỉ nói rằng hai bên sẽ tiếp tục trao đổi chi tiết hơn về vấn đề Ukraine trong cuộc gặp riêng.

Sau đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tái khẳng định lập trường của Moskva, cho rằng trong bối cảnh hiện nay, xung đột Nga – Ukraine không thể đơn giản được giải quyết bằng cách “đóng băng”.

Ông cho biết Tổng thống Putin tin rằng chiến sự có thể chấm dứt nếu chính phủ Ukraine chấp nhận một số điều kiện do phía Nga đưa ra hoặc thực hiện các điều chỉnh mà Moskva yêu cầu.

Hồi tháng 6 năm nay, ông Putin tuyên bố các điều kiện hòa bình của Nga không thay đổi, bao gồm yêu cầu Ukraine rút khỏi bốn khu vực mà Nga tuyên bố kiểm soát và từ bỏ kế hoạch gia nhập NATO.

Trong khi đó, phía Kyiv khẳng định bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bảo đảm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine.

Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiha đăng trên mạng xã hội X:

“Chúng tôi cảm ơn Tổng thống Kazakhstan Tokayev vì đã nói với ông Putin rằng đã đến lúc phải chấm dứt chiến tranh. Đây là một thông điệp thực tế, kịp thời và sáng suốt”.

Ông nói thêm:

“Ukraine đã đề xuất ngừng bắn trên toàn tuyến đầu và chuyển sang giải quyết xung đột bằng con đường ngoại giao. Tuy nhiên, Điện Kremlin vẫn tiếp tục từ chối con đường rõ ràng dẫn tới hòa bình này”.