Triều Tiên sửa đổi hiến pháp, từ bỏ mục tiêu “thống nhất đất nước”?

Triều Tiên gần đây đã sửa đổi hiến pháp, lần đầu tiên bổ sung điều khoản về lãnh thổ, đồng thời xóa bỏ hoàn toàn những nội dung như “thống nhất tổ quốc” và các cách diễn đạt mang tính đối đầu nhằm vào Hàn Quốc. Hiến pháp mới cũng quy định rõ nhà lãnh đạo Kim Jong Un nắm quyền sử dụng vũ khí hạt nhân. Nhiều nhà phân tích cho rằng động thái này đánh dấu bước chuyển lớn trong chiến lược của Bình Nhưỡng, nhằm củng cố chế độ, đặt nền tảng pháp lý cho việc truyền thừa quyền lực của gia tộc họ Kim và có thể mở đường cho các cuộc đàm phán mới với Mỹ trong tương lai.

Theo hãng thông tấn Yonhap và báo Chosun Ilbo của Hàn Quốc, chính phủ Hàn Quốc ngày 6/5 đã công bố toàn văn bản hiến pháp mới của Triều Tiên. Trong phần mở đầu và nội dung chính, Bình Nhưỡng đã xóa bỏ hoàn toàn các cụm từ liên quan đến dân tộc và thống nhất như “nửa phía Bắc”, “thống nhất tổ quốc” hay “chiến thắng hoàn toàn của chủ nghĩa xã hội”.

Điều 2 của hiến pháp mới lần đầu tiên bổ sung điều khoản lãnh thổ, quy định rằng “Lãnh thổ của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên ở phía Bắc giáp Trung Quốc và Liên bang Nga, phía Nam giáp Đại Hàn Dân Quốc, đồng thời bao gồm lãnh hải và không phận được xác lập theo lãnh thổ.”

Cuối năm 2023, Kim Jong Un từng tuyên bố quan hệ liên Triều là “mối quan hệ giữa hai quốc gia thù địch”, đồng thời vào tháng 1/2024 thông báo sẽ sửa đổi hiến pháp để xác lập lại vấn đề lãnh thổ.

Điểm đáng chú ý là hiến pháp mới không còn gọi Hàn Quốc là “quốc gia thù địch”. Những cụm từ mang tính đối đầu như “kẻ xâm lược đế quốc”, “giải phóng nhân dân bị áp bức bóc lột” hay “âm mưu phá hoại của các thế lực thù địch trong và ngoài nước” cũng đã bị loại bỏ hoàn toàn.

Sau sửa đổi hiến pháp, quyền lực của Kim Jong Un tiếp tục được mở rộng đáng kể. Chức danh Chủ tịch Quốc vụ được thay đổi từ “lãnh đạo tối cao” thành “nguyên thủ quốc gia”, đồng thời được trao quyền đại diện quốc gia. Trong hệ thống cơ quan nhà nước theo hiến pháp, vị trí của Chủ tịch Quốc vụ lần đầu tiên được xếp trên Hội nghị Nhân dân Tối cao.

Hiện Kim Jong Un đang giữ các chức vụ như Tổng Bí thư Đảng Lao động Triều Tiên, Chủ tịch Quân ủy Trung ương, Chủ tịch Quốc vụ và Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Ông mang quân hàm Nguyên soái Cộng hòa và là nhà lãnh đạo tối cao thế hệ thứ ba của Triều Tiên.

Trong hiến pháp sửa đổi, Triều Tiên cũng lần đầu tiên quy định rõ quyền sử dụng vũ khí hạt nhân của Chủ tịch Quốc vụ, tạo cơ sở pháp lý cho việc trao quyền kiểm soát và ra lệnh sử dụng vũ khí hạt nhân. Ngoài ra, các điều khoản phúc lợi bị cho là thiếu thực tế như “chăm sóc y tế miễn phí” hay “quốc gia không thuế” cũng đã bị loại bỏ.

Việc sửa đổi hiến pháp đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận quốc tế. Trong chương trình Chào buổi sáng Trung Quốc, nhà bình luận truyền thông Thạch Sơn nhận định đây không đơn thuần là điều chỉnh pháp luật mà là sự thay đổi lớn trong đường lối chiến lược của Bình Nhưỡng.

Ông cho rằng Kim Jong Un đang chuẩn bị cho việc “vĩnh viễn hóa” quyền lực của gia tộc họ Kim. Theo Thạch Sơn: “Hiện giờ ông ấy đang để lại cho ‘huyết thống núi Bạch Đầu’ một quốc gia có chủ quyền hoàn chỉnh. Trước tiên, ông ấy biến Triều Tiên thành một quốc gia hoàn toàn độc lập về mặt pháp lý, sau đó mới tiến hành đàm phán với Mỹ và Hàn Quốc.”

Ông cũng nhận định điều mà Triều Tiên thực sự quan tâm chưa bao giờ là ý thức hệ mà là “an ninh chế độ”. Sau khi Liên Xô tan rã, Bình Nhưỡng luôn rơi vào trạng thái lo ngại sâu sắc về an ninh.

Trong bối cảnh đó, Triều Tiên đã chọn phát triển toàn lực vũ khí hạt nhân. Ông Thạch Sơn nói: “Logic của họ rất đơn giản: khi tôi có vũ khí hạt nhân thì không ai dám động tới tôi. Họ dùng điều đó để bảo vệ sự tồn tại của mình”.

