Truyền thông quốc tế nghi vấn Trung Quốc che giấu bằng chứng vụ tai nạn máy bay MU5735

Hơn 4 năm sau vụ tai nạn máy bay Boeing 737-800 của hãng hàng không China Eastern rơi từ độ cao hành trình xuống vùng núi phía nam Trung Quốc, dữ liệu mới được công bố từ Hoa Kỳ cho thấy có thể đã có sự can thiệp có chủ ý của con người trong buồng lái. Epoch Times là tờ báo đầu tiên đưa tin này, và các phương tiện truyền thông khác sau đó bắt đầu tập trung vào diễn biến.

Tiêu đề của CNN viết: “Dữ liệu chuyến bay củng cố cáo buộc về vụ đâm máy bay chở khách Trung Quốc cố ý vào năm 2022”.
Tiêu đề của tờ Times of London là: “Bắc Kinh che đậy: Phi công đâm máy bay vào núi, khiến 132 người thiệt mạng.”
Tiêu đề của tờ The Sun viết: “Cuộc điều tra của Mỹ cho thấy Trung Quốc đã biết từ bốn năm trước rằng các phi công đã cố tình đâm chiếc Boeing 737 ở tốc độ 350 dặm/giờ, khiến 132 người thiệt mạng.”

Ngày 21/3/2022, chuyến bay MU5735 của hãng hàng không China Eastern trên đường từ sân bay quốc tế Côn Minh Trường Thủy đến sân bay quốc tế Quảng Châu Bạch Vân, đã mất liên lạc với đài kiểm soát không lưu khi bay qua thành phố Ngô Châu, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Video quay từ mặt đất cho thấy chiếc máy bay Boeing lao thẳng đứng xuống đất.

Chiếc máy bay Boeing 737-800 đã rơi xuống một khu vực hẻo lánh ở Quảng Tây, khiến toàn bộ 132 người trên máy bay thiệt mạng, bao gồm 123 hành khách và 9 thành viên phi hành đoàn.

Đây là thảm họa hàng không tồi tệ nhất ở Trung Quốc trong những thập kỷ gần đây. Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) đã dẫn đầu cuộc điều tra về vụ tai nạn nhưng từ chối công bố báo cáo cuối cùng.

Vào năm 2022, theo yêu cầu của Trung Quốc, Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Hoa Kỳ (NTSB) đã giải mã hộp đen ghi dữ liệu chuyến bay của chuyến bay 5735 và chuyển dữ liệu thu được cho Trung Quốc hai tuần sau khi hộp đen được tìm thấy. Tuy nhiên, Đảng Cộng sản Trung Quốc chưa bao giờ chính thức công bố thông tin này.

Bốn năm sau vụ việc, để đáp lại yêu cầu cung cấp thông tin theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA) từ một công dân Trung Quốc vào đầu năm 2026, một số phát hiện của NTSB liên quan đến hộp đen ghi dữ liệu chuyến bay (FDR) của chuyến bay 5735 đã xuất hiện trên internet vào tuần trước.

Các đơn yêu cầu theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA) áp dụng cho bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào, bất kể họ có phải là công dân Hoa Kỳ hay không.

Giải mã thông tin quan trọng từ hộp đen của chuyến bay 5735

Trang web tin tức hàng không AeroTime đăng tải tiêu đề “Vụ tai nạn máy bay Boeing 737 của hãng China Eastern: Dữ liệu của Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia cho thấy hành vi cố ý trong buồng lái”.

AeroTime diễn giải sự cố như sau: Theo báo cáo của NTSB, khi máy bay đang bay ở độ cao 29.000 feet (khoảng 8.800 mét), công tắc nhiên liệu của cả hai động cơ đã được chuyển từ vị trí hoạt động sang vị trí tắt, khiến tốc độ động cơ giảm ngay lập tức.

Theo hiểu biết, công tắc nhiên liệu trên máy bay thân hẹp Boeing 737 là thiết bị điều khiển vật lý, dùng để điều chỉnh lưu lượng nhiên liệu trong động cơ. Phi công phải kéo công tắc lên để chuyển từ trạng thái hoạt động sang trạng thái tắt.

“Hai công tắc tắt gần như đồng thời. Và đối với mẫu này, cả hai công tắc đều có thể được vận hành bằng một tay cùng một lúc,” AeroTime cho biết.

