Washington đẩy mạnh rót vốn vào Venezuela để ngăn ảnh hưởng Trung Quốc

Ảnh chụp cho thấy Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ Wright (bên trái) bắt tay với Tổng thống lâm thời Venezuela Rodriguez tại phủ tổng thống Venezuela vào ngày 11 tháng 2 năm 2026, thảo luận về hướng phát triển dầu khí trong tương lai giữa hai nước. (Juan Barreto/AFP via Getty Images)

Hôm thứ Tư (11/2), sau cuộc hội đàm giữa Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Tổng thống lâm thời kiêm Bộ trưởng Dầu mỏ Venezuela Delcy Rodriguez, phía Mỹ đã kêu gọi mở rộng đầu tư vào Venezuela, đồng thời cảnh báo rằng tính hợp pháp của các doanh nghiệp Trung Quốc (ĐCSTQ) hoạt động tại Venezuela là điều đáng nghi ngờ.

Đây là chuyến thăm Venezuela tập trung vào chính sách năng lượng ở cấp cao nhất của Mỹ trong gần 30 năm qua. Phát biểu tại cuộc họp báo truyền hình sau hội đàm, ông Wright cho biết: “Trong năm nay, Mỹ sẵn sàng tăng mạnh sản lượng dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và điện năng của Venezuela”. Hiện sản lượng dầu thô của Venezuela vào khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày.

Ông Wright cũng cho biết động thái này không chỉ mang lại nhiều việc làm hơn, mức lương cao hơn và chất lượng cuộc sống tốt hơn cho người dân Venezuela, mà còn có lợi cho Mỹ và toàn bộ khu vực Tây Bán cầu. Ông nói thêm rằng Mỹ hy vọng “giúp người dân và nền kinh tế Venezuela đạt được tự do”.

Trong cuộc họp bàn tròn với báo giới sau khi gặp bà Rodriguez, ông Wright cho biết các công ty Trung Quốc hợp pháp thực hiện các giao dịch hợp pháp tại Venezuela là điều có thể chấp nhận được, nhưng chính quyền Mỹ hiện tạai đang tìm cách tránh việc các công ty Trung Quốc tiến hành các giao dịch “mang tính phá hoại” đối với Venezuela hoặc các quốc gia khác.

Ông nói: “Trung Quốc (ĐCSTQ) đã thực hiện những giao dịch không mang tính cùng có lợi tại nhiều quốc gia. Họ đã gây ra thiệt hại đáng kể cho Nam Mỹ, châu Phi và thậm chí nhiều nước trên thế giới. Vì vậy, tôi cho rằng với sự hỗ trợ và hợp tác của Mỹ, những nơi này có cơ hội ngăn chặn các loại giao dịch như vậy”.

Ông Wright cũng cho biết việc dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt đối với Venezuela chưa có thời hạn cụ thể. Hiện cần đạt được các thỏa thuận tái cơ cấu nợ để bồi thường cho các công ty đã bị chính phủ Venezuela trưng thu tài sản nhiều năm trước. Tuy nhiên, quá trình này sẽ cần thời gian và không thể “diễn ra trong một sớm một chiều”.

Việc trưng thu mà ông Wright đề cập đến là quá trình cách đây hơn 20 năm khi Venezuela theo đuổi con đường xã hội chủ nghĩa hoặc cộng sản, tiến hành quốc hữu hóa quy mô lớn nhiều doanh nghiệp, khiến nước này còn nợ các tập đoàn công nghiệp, dầu khí và khai khoáng của châu Âu và Mỹ hàng chục tỷ USD.

Ông nói thêm rằng sau khi chính phủ hiện tại của Venezuela thông qua luật cải cách dầu mỏ vào tháng trước, rủi ro đầu tư của các công ty năng lượng tại nước này đã giảm xuống. Ông nhận định những thay đổi này có thể chưa đủ để thu hút dòng vốn lớn đổ vào ngay lập tức, nhưng đây là một bước đi đúng hướng.

Tổng thống lâm thời Venezuela Rodriguez đã chính thức ký ban hành luật cải cách ngành dầu mỏ vào tháng 1/2026. Nội dung cốt lõi của cải cách bao gồm: mở cửa ngành dầu mỏ cho nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài; giảm gánh nặng thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực dầu khí tại Venezuela; đồng thời trao cho các nhà vận hành quyền tự chủ lớn hơn.

Ngày 10/2, Mỹ đã ban hành một giấy phép chung mới nhằm thúc đẩy hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí tại Venezuela. Trước đó, Mỹ cũng đã cấp một số giấy phép, về cơ bản cho phép Venezuela xuất khẩu dầu mỏ và nhập khẩu nhiên liệu.

Một số nhà phân tích cho rằng các giấy phép này phản ánh chính sách “Nước Mỹ trên hết”, vừa tạo ra môi trường pháp lý rõ ràng cho các công ty Mỹ, vừa duy trì tiêu chuẩn xem xét từng trường hợp đối với các thực thể không phải của Mỹ như trước đây. Các miễn trừ liên quan đến xuất khẩu và bán dầu mỏ đã loại trừ rõ ràng các công ty và cá nhân đến từ các đối thủ cạnh tranh, bao gồm Trung Quốc, Iran và Nga.

