Đề xuất cấm trưng bày thuốc lá, bán thuốc lá trên mạng

Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được trình Quốc hội ngày 21/10/2026 đề xuất bổ sung hành vi trưng bày thuốc lá và bán thuốc lá trên môi trường điện tử vào danh sách nghiêm cấm.

• Đề xuất cấm hút thuốc hoàn toàn tại quán bar, karaoke, khách sạn

• Thuốc lá điện tử không bị xem là thuốc lá? Chuyên gia chỉ ra 5 điểm nguy hại

• Sẽ đấu giá thuốc lá ngoại nhập lậu bị tịch thu để tiêu thụ nội địa hoặc tái xuất?

• Trung Quốc gây hoang mang với mục tiêu bán 47,5 triệu thùng thuốc lá

Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm

Sáng 21/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Dự thảo gồm 3 điều, sửa đổi, bổ sung 12 điều của luật hiện hành. Nội dung tập trung cụ thể hóa việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, đồng thời điều chỉnh các khái niệm liên quan để xác định sản phẩm và xử lý vi phạm.

Một điểm đáng chú ý là đề xuất bổ sung hành vi trưng bày thuốc lá và bán thuốc lá trên môi trường điện tử vào nhóm bị nghiêm cấm. Dự thảo cũng đề cập các bộ phận, nguyên liệu của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, bên cạnh sản phẩm hoàn chỉnh.

Theo cơ quan thẩm tra, việc cấm trưng bày có thể loại bỏ hình thức quảng cáo gián tiếp, giảm mức độ xuất hiện của thuốc lá tại các điểm bán và hạn chế trẻ em, thanh thiếu niên tiếp cận sản phẩm.

Dự thảo còn đề xuất đơn giản hóa một số thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và thay đổi cách quản lý hoạt động cai nghiện thuốc lá. Điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực cai nghiện thuốc lá dự kiến được bãi bỏ, thay bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật.

Kiến nghị cảnh báo sức khỏe chiếm ít nhất 85% bao bì

Trong báo cáo thẩm tra, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu quy định diện tích cảnh báo sức khỏe chiếm tối thiểu 85% mỗi mặt chính trước và sau của bao, tút, hộp thuốc lá. Một phương án khác là xây dựng lộ trình cụ thể để tăng diện tích cảnh báo từ 85% lên 100%.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định việc in cảnh báo phải gắn liền với bao bì, không bị tem thuốc lá che khuất. Với nguyên liệu dùng cho thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, cần làm rõ khái niệm các chất không chứa nicotine được sử dụng chuyên biệt cho những sản phẩm này, tránh bỏ sót trong quá trình áp dụng quy định cấm.

Đối với việc bán thuốc lá, cơ quan thẩm tra kiến nghị cho phép cơ sở bán buôn, bán lẻ từ chối giao dịch nếu người mua không chứng minh được mình đủ tuổi. Việc xác minh tuổi cần giới hạn ở những thông tin thực sự cần thiết, bảo đảm quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân.

Đại biểu đề xuất tăng thuế và nâng tuổi mua thuốc lá lên 21

Tại phiên thảo luận tổ ngày 21/10, đại biểu Vũ Văn Tiến, đoàn Hải Phòng, kiến nghị điều chỉnh thuế và giá thuốc lá theo hướng giảm khả năng chi trả của người mua, đồng thời cấm trưng bày sản phẩm dưới mọi hình thức tại điểm bán.

Theo số liệu được đại biểu nêu, mỗi năm thuốc lá liên quan đến hơn 100.000 ca tử vong tại Việt Nam, gồm khoảng 84.500 trường hợp do hút thuốc chủ động và 18.800 trường hợp do tiếp xúc thụ động với khói thuốc. Chi phí y tế và thiệt hại kinh tế do sử dụng thuốc lá được ước tính khoảng 108.000 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP năm 2022.

Đại biểu cũng cho biết tỷ trọng thuế trong giá bán lẻ thuốc lá hiện vào khoảng 36%, đồng thời đề nghị tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì lên ít nhất 85% và thường xuyên đổi mới hình ảnh, nội dung cảnh báo.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Hải Long, đoàn Đà Nẵng, đề xuất nâng độ tuổi được mua và sử dụng thuốc lá từ 18 lên 21 tuổi. Ông dẫn số liệu cho thấy tỷ lệ hút thuốc ở nam giới tăng từ 5,46% trong nhóm tuổi 15–19 lên 32,6% ở nhóm 20–24 tuổi.

Theo đại biểu, giai đoạn sau 18 tuổi là thời điểm nhiều người trẻ rời gia đình để học tập, làm việc và có thu nhập riêng, khiến nguy cơ bắt đầu hút thuốc tăng lên. Vì vậy, ông cho rằng nâng độ tuổi được mua thuốc lá có thể giúp bảo vệ sức khỏe giới trẻ tốt hơn.

Đề xuất sử dụng dữ liệu để xử lý hành vi hút thuốc nơi cấm

Cũng trong ngày 21/10, PGS-TS Nguyễn Văn Ngọc, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Đà Lạt, đề nghị làm rõ thẩm quyền kiểm tra và xử lý hành vi hút thuốc tại nơi công cộng có quy định cấm.

Ông kiến nghị cho phép sử dụng hình ảnh, dữ liệu thu được từ thiết bị kỹ thuật hoặc do tổ chức, cá nhân cung cấp qua ứng dụng điện tử để phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm. Đồng thời, cần bổ sung quy định bảo vệ người nhắc nhở, phản ánh hoặc tố giác hành vi hút thuốc, trong đó nghiêm cấm việc đe dọa, cản trở, trả thù hay xúc phạm những người này.

Đại biểu cũng đề xuất trao quyền cho người đứng đầu hoặc người quản lý địa điểm cấm hút thuốc được yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi, ghi nhận sự việc và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Các nội dung trên hiện là đề xuất trong quá trình sửa đổi luật và thảo luận tại Quốc hội, chưa phải toàn bộ những quy định đã có hiệu lực.