Đề xuất tòa án cho ly hôn nếu vợ chồng ly thân hơn 3 năm không hòa hợp

TAND Tối cao đề xuất nếu vợ chồng sống ly thân hơn 3 năm mà vẫn không quay về chung sống thì tòa án giải quyết ly hôn mà không cần đánh giá thực trạng quan hệ hôn nhân.

• Ly hôn thời cổ: Bỏ vợ không phải chuyện dễ dàng

Trong báo cáo tổng kết thi hành luật Hôn nhân và gia đình, Bộ Tư pháp cho biết ly thân được xem là giai đoạn tạm dừng hôn nhân. Giai đoạn này giúp các bên xem xét khả năng đoàn tụ hoặc tiến tới ly hôn.

Hiện tượng ly thân ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, đến nay ly thân chưa được công nhận là một chế định pháp lý độc lập. Thực trạng này dẫn đến vợ chồng buộc phải duy trì nghĩa vụ và cơ chế pháp lý về tài sản, quyền nuôi dưỡng con theo quy định trong thời kỳ hôn nhân một cách gượng ép. Điều này dễ phát sinh tranh chấp.

Về tài sản, khi vợ chồng sống tách biệt trong thời gian dài, tài sản hình thành do mỗi bên tự tạo lập. Thế nhưng, pháp luật vẫn coi là tài sản chung của vợ chồng vì hôn nhân chưa chấm dứt. Việc chia tài sản khi ly hôn thường không phản ánh đúng công sức đóng góp của từng người.

Về nghĩa vụ cấp dưỡng và nuôi con, khi vợ hoặc chồng là người trực tiếp nuôi con gặp khó khăn về kinh tế nên yêu cầu cấp dưỡng. Tuy nhiên, vì chưa có cơ chế pháp lý công nhận ly thân nên tòa án chỉ có thể xem xét buộc cấp dưỡng trong vụ án ly hôn chính thức.

Đại diện TAND Tối cao cho rằng dù luật chưa quy định nhưng thực tiễn cho thấy rất nhiều cặp vợ chồng ly thân một thời gian rồi xin ly hôn.

Ly thân không chỉ là vấn đề lớn trong quan hệ vợ chồng mà còn ảnh hưởng đến việc xem xét đánh giá về vấn đề con chung, tài sản chung khi tranh chấp được giải quyết tại tòa án.

Do vậy, cần có những đánh giá đầy đủ và các quy định cụ thể về chế định ly thân trong quan hệ hôn nhân.

TAND Tối cao đề xuất bổ sung quy định theo hướng nếu vợ chồng đã sống ly thân hơn 3 năm mà vẫn không thể quay về với nhau để chung sống hạnh phúc, hoặc sống ly thân hơn 3 năm theo quyết định của tòa án, thì tòa án giải quyết cho ly hôn mà không phải xem xét, đánh giá thực trạng quan hệ vợ chồng. Các bên không phải chứng minh tình trạng trầm trọng của hôn nhân.

Về đề xuất trên, báo Thanh Niên dẫn lời Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng thuộc Đoàn luật sư TP. Hà Nội, cho biết dù luật chưa quy định nhưng câu chuyện ly thân trước khi ly hôn đã và đang diễn ra. Quá trình giải quyết, nhiều thẩm phán vẫn linh hoạt áp dụng và coi đây là căn cứ để chấp nhận yêu cầu ly hôn.

Tuy nhiên, việc quyết định phụ thuộc vào quan điểm cá nhân của từng người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, chưa có sự thống nhất. Nếu luật hóa chế định ly thân, điều này sẽ giúp quá trình áp dụng thuận lợi hơn.

Ông Hùng kiến nghị để chặt chẽ cần quy định chi tiết về điều kiện, quy trình, người có thẩm quyền quyết định, hệ quả pháp lý liên quan đến tài sản, con cái.

Việc có nên quy định ly thân là căn cứ để ly hôn từng được đặt ra nhiều lần, trong đó có thời điểm sửa đổi luật Hôn nhân và gia đình, song vẫn còn quan điểm khác nhau.

Nhiều ý kiến ủng hộ vì ly thân là phương thức giúp vợ chồng có thêm thời gian nhìn nhận lại mối quan hệ hôn nhân, giảm thiểu những căng thẳng, xung đột gay gắt.

Ly thân còn giúp đơn giản hóa thủ tục ly hôn về sau. Nếu sau thời gian này mà vợ chồng vẫn quyết định ly hôn thì có thể xem đây là bằng chứng về nỗ lực hàn gắn bất thành. Tòa án không cần hòa giải, các bên không cần chứng minh về mâu thuẫn trầm trọng mà vẫn có thể ly hôn.

Ngược lại, nhiều ý kiến băn khoăn ly thân là thỏa thuận mang tính riêng tư của hai vợ chồng, không nhất thiết phải có sự can thiệp của tòa án. Điều này tránh tình trạng lợi dụng quy định để biến ly thân thành hôn nhân treo, gây thiệt thòi cho phụ nữ, trẻ em.