Ông cũng tiết lộ rằng trong thời kỳ đàm phán sáu bên, Triều Tiên từng nhiều lần phát tín hiệu với Mỹ. “Các nhà ngoại giao Triều Tiên từng trực tiếp nói với người Mỹ rằng chỉ cần ký hiệp ước hòa bình, họ thậm chí có thể thân Mỹ hơn cả Hàn Quốc. Tên lửa của họ không nhất thiết phải hướng về phía Đông mà cũng có thể quay sang phía Tây (nhắm vào Trung Quốc).”

Theo Thạch Sơn, việc sửa đổi hiến pháp và từ bỏ câu chuyện “thống nhất” hiện nay rất có thể nhằm chuẩn bị cho giai đoạn đàm phán tiếp theo với Mỹ và Hàn Quốc.

Giáo sư Chương Thiên Lượng của Đại học Phi Thiên tại Mỹ lại đưa ra góc nhìn khác trong chương trình Thời khắc bình minh. Ông cho rằng động thái này phát đi tín hiệu chính trị quan trọng: quyền lực của Kim Jong Un hiện đã rất vững chắc.

Ông nói: “Ông ấy không còn cần một kẻ thù bên ngoài để tập hợp lòng dân trong nước nữa, cũng không cần dùng mục tiêu ‘thống nhất Triều Tiên’ để duy trì tính chính danh cho chế độ.”

Theo giáo sư Chương, trước đây việc Triều Tiên liên tục nhấn mạnh mục tiêu “thống nhất” thực chất cũng là một công cụ huy động chính trị nhằm duy trì trạng thái căng thẳng cao độ trong nội bộ. Nhưng hiện nay, điều Kim Jong Un quan tâm hơn là duy trì quyền lực và sự tiếp nối của chế độ.

Ông nhận định: “Nếu mục tiêu của Kim Jong Un là xây dựng một ‘triều đại gia tộc’, thì điều quan trọng nhất là đóng cửa và sống cuộc sống của riêng mình. Còn chủ nghĩa xã hội hay thống nhất Hàn Quốc đều không còn quan trọng nữa”.

Phân tích: Kim Jong Un dọn đường cho con gái kế vị

Giáo sư Chương Thiên Lượng đặc biệt nhắc đến khả năng việc sửa đổi hiến pháp lần này của Kim Jong Un có liên quan đến kế hoạch để con gái ông là Kim Ju Ae kế vị. Ông nói: “Hiện giờ Kim Jong Un đang chuẩn bị để con gái mình kế vị. Mà tình trạng sức khỏe của ông ấy cũng không thật sự tốt.”

Ông phân tích rằng nếu trong tương lai một phụ nữ trẻ tiếp quản quyền lực, thì việc tiếp tục duy trì đường lối “thống nhất Hàn Quốc bằng vũ lực” sẽ mang rủi ro cực lớn.

“Một phụ nữ trẻ không thể gánh trách nhiệm phát động chiến tranh. Bởi một khi chiến tranh nổ ra, rất có thể đó sẽ là ngày triều đại này sụp đổ.” Vì vậy, giáo sư Chương cho rằng Kim Jong Un đang chủ động “xử lý trước vấn đề nguy hiểm nhất”.

Vì tiền thưởng hay dấu hiệu nới lỏng chính sách? Đội bóng Triều Tiên lần đầu đặt chân tới “quốc gia thù địch” sau 8 năm

Trong lúc dư luận còn đang bàn tán về tác động từ bản hiến pháp mới của Triều Tiên, một tin tức thể thao bất ngờ lại âm thầm làm thay đổi bầu không khí trên bán đảo Triều Tiên.

Theo Hiệp hội Bóng đá Hàn Quốc và Bộ Thống nhất Hàn Quốc ngày 4/5, câu lạc bộ bóng đá nữ “Quê Hương Tôi” của Triều Tiên sẽ đối đầu đội Suwon FC trong trận bán kết diễn ra ngày 20/5 tại sân vận động tổng hợp Suwon.

Đây là lần đầu tiên một đoàn đại biểu Triều Tiên tới Hàn Quốc kể từ vòng chung kết giải bóng bàn thế giới của Liên đoàn Bóng bàn Quốc tế tổ chức tại Incheon năm 2018, tức sau khoảng 8 năm. Đồng thời, đây cũng là chuyến thăm đầu tiên kể từ khi Kim Jong Un cuối năm 2023 định nghĩa quan hệ liên Triều là “quan hệ giữa các quốc gia thù địch đang trong tình trạng chiến tranh”.

Về động cơ khiến Triều Tiên quyết định tham dự giải đấu lần này, các nhà phân tích Hàn Quốc cho rằng quyết định hiếm hoi cho phép sang Hàn Quốc của Kim Jong Un có thể liên quan tới khoản tiền thưởng vô địch trị giá 1 triệu USD. Nếu đội tuyển nữ Triều Tiên đánh bại đội nữ Hàn Quốc, họ sẽ nhận ít nhất 500.000 USD tiền thưởng á quân. Ngược lại, nếu không tham gia thi đấu, theo quy định của Liên đoàn Bóng đá châu Á, họ có thể bị phạt ít nhất 100.000 USD.

Về khả năng Triều Tiên có thể dần thay đổi trong tương lai hay không, giáo sư Chương cho rằng hiện tại có thể là một dấu mốc đáng để quan sát.

Ông nói rằng nếu trong tương lai quan hệ giữa Triều Tiên và Mỹ được cải thiện, nền kinh tế dần mở cửa, “nước này có thể sẽ chuyển sang một trạng thái mang màu sắc ‘gia tộc trị’, nhưng không còn cực đoan như hiện nay”. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận nhận định này “có lẽ hơi mang tính chủ quan”.