TP.HCM dự kiến hạn chế xe xăng, dầu dưới chuẩn khí thải vào trung tâm từ năm 2028

TP.HCM dự kiến hạn chế xe xăng, dầu dưới chuẩn khí thải vào vùng lõi trung tâm từ ngày 1/1/2028, mở rộng ra khu vực trong Vành đai 2 từ năm 2030.

Các mốc trên nằm trong dự thảo nghị quyết của HĐND TP.HCM về lộ trình chuyển đổi, chính sách phát triển giao thông xanh và quy định vùng phát thải thấp (LEZ). UBND TP.HCM đang lấy ý kiến tổ chức, cá nhân về dự thảo này.

Vùng lõi trung tâm và Thủ Thiêm áp dụng trước

Vùng phát thải thấp dự kiến được triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn 1, từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 31/12/2029, áp dụng tại khu vực 1, gồm vùng lõi trung tâm và Thủ Thiêm.

Ranh giới khu vực 1 đi qua cầu Sài Gòn, Nguyễn Hữu Cảnh, cầu Văn Thánh 2, Thị Nghè 2, Hoàng Sa, Võ Thị Sáu, Cách Mạng Tháng Tám, Nguyễn Thái Học, Võ Văn Kiệt, hầm Sông Sài Gòn, Thủ Thiêm, Trần Quý Kiên, Mai Chí Thọ, Lương Đình Của, Trần Não rồi khép lại tại cầu Sài Gòn.

Giai đoạn 2 bắt đầu từ ngày 1/1/2030, phạm vi mở rộng ra toàn bộ khu vực 2, tức phần nằm trong Vành đai 2.

Ranh giới gồm các tuyến Đỗ Mười – Lê Đức Anh – Lê Khả Phiêu (quốc lộ 1 cũ) – Nguyễn Văn Linh – cầu Phú Mỹ – Võ Chí Công – Nguyễn Thị Định – Đồng Văn Cống – Mai Chí Thọ – Võ Nguyên Giáp – xa lộ Hà Nội. Thành phố hiện cũng đang hạn chế xe tải trọng lớn và xe khách giường nằm vào khu vực này theo khung giờ.

Ngoài hai khu vực trên, đặc khu Côn Đảo và xã Thạnh An dự kiến được áp dụng vùng bảo vệ nghiêm ngặt phát thải từ năm 2028. Hai năm sau, vùng hạn chế phát thải sẽ được triển khai tại các xã Bình Khánh, An Thới Đông và Cần Giờ.

Siết dần điều kiện lưu thông theo từng loại xe

Dự thảo đặt tiêu chuẩn khí thải và điều kiện lưu thông riêng cho từng nhóm phương tiện: taxi, xe hợp đồng, xe khách, xe tải, ô tô cá nhân, mô tô và xe gắn máy. Các yêu cầu được siết chặt qua từng mốc, nhằm giảm dần xe phát thải cao, tức xe chạy xăng, dầu.

Lộ trình chuyển đổi bắt đầu sớm hơn vùng phát thải thấp. Theo dự thảo, từ ngày 1/1/2027, toàn bộ xe buýt nội tỉnh phải sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường. Ô tô, mô tô, xe gắn máy của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập khi đầu tư mới hoặc đến hạn thay thế cũng phải đáp ứng yêu cầu này.

Từ ngày 1/1/2028, xe buýt liên tỉnh do thành phố quản lý và xe 3 bánh thu gom rác phải chuyển sang năng lượng sạch. Từ ngày 1/1/2030, toàn bộ xe taxi, xe máy công nghệ chở khách và giao hàng phải hoàn tất việc chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Từ ngày 1/1/2040, toàn bộ xe máy trên địa bàn thành phố phải chuyển đổi hoàn toàn sang năng lượng sạch, trừ phương tiện đặc thù và xe của người khuyết tật.

Đến năm 2045, mọi phương tiện giao thông đường bộ lưu thông tại TP.HCM, kể cả phương tiện đặc thù, phải sử dụng năng lượng sạch.

Cần lưu ý, dự thảo đề xuất từ ngày 1/1/2035 sẽ thực hiện thu phí đối với phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông vào vùng phát thải thấp và các khu vực hạn chế phát thải (xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ).

Dự kiến hỗ trợ tiền mua xe xanh, miễn phí tạm dùng vỉa hè đặt trạm sạc

Chính quyền thành phố đề xuất gói hỗ trợ tài chính từ ngân sách (kéo dài đến hết ngày 31/12/2030), với các khoản hỗ trợ gồm chi phí mua xe mới, lệ phí trước bạ và lệ phí đăng ký, cấp biển số xe.

Mức chi trả được phân tầng theo khu vực và nhóm đối tượng thụ hưởng, ưu tiên địa bàn hải đảo, các hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và tài xế xe công nghệ. Tại khu vực đô thị, mức hỗ trợ tối đa đối với hộ nghèo chuyển đổi sang xe máy điện là 20 triệu đồng/xe.

Mô tô, xe gắn máy công dân thường trú trên địa bàn được hỗ trợ toàn bộ chi phí kiểm định khí thải lần đầu, áp dụng đến hết ngày 31/12/2028.

Ngoài gói chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân, TP.HCM dự kiến miễn phí sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè trong thời hạn 5 năm tại các vị trí được chấp thuận để bố trí hạ tầng sạc điện, cấp năng lượng và điểm, trạm phục vụ phương tiện xanh. Quỹ đất được ưu tiên cho trạm sạc, bãi đỗ xe, điểm trung chuyển và kết nối với hệ thống vận tải hành khách công cộng.

UBND TP.HCM hiện kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm ban hành quy chuẩn kỹ thuật an toàn điện, phòng cháy chữa cháy đối với hạ tầng sạc tại khu dân cư và nhà chung cư; quy chuẩn thống nhất về pin và tủ đổi pin; hoàn thiện cơ chế thu gom, xử lý pin lithium-ion thải loại.

• TP.HCM lùi thời điểm trình đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông

• TP.HCM đề xuất thí điểm vùng phát thải thấp trong trung tâm từ năm 2026

• TP.HCM triển khai 98 dự án, xử lý 28 điểm kẹt xe đến năm 2030

Nguyễn Quân