Chuyên gia Trung Quốc cảnh báo về cuộc thanh trừng quân sự sâu rộng của Tập Cận Bình

Việc Trung Quốc bất ngờ cách chức hàng loạt lãnh đạo quân sự cấp cao, trong đó xuất hiện cáo buộc một tướng lĩnh hàng đầu làm rò rỉ thông tin nhạy cảm cho Mỹ, đang làm dấy lên những nghi vấn mới về bất ổn nội bộ trong Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) cũng như mức độ sẵn sàng của Quân Giải phóng Nhân dân (PLA).

Trao đổi với Fox News Digital, các chuyên gia cho biết dù nhiều chi tiết vẫn chưa rõ ràng, nhưng quy mô của cuộc thanh trừng dường như đang diễn ra cho thấy sự bất ổn ngày càng gia tăng dưới thời Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, kéo theo những hệ lụy tiềm ẩn đối với an ninh khu vực và căng thẳng leo thang quanh vấn đề Đài Loan.

Bắc Kinh chưa công khai xác nhận các cáo buộc gián điệp, song những thông tin do truyền thông phương Tây đăng tải mô tả một cuộc cải tổ bất thường trong hàng ngũ lãnh đạo quân đội Trung Quốc. Các nhà phân tích cảnh báo rằng sự thiếu minh bạch khiến việc đưa ra kết luận dứt khoát trở nên khó khăn, tuy nhiên chính chuỗi các vụ cách chức và điều tra đã cho thấy hệ thống này đang chịu sức ép lớn.

Ông Craig Singleton, chuyên gia cao cấp về Trung Quốc tại Quỹ Quốc phòng Dân chủ (Foundation for Defense of Democracies – một tổ chức phi đảng phái), nhận định những diễn biến này dường như xuất phát từ nhu cầu kiểm soát chính trị hơn là dấu hiệu của một hành động quân sự sắp xảy ra.

“Những cuộc thanh trừng chưa từng có này phản ánh rõ ưu tiên của ông Tập đối với việc kiểm soát và củng cố tính gắn kết – nhằm bảo đảm PLA tuyệt đối trung thành về chính trị, tập trung quyền lực và tuân phục trước khi được giao những nhiệm vụ có rủi ro cao,” ông Singleton nói với Fox News Digital.

“Điều này không có nghĩa là xung đột sắp nổ ra, nhưng cho thấy ông Tập nghiêm túc đến mức nào trong việc chuẩn bị cho khả năng phải sử dụng quân đội trong những năm tới.”

Theo ông Singleton, một số nhà quan sát so sánh diễn biến hiện nay với các cuộc thanh trừng thời Stalin vào cuối thập niên 1930, song ông cho rằng một phép so sánh lịch sử khác phù hợp hơn.

“Một số nhà phân tích ví tình hình này với các cuộc thanh trừng thời Stalin. Quả thực có những điểm tương đồng, nhưng theo tôi, phép so sánh gần hơn là Moskva năm 1979 – khi giới lãnh đạo chính trị Liên Xô thúc đẩy cuộc xâm lược Afghanistan bất chấp cảnh báo mạnh mẽ từ quân đội rằng chiến dịch đó sẽ không bền vững và sẽ sa lầy trong cuộc chiến du kích tốn kém.”

Ông cảnh báo Trung Quốc hiện có thể đang đối mặt với sự lệch pha tương tự giữa lãnh đạo chính trị và thực tế quân sự.

“Các cuộc thanh trừng của ông Tập có thể phản ánh cùng một động lực: áp lực chính trị muốn đẩy nhanh kế hoạch tấn công Đài Loan va chạm với thực tế là giới tướng lĩnh cấp cao Trung Quốc hiểu rằng quân đội vẫn chưa sẵn sàng.”

Chuyên gia về Trung Quốc Gordon Chang nói với Fox News Digital rằng sự mù mờ xung quanh cuộc thanh trừng cho thấy mức độ bất ổn sâu sắc trong hệ thống Trung Quốc.

“Hiện tại không có cách nào để lý giải trọn vẹn chuyện này,” ông Chang nói. “Chỉ có thể khẳng định rằng tình hình đang biến động, chế độ đang rối loạn, và rất có thể PLA chưa sẵn sàng tiến hành các chiến dịch lớn vì hàng chục sĩ quan cao cấp đã bị bắt hoặc bị cách chức.”

“Đây là một tình huống hết sức bất thường,” ông nói thêm. “Và điều đó có nghĩa là Trung Quốc – không chỉ là chế độ, mà là cả đất nước – đang ở trong trạng thái bất ổn.”

Ông Chang cũng đề cập tới các thông tin cho rằng một tướng lĩnh cấp cao Trung Quốc bị cáo buộc cung cấp tài liệu nhạy cảm liên quan đến hạt nhân cho Mỹ, những cáo buộc chưa được Bắc Kinh chính thức xác nhận.

