Nghị định 174 quy định ra sao về việc chia sẻ tác phẩm báo chí trên mạng xã hội?

Từ ngày 1/7, hành vi sao chép, đăng lại hoặc khai thác trái phép nội dung báo chí trên mạng xã hội có thể bị xử phạt từ 20-30 triệu đồng. Các chuyên gia pháp lý cho rằng quy định này nhằm bảo vệ quyền tác giả và quyền khai thác nội dung của cơ quan báo chí. 

Theo Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật hoặc xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, hoặc chưa được phép lưu hành, hoặc đã có quyết định cấm lưu hành, hoặc tịch thu, có thể bị phạt từ 20-30 triệu đồng.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng quy định này không nhằm hạn chế việc người dân tiếp cận hoặc lan tỏa thông tin báo chí chính thống. Nội dung trọng tâm của quy định là xử lý hành vi sao chép, khai thác lại tác phẩm báo chí trái phép trên môi trường mạng.

Theo phân tích của bà Nguyễn Thị Kim Vinh, Công ty luật TNJ, nguyên Thẩm phán TAND Tối cao, hành vi có thể bị xử phạt gồm việc đăng tải lại nguyên bài báo, chụp màn hình toàn bộ nội dung bài viết, cắt ghép video, đọc lại nội dung để khai thác doanh thu hoặc chuyển đổi thành sản phẩm khác nhưng vẫn sử dụng trái phép nội dung của cơ quan báo chí.

Các ý kiến pháp lý đều cho rằng cần phân biệt rõ giữa việc chia sẻ đường link bài báo và việc đăng lại nội dung báo chí. Khi người dùng chia sẻ đường link, nội dung gốc vẫn được lưu trữ trên website của cơ quan báo chí và người đọc vẫn phải truy cập nguồn chính thức để xem đầy đủ thông tin. Trong trường hợp này, việc chia sẻ được xem là dẫn nguồn hoặc giới thiệu thông tin.

Ngược lại, việc sao chép nguyên văn bài viết, đăng lại toàn bộ nội dung, chụp màn hình bài báo hoặc đăng lại video báo chí có thể khiến người đọc không cần truy cập nguồn gốc. Đây là dạng hành vi bị cho là ảnh hưởng đến quyền khai thác tác phẩm của cơ quan báo chí.

Ông Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại Luật gia Việt Nam, cho rằng việc sử dụng chức năng chia sẻ của Facebook, Zalo hoặc đăng đường link dẫn trực tiếp tới bài viết gốc không được xem là hành vi cung cấp, chia sẻ trái phép tác phẩm báo chí. Theo ông, đây là hoạt động giúp người dùng tiếp cận nguồn thông tin chính thức thay vì thay thế nội dung gốc.

Ngoài nội dung liên quan đến tác phẩm báo chí, Điều 95 Nghị định 174 còn quy định mức phạt từ 20-30 triệu đồng đối với nhiều hành vi khác như chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm; quảng cáo hàng hóa hoặc dịch vụ bị cấm; chia sẻ hình ảnh bản đồ Việt Nam thể hiện không đúng chủ quyền quốc gia; hoặc đăng tải một số nội dung vi phạm khác trên mạng xã hội.

Bên cạnh đó, quy định cũng áp dụng đối với một số trường hợp liên quan đến trách nhiệm quản lý nội dung trên tài khoản, kênh nội dung, trang cộng đồng hoặc nhóm cộng đồng trên mạng xã hội khi không thực hiện việc gỡ bỏ thông tin vi phạm theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Một số ý kiến phân tích đăng tải trên VietNamNet cho rằng việc áp dụng Điều 95 cần được đặt trong mối liên hệ với Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Báo chí. Theo cách hiểu này, quy định chủ yếu hướng tới việc xử lý hành vi tái phân phối hoặc khai thác nội dung báo chí như một bản sao thay thế nội dung gốc, thay vì xử phạt người dùng chỉ chia sẻ liên kết bài viết.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc trích dẫn hợp lý, dẫn nguồn phù hợp hoặc chia sẻ đường link bài viết từ cơ quan báo chí chính thống vẫn là những hình thức lan tỏa thông tin phổ biến trên Internet hiện nay.