Chuyên gia phân tích an toàn hàng không của CNN, David Soucie, cho biết việc công tắc nhiên liệu không được đưa trở lại vị trí vận hành cho thấy phi công không cố gắng khởi động lại động cơ.

Ông nói, “Nếu các công tắc vô tình bị tắt, các phi công sẽ cố gắng bật chúng lại.”

Theo báo cáo của AeroTime, hệ thống lái tự động đã tắt gần như ngay lập tức sau khi nhiên liệu bị ngắt. Sau đó, ai đó đột ngột kéo cần lái sang trái và đẩy về phía trước, khiến máy bay mất kiểm soát và bổ nhào mạnh.

Tờ Times cho biết thêm rằng các tín hiệu điều khiển và sơ đồ chuyển động của máy bay cho thấy trong khi cần điều khiển của một phi công đẩy máy bay bổ nhào mạnh, thì phi công khác lại cố gắng chống lại điều đó.

Tony Stanton, một chuyên gia hàng không tại công ty tư vấn Strategic Air (Úc), nói với CNN rằng chuỗi sự kiện này “khó giải thích bằng các lỗi cơ khí động cơ kép thông thường, và phù hợp hơn với lệnh (của con người) để tắt nhiên liệu.”

Phi công phụ vẫn là người đáng nghi nhất

One Mile at a Time, một nền tảng tin tức và bình luận du lịch, cho rằng cơ phó vẫn là nghi phạm chính.

Ông Sun Shiying, chủ tịch China Eastern Vân Nam, từng cho biết tổng thời gian bay của cơ trưởng, cơ phó và quan sát viên lần lượt là 6.709 giờ, 31.769 giờ và 556 giờ.

Bài báo nêu rằng, thông thường nếu một phi công cố ý gây tai nạn, sẽ có nhiều manh mối khi nhìn lại. Dù chính quyền Trung Quốc không công bố đầy đủ thông tin, một số dữ liệu lan truyền rộng rãi có vẻ đáng tin.

Cơ trưởng 32 tuổi, có 6.700 giờ bay, vừa có con và sự nghiệp ổn định.
Cơ phó 59 tuổi có hơn 30.000 giờ bay, nhưng được cho là từng bị giáng chức và gặp vấn đề trong huấn luyện mô phỏng.

Bài báo viết: “Tôi nghĩ chừng này là đủ để giải thích sự thật về vụ tai nạn. Điều này rõ ràng có nghĩa là Bắc Kinh tin rằng việc thừa nhận phi công cố tình gây tai nạn sẽ ‘gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia và ổn định xã hội’. Tôi chỉ có thể nói rằng tất cả những người trên máy bay đều đáng thương…”

Bí ẩn hộp ghi âm buồng lái

Phi công kỳ cựu Cao Phi cho biết có thể tái dựng toàn bộ diễn biến nếu kết hợp dữ liệu FDR và CVR.

Tuy nhiên, điều này có thể không bao giờ thực hiện được vì dữ liệu đã được chuyển cho phía Trung Quốc.

Khi máy phát điện mất điện, FDR dừng ghi ở độ cao 26.000 feet, trong khi CVR tiếp tục ghi bằng pin dự phòng cho đến khi va chạm.

Các nhà điều tra Mỹ đã trích xuất bốn tệp âm thanh từ CVR và gửi cho Trung Quốc, nhưng NTSB không giữ lại bản sao.

Khi được hỏi về việc trì hoãn báo cáo cuối cùng, CAAC cho biết “việc tiết lộ có thể gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia và ổn định xã hội”.

Một cư dân mạng phương Tây bình luận trên Reddit rằng: “Bởi vì nó không liên quan gì đến an ninh quốc gia — việc công bố báo cáo tai nạn máy bay có bao giờ thực sự liên quan đến an ninh quốc gia? Và nó làm suy yếu uy tín của đất nước trong khi thực sự cần phải bảo vệ an ninh quốc gia.”

Một cư dân mạng khác viết: “Họ không thể để công chúng biết rằng phi công làm những việc như vậy, cũng giống như họ không thể để công chúng biết rằng những gì chính phủ đang làm là bất hợp pháp. Nguyên tắc là như nhau”.