“Theo Wall Street Journal, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã cáo buộc tướng Trương Hựu Hiệp cung cấp các tài liệu kỹ thuật cốt lõi về vũ khí hạt nhân của Trung Quốc cho Mỹ,” ông Chang cho biết.

“Điều này thực sự gây sốc. Đồng thời cũng khó hợp lý, bởi tướng Trương khó có nhiều cơ hội để chuyển giao loại tài liệu như vậy cho Mỹ.”

Ông Chang nhấn mạnh đây chỉ là đánh giá mang tính suy đoán. “Đây chỉ là phỏng đoán, là suy luận,” ông nói, đồng thời cho rằng những cáo buộc như vậy có thể được sử dụng để biện minh cho các biện pháp trừng phạt nội bộ hà khắc, hơn là phản ánh hoạt động gián điệp đã được xác minh.

Ông cũng viện dẫn lại những thất bại trong quá khứ của tình báo Mỹ để củng cố sự hoài nghi của mình. “Chúng ta biết rằng CIA không có thành tích tốt ở Trung Quốc,” ông Chang nói, nhắc đến việc khoảng 30 cơ sở tình báo của CIA đã bị phát hiện và xử tử vài năm trước.

“Sẽ là điều gây kinh ngạc nếu CIA có thể tái thiết mạng lưới và lấy được loại tài liệu đó từ một trong những nhân vật cấp cao nhất của chính quyền Trung Quốc,” ông nói. “Ở thời điểm này, tôi chỉ có thể nói: tin nhưng phải kiểm chứng.”

Theo ông Chang, việc tiếp tục cách chức các sĩ quan cấp cao cho thấy những rạn nứt sâu sắc hơn trong nội bộ ĐCSTQ.

“Chúng ta đang chứng kiến cả một tầng lớp lãnh đạo bị gạt bỏ,” ông nói, lưu ý rằng vị tướng bị giam giữ là sĩ quan mặc quân phục cao cấp nhất Trung Quốc, chỉ đứng sau ông Tập Cận Bình trong Quân ủy Trung ương. “Chỉ riêng việc bắt giữ và giam ông ta đã là điều cực kỳ bất thường.”

Ông Singleton cho rằng dù các cuộc thanh trừng có thể làm suy yếu năng lực quân đội Trung Quốc trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài lại tiềm ẩn rủi ro lớn hơn.

“Thanh trừng có thể làm giảm mức độ sẵn sàng trước mắt, nhưng về lâu dài, chúng gia tăng kiểm soát chính trị đối với quân đội và giảm thiểu bất đồng, từ đó mở đường cho những quyết định mạo hiểm hơn trong tương lai,” ông nói.

Liên quan đến Đài Loan, ông Chang nhận định khả năng Trung Quốc tiến hành cuộc xâm lược có chủ ý trong bối cảnh hiện nay là không cao, xét đến sự phức tạp của chiến dịch và tình trạng bất ổn nội bộ quân đội.

“Tôi chưa bao giờ cho rằng nhiều khả năng Trung Quốc sẽ mở màn xung đột bằng cách xâm lược đảo chính Đài Loan,” ông nói, viện dẫn thách thức của một chiến dịch phối hợp không – lục – hải quân cũng như sự rối loạn trong quân đội.

Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng bất ổn không đồng nghĩa với việc nguy cơ giảm xuống. “Dù Trung Quốc khó có khả năng cố ý khơi mào chiến sự, thì khả năng cao là Trung Quốc sẽ bị cuốn vào một cuộc chiến,” ông Chang nói.

“Không phải theo cách Trung Quốc chủ động bắt đầu, mà là Trung Quốc vấp ngã và rơi vào cuộc chiến”.

“Tôi không nghĩ ông Tập Cận Bình đang ở vị thế có thể hạ nhiệt căng thẳng, do sự hỗn loạn trong hệ thống chính trị Trung Quốc,” ông nói thêm.

Tổng hợp các đánh giá cho thấy, cuộc cải tổ quân đội lần này làm nổi bật một nghịch lý ngày càng lớn ở Bắc Kinh: khi ông Tập siết chặt kiểm soát chính trị, bất ổn có thể gia tăng thay vì suy giảm, từ đó làm tăng nguy cơ tính toán sai lầm trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang.

Phát ngôn viên Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington D.C., ông Lưu Bằng Vũ, nói với Fox News Digital rằng: “Trung ương Đảng đã quyết định mở cuộc điều tra kỷ luật và giám sát đối với Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập do bị nghi ngờ vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật. Quyết định này một lần nữa khẳng định lập trường bao phủ toàn diện, không khoan nhượng của Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương trong công tác chống tham nhũng. Tham nhũng là trở ngại lớn đối với sự nghiệp của Đảng và đất nước. Lực lượng vũ trang nhân dân càng kiên quyết chống tham nhũng thì càng trở nên mạnh mẽ, đoàn kết và có năng lực hơn”.