Đài Loan: Đóng văn phòng đại diện ở Papua New Guinea, rút nhân viên

Bộ Ngoại giao Đài Loan hôm thứ Sáu (6/11) thông báo đóng văn phòng đại diện ở Papua New Guinea và rút toàn bộ nhân viên, sau khi chính phủ nước này lại ra hạn buộc họ rời đi.

Trong thông cáo báo chí số 553, Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết chính quyền Papua New Guinea gần đây lại đơn phương ra hạn cho nhân viên Văn phòng Kinh tế và Thương mại Đài Loan tại thủ đô Port Moresby phải rời khỏi nước này. Port Moresby cũng xúc tiến việc đóng cửa văn phòng.

Sau khi đánh giá toàn diện, Chính phủ Đài Loan quyết định chủ động đóng văn phòng, rút mọi nhân viên và điều chỉnh toàn bộ quan hệ hợp tác hai bên, vì “phẩm giá quốc gia, quyền tự chủ ngoại giao và lợi ích tổng thể của đất nước”.

Thông cáo viết rằng nguồn lực ngoại giao phải được phân bổ hợp lý theo cục diện ngoại giao chung và hiệu quả thực tế, và lần điều chỉnh này là quyết định do phía Đài Loan chủ động đưa ra. Đài Bắc sẽ chuyển nguồn lực sang các nước có quan hệ ngoại giao với mình và những khu vực có tiềm năng hợp tác, đáng để tiếp tục đầu tư, qua đó tăng cường hợp tác thực chất và mở rộng không gian quốc tế cho Đài Loan.

Chấm dứt viện trợ, không ký hợp đồng mua khí mới

Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết nhiều năm qua, Đài Bắc đã hỗ trợ Papua New Guinea trong các lĩnh vực kinh tế, nông nghiệp, y tế và đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, loạt hành động gần đây của chính quyền Port Moresby đã làm tổn hại nghiêm trọng nền tảng tin cậy mà hai bên xây dựng qua thời gian dài hợp tác. Bộ này nhấn mạnh các nước có quyền tự quyết định cách giao thiệp và hợp tác với Đài Loan, không nên bị bên thứ ba ép buộc hay thao túng về chính trị.

Vì vậy, Đài Loan chấm dứt mọi chương trình hợp tác kỹ thuật và viện trợ dành cho Papua New Guinea, gồm hoạt động của đoàn kỹ thuật, đoàn y tế, các chương trình học bổng và đào tạo nhân lực. Với các dự án đang triển khai, Đài Bắc sẽ xử lý thỏa đáng phần việc còn lại, bảo đảm an toàn và quyền lợi của những người liên quan.

Về năng lượng, Đài Loan đã ngừng mua khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Papua New Guinea trên thị trường giao ngay. Theo kế hoạch ban đầu, lượng khí giao ngay cần mua trong nửa đầu năm 2026 là khoảng 500.000 tấn. Từ nay, Đài Loan cũng sẽ không ký hợp đồng mua khí giao ngay mới với nước này.

Đài Loan lâu nay là thị trường quan trọng của khí đốt Papua New Guinea, mua khoảng 1/3 tổng lượng LNG nước này xuất khẩu. Bộ Ngoại giao Đài Loan nhận định việc điều chỉnh “chắc chắn” sẽ tác động thực sự đến xuất khẩu khí và nguồn thu ngoại tệ của Papua New Guinea.

Năm ngoái, khoảng 8% lượng khí tự nhiên Đài Loan nhập khẩu đến từ Papua New Guinea, Al Jazeera cho biết.

Phía Đài Loan khẳng định đã hoàn tất đánh giá cung cầu khí trong nước, điều chỉnh kế hoạch mua và tìm được nguồn khí thay thế, nên nguồn cung năng lượng không bị ảnh hưởng.

Bắt đầu từ tuyên bố đơn phương hồi tháng 7

Epoch Times cho biết hồi tháng 7, Ngoại trưởng Papua New Guinea Justin Tkatchenko bất ngờ ra tuyên bố đơn phương đóng cửa ngay văn phòng đại diện của Đài Loan và chấm dứt hoạt động của văn phòng này. Bộ Ngoại giao Đài Loan sau đó tuyên bố ngừng mua LNG của Papua New Guinea trên thị trường giao ngay.

Bắc Kinh, vốn tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình, đã hoan nghênh quyết định này của Papua New Guinea, Al Jazeera đưa tin. Đài Bắc bác bỏ quyết định, và văn phòng vẫn hoạt động trong thời gian sau đó. Taiwan News cho biết khi ấy Đài Loan hạn chế mua khí của Papua New Guinea trong lúc vẫn đàm phán với chính phủ nước này.

Hôm 17/7, Bộ Ngoại giao Mỹ bày tỏ “quan ngại sâu sắc” và cho rằng đây là thêm một ví dụ về “chiến dịch đe dọa của Bắc Kinh” nhắm vào Đài Loan và những bên ủng hộ Đài Bắc trên toàn cầu.

Đài Bắc cáo buộc Trung Quốc gây sức ép

Bộ Ngoại giao Đài Loan cho rằng các hành động của chính quyền Papua New Guinea cho thấy Trung Quốc “tiếp tục sử dụng áp lực chính trị và ảnh hưởng kinh tế” để can thiệp vào quyết định ngoại giao của nước khác và chèn ép không gian quốc tế của Đài Loan.

Bộ này nhắc lại rằng Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) là quốc gia có chủ quyền độc lập, Đài Loan và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa không lệ thuộc nhau. Người dân Đài Loan có quyền tự quyết định tương lai đất nước và tham gia bình đẳng vào cộng đồng quốc tế. Theo Đài Bắc, Bắc Kinh lâu nay dùng cưỡng ép chính trị, dụ dỗ bằng lợi ích kinh tế và chèn ép ngoại giao để buộc các nước chấp nhận chủ trương chính trị đơn phương của mình, qua đó thu hẹp không gian hoạt động quốc tế của Đài Loan.

“Đài Loan sẽ không lùi bước trước sự chèn ép của Trung Quốc,” thông cáo viết. Đài Bắc cũng sẽ không chấp nhận việc bất kỳ nước nào dùng áp lực chính trị để phủ nhận chủ quyền và quyền tham gia quốc tế của Đài Loan, và “càng không tiêu tốn nguồn lực ngoại giao có hạn vào những mối quan hệ thiếu nền tảng tin cậy và hợp tác”.

Bộ này kêu gọi cộng đồng quốc tế nhìn nhận đúng việc Trung Quốc liên tục mở rộng ảnh hưởng chính trị và chèn ép sự tham gia quốc tế của Đài Loan. Đài Bắc cũng kêu gọi các nước cùng bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, các giá trị dân chủ phổ quát cũng như quyền tự quyết chính sách đối ngoại của mