426 người Đài Loan mất liên lạc hoặc bị giam sau khi đến Trung Quốc

Ngày 29/8, Hội đồng Các vấn đề Đại lục (MAC) của Đài Loan công bố “Báo cáo tuần về diễn biến an toàn của người dân Đài Loan khi đến Trung Quốc, Hong Kong và Macau”, cho biết trong khoảng thời gian từ ngày 1/1/2024 đến 27/8/2026, tổng cộng 426 người Đài Loan mất liên lạc, bị tạm giữ để thẩm tra hoặc bị nghi ngờ hạn chế quyền tự do thân thể khi đến Trung Quốc, tăng 7 người so với tuần trước. MAC cảnh báo người dân có kế hoạch đến Trung Quốc, Hong Kong và Macau cần thận trọng đánh giá rủi ro.

Thêm 7 người Đài Loan mất liên lạc hoặc bị giam giữ tại Trung Quốc

Theo Newtalk News, dữ liệu mới nhất trong “Báo cáo tuần về diễn biến an toàn của người dân khi đến Trung Quốc, Hong Kong và Macau” do MAC công bố cho thấy có 160 người Đài Loan mất liên lạc sau khi đến Trung Quốc, tăng 5 người so với 155 người của tuần trước; 36 người bị tạm giữ để thẩm tra, không thay đổi so với tuần trước; và 230 người bị nghi ngờ bị phía Trung Quốc giam giữ, tăng 2 người so với 228 người của tuần trước. Tổng số tăng từ 419 người tính đến ngày 21/8 lên 426 người.

MAC: Người thuộc nhóm rủi ro cao nên tránh đến Trung Quốc, Hong Kong và Macau

MAC cảnh báo, mặc dù các quy định mới do Quốc vụ viện Trung Quốc công bố chủ yếu là văn bản hóa những biện pháp kiểm soát hiện có, nhưng một số điều khoản được định nghĩa mơ hồ và có tính tùy nghi cao, có thể trao cho lực lượng thực thi pháp luật quyền quyết định rất lớn. Ngoài ra, quy định mới có thể đưa cả những người mang giấy phép cư trú dành cho đồng bào Đài Loan vào diện quản lý. Không chỉ liên quan đến việc kiểm tra dữ liệu điện tử, trong các vụ án liên quan đến an ninh quốc gia hoặc điều tra hình sự, phía Trung Quốc thậm chí có thể không cần thông báo lý do hạn chế xuất cảnh, qua đó làm gia tăng đáng kể những bất định đối với người Đài Loan khi đến Trung Quốc đại lục.

Đối với các nhóm có nguy cơ cao, MAC đặc biệt lưu ý các quy định mới bổ sung những điều khoản hạn chế xuất cảnh liên quan đến “kiểm soát xuất khẩu” và “quản lý xuất nhập khẩu công nghệ”. Những nhóm có nguy cơ cao hơn bao gồm doanh nhân Đài Loan và người làm việc trong các ngành công nghệ, bán dẫn cùng những lĩnh vực liên quan.

Mặc dù Văn phòng Sự vụ Đài Loan thuộc Quốc vụ viện Trung Quốc phản bác cảnh báo của chính quyền Đài Loan và tuyên bố người Đài Loan đến Trung Quốc “hoàn toàn không cần lo lắng về rủi ro”, MAC vẫn khuyến cáo mạnh mẽ rằng trong những năm gần đây, một số người Đài Loan đã bị giam giữ hoặc bắt giữ vì các yếu tố chính trị, tôn giáo và những nguyên nhân khác. Vì vậy, người có kế hoạch đến Trung Quốc, Hong Kong hoặc Macau nên thận trọng đánh giá các rủi ro liên quan.

MAC cũng khuyến nghị người dân trước chuyến đi đăng ký thông tin thông qua “Hệ thống đăng ký diễn biến của người dân khi đến Trung Quốc, Hong Kong và Macau”, để cơ quan chức năng có thể hỗ trợ khi cần thiết.

Thanh niên Đài Loan đến Thượng Hải bị thẩm vấn nghiêm ngặt suốt 6 giờ

Rủi ro đối với an toàn cá nhân của người Đài Loan đến Trung Quốc, Hong Kong và Macau đang có những thay đổi chưa từng thấy. Gần đây, một người Đài Loan từng làm việc cho Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International) đã bị đưa vào “phòng nhỏ” để thẩm vấn nghiêm ngặt trong 6 giờ khi nhập cảnh Thượng Hải. Cuối cùng, người này buộc phải từ bỏ việc nhập cảnh và quay trở lại Đài Loan.

Theo Central News Agency (CNA), tài khoản vincentchou08 trên nền tảng Threads đăng bài tối 30/8 cho biết “con trai ông đến Thượng Hải vào trưa 29/8 để công tác, nhưng bị chặn lại tại cửa khẩu và đưa vào phòng kín để thẩm vấn”. Theo bài đăng, do người này từng làm việc cho tổ chức nhân quyền Amnesty International, 3 nhân viên mặc thường phục tập trung hỏi về quá trình làm việc này.

Theo bài đăng, người này bị yêu cầu mở khóa điện thoại để kiểm tra lịch sử trò chuyện và các tài liệu công việc được lưu trữ. Các câu hỏi bao gồm: từng phụ trách công việc gì trong tổ chức; có tham gia viết báo cáo hoặc hoạt động vận động nhân quyền liên quan đến Trung Quốc, Hong Kong, Tân Cương hay Tây Tạng hay không; nguồn tài chính của tổ chức; từng liên hệ với những chính trị gia hoặc nhà hoạt động nhân quyền nào tại Đài Loan và quốc tế; cũng như mục đích thực sự của chuyến đi Trung Quốc lần này.

Người này nhấn mạnh bản thân không phải người ra quyết định hay nhân vật chủ chốt trong các hoạt động vận động, đồng thời đã nghỉ việc và chuyến nhập cảnh lần này chỉ nhằm mục đích cá nhân, hoàn toàn không có ý đồ chính trị. Cuối cùng, người này chủ động từ bỏ việc nhập cảnh và trở về sân bay Đào Viên ngay trong tối hôm đó.

Người đăng bài viết: “Điều tôi tò mò hơn là tại sao cơ quan hải quan lại nắm được thông tin về công việc này? Hóa ra các cơ quan tình báo Trung Quốc từ lâu đã thu thập danh sách nhân viên, thực tập sinh và tình nguyện viên của các tổ chức nhân quyền quốc tế cũng như các NGO lớn ở Đài Loan. Có thể tên của người này đã nằm trong ‘danh sách được đặc biệt chú ý’ của cơ quan kiểm soát biên giới từ lâu mà bản thân anh ấy không hề biết”.

Người đăng bài cho biết ông cảm thấy may mắn vì con trai “không trở thành một Lý Minh Triết khác”, đồng thời nhấn mạnh đây là trải nghiệm có thật.

Vụ việc được cho là cho thấy rõ cơ chế kiểm tra dựa trên khái niệm “an ninh quốc gia trên diện rộng” của Trung Quốc. Theo bài viết, cách thức này phù hợp với các quy định xuất nhập cảnh mới của Trung Quốc dự kiến có hiệu lực từ ngày 15/9/2026. Kết hợp với số liệu mới nhất của MAC về 7 trường hợp mất liên lạc hoặc bị giam giữ tăng thêm chỉ trong một tuần, bài viết cho rằng rủi ro chính trị và an toàn cá nhân đối với người Đài Loan khi đến Trung Quốc đại lục đang ở mức cao mới.