Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đề xuất chuyển dần quán bar, karaoke, vũ trường và một số cơ sở lưu trú sang cấm hút thuốc hoàn toàn. 

Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đề xuất chuyển dần quán bar, karaoke, vũ trường và một số cơ sở lưu trú sang cấm hút thuốc hoàn toàn. (Ảnh: AI)

Mở rộng địa điểm cấm hút thuốc

Hồ sơ sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang được thẩm tra, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp cuối năm. Một trong những nội dung đáng chú ý là phương án mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn.

Theo dự thảo nghị định hướng dẫn được đề cập trong hồ sơ, những địa điểm trong nhà hiện được phép bố trí khu vực hút thuốc riêng có thể từng bước chuyển sang cấm hút thuốc hoàn toàn. Các cơ sở thuộc diện xem xét gồm quán bar, karaoke, vũ trường, nhà ga hành khách, khách sạn và cơ sở lưu trú du lịch.

Việc chuyển đổi dự kiến được thực hiện theo từng giai đoạn, thay vì áp dụng đồng loạt. Tàu thủy và tàu hỏa cũng được đề xuất bổ sung vào nhóm phương tiện giao thông công cộng cấm hút thuốc hoàn toàn.

Theo số liệu Bộ Y tế được dẫn trong hồ sơ, giai đoạn 2010-2024, tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc tại nhà giảm từ 73,1% xuống 44,9%; tại nơi làm việc giảm từ 55,9% xuống 22,4%; trên phương tiện giao thông công cộng giảm từ 34,4% xuống 22,9%.

Dù các tỷ lệ đã giảm, tình trạng hút thuốc thụ động vẫn còn phổ biến, đặc biệt tại gia đình và nơi làm việc. Đây là một trong những cơ sở được nêu để đề xuất mở rộng môi trường không khói thuốc.

Đề xuất cấm trưng bày và bán thuốc lá trực tuyến

Dự thảo đề xuất đưa hành vi trưng bày thuốc lá thông thường vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm, trừ trường hợp do Chính phủ quy định. Phạm vi này bao gồm việc bố trí thuốc lá, bao bì, hình ảnh, nhãn hiệu hoặc hình thức khác để người mua nhận diện sản phẩm tại điểm bán.

Theo hồ sơ dự thảo, quy định hiện hành chỉ giới hạn mỗi điểm bán được trưng bày tối đa một bao, một tút hoặc một hộp của mỗi nhãn hiệu. Nghiên cứu giai đoạn 2015-2017 được dẫn trong hồ sơ cho thấy 82,5% điểm bán được khảo sát vi phạm giới hạn này.

Cơ quan soạn thảo cho rằng việc cấm trưng bày có thể hạn chế một hình thức quảng bá thuốc lá, giảm sức hấp dẫn đối với thanh thiếu niên và hỗ trợ người đang cai thuốc. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp đề nghị tiếp tục cho phép trưng bày với số lượng giới hạn để người mua nhận biết sản phẩm hợp pháp. Phương án cấm vẫn được giữ trong hồ sơ dự thảo.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất cấm bán thuốc lá qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, ứng dụng số, nền tảng trực tuyến, các phương thức giao dịch điện tử khác và máy bán hàng tự động. Hoạt động tiếp thị trực tiếp hoặc trực tuyến nhằm thúc đẩy việc mua, sử dụng thuốc lá cũng thuộc diện bị nghiêm cấm theo nội dung được đề xuất.

Siết việc bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi

Theo dự thảo, cơ sở bán buôn và bán lẻ thuốc lá phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Khi nghi ngờ người mua chưa đủ tuổi, người bán phải kiểm tra căn cước, thông tin trên ứng dụng VNeID hoặc hộ chiếu.

Một nội dung khác là đề xuất cấm bán thuốc lá thông thường trong phạm vi 100 m phía ngoài cổng trường học và cơ sở y tế, tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất.

Dự thảo cũng tiếp tục hoàn thiện quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các bộ phận, nguyên liệu liên quan. Các hành vi được đề cập gồm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất nhập khẩu, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng.

Túi ngậm nicotine và shisha cũng được đề xuất bổ sung vào nhóm sản phẩm bị cấm theo các quy định tương ứng. Theo số liệu được nêu trong hồ sơ, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm 13-17 tuổi tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Riêng nhóm 13-15 tuổi, tỷ lệ này tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023.

Cảnh báo sức khỏe trên bao bì có thể chiếm ít nhất 85%

Một đề xuất khác là tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và sau. Hai mặt này cũng phải in số điện thoại tổng đài hỗ trợ cai nghiện thuốc lá. Mẫu cảnh báo dự kiến được thay đổi hai năm một lần đối với mỗi nhãn hiệu.

Theo hồ sơ, luật sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Tuy nhiên, đây vẫn là nội dung trong quá trình xây dựng và xem xét. Lộ trình chuyển đổi các địa điểm cấm hút thuốc cùng những quy định cụ thể về cảnh báo sức khỏe sẽ được xác định trong văn bản hướng dẫn sau khi luật được thông qua.

Minh Long