Lịch trình dày đặc

Ông Wright và bà Rodriguez đang đối mặt với nhiệm vụ đầy thách thức: khôi phục ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela sau nhiều thập kỷ thiếu đầu tư, quản lý yếu kém và các lệnh trừng phạt của Mỹ, đồng thời ưu tiên các nhà đầu tư Mỹ.

Chuyến thăm của ông Wright diễn ra sau khi quân đội Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro vào đầu tháng 1. Sau đó, hai bên đã đạt được một thỏa thuận theo đó Venezuela sẽ xuất khẩu sang Mỹ lượng dầu thô trị giá khoảng 2 tỷ USD — tương đương khoảng 30–50 triệu thùng. Phần lớn số dầu này trước đây được xuất khẩu sang Trung Quốc dưới dạng “dầu thô bị trừng phạt”, nay sẽ được bán theo giá thị trường và nguồn thu do phía Mỹ kiểm soát. Đồng thời, hai bên cũng thúc đẩy một kế hoạch tái thiết ngành năng lượng Venezuela trị giá 100 tỷ USD.

Ông Wright cho biết trong cuộc gặp cùng ngày, hai bên không thảo luận về vấn đề bầu cử của Venezuela. Trước đó trong ngày, bà Rodriguez từng bày tỏ hy vọng quan hệ giữa Mỹ và Venezuela có thể phát triển “không gặp trở ngại”.

Đại sứ quán Mỹ tại Caracas, nơi đã nối lại hoạt động vào cuối tháng 1, cho biết chuyến thăm của ông Wright có ý nghĩa then chốt trong việc thúc đẩy tầm nhìn của Tổng thống Trump đối với Venezuela.

“Khu vực tư nhân Mỹ đóng vai trò then chốt trong việc phục hồi ngành dầu mỏ, hiện đại hóa lưới điện và giải phóng tiềm năng to lớn của Venezuela”, Đại biện lâm thời Mỹ tại Venezuela, Laura Dogu, viết trên nền tảng X. Bà cũng tham dự cuộc họp giữa ông Wright và bà Rodriguez tại dinh tổng thống Venezuela — Cung điện Miraflores.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ gần nhất từng đến Venezuela trước ông Wright là Bill Richardson, người đã có một số chuyến thăm trong giai đoạn 1998–2001 dưới thời Tổng thống Bill Clinton. Kể từ đó, các quan chức cấp cao của Mỹ hầu như không tới Venezuela do quan hệ căng thẳng với các cựu tổng thống Hugo Chavez và Nicolas Maduro.

Trong tuần này, ông Wright cũng dự kiến gặp gỡ các lãnh đạo doanh nghiệp, bao gồm đại diện của Chevron (Mỹ) và Repsol (Tây Ban Nha). Theo nguồn tin am hiểu vấn đề, ông dự kiến ở lại đến thứ Sáu (13/2), sau khi gặp các công ty hàng tiêu dùng địa phương sẽ tới vành đai dầu nặng Orinoco — khu vực sản xuất dầu chủ lực của Venezuela — để thăm dự án dầu mỏ lớn nhất Petropiar, do Chevron hợp tác vận hành cùng công ty năng lượng quốc doanh PDVSA.

Thách thức chính trị

Nhà phân tích Thomas O’Donnell, chuyên nghiên cứu về địa chính trị năng lượng, nói với Reuters rằng tình hình chính trị tại Venezuela vẫn còn bất ổn, nhưng chuyến thăm của Wright phản ánh chiến lược địa chính trị lâu dài của Mỹ đối với dầu mỏ Venezuela, trong bối cảnh Washington đang tái định hình thị trường năng lượng toàn cầu và đồng thời gia tăng sức ép lên Nga.

Ông cho biết chính quyền Trump không còn hài lòng với việc chỉ giúp Venezuela thoát khỏi ảnh hưởng của Nga và ĐCSTQ, mà đã bắt đầu theo đuổi chiến lược “sự thống lĩnh năng lượng của Mỹ”, điều này có thể giúp Mỹ trong tương lai đủ khả năng đẩy dầu mỏ Nga ra khỏi thị trường.

Hôm thứ Tư, ông Wright cho biết Washington tiếp tục cam kết cấp giấy phép cho phép các công ty Venezuela mua sản phẩm, đầu tư, tăng sản lượng dầu, tạo thêm việc làm và gia tăng doanh thu xuất khẩu. Ông nói thêm rằng chương trình nghị sự rộng lớn hơn của Tổng thống Trump tập trung vào hòa bình, kinh doanh và thương mại, “không phải xung đột, không phải hành động quân sự”.

Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ John Hickenlooper của bang Colorado — một bang sản xuất năng lượng của Mỹ — sau khi nghe bản báo cáo mật từ ông Wright, đã nói với các phóng viên rằng: “Toàn bộ việc này giống như thực hiện một cú nhảy cầu có độ khó cực cao, hoặc một động tác xoay lộn tự do trên tuyết với độ khó rất lớn. Lúc này, điều chúng ta có thể làm chỉ là hy vọng kế hoạch sẽ thành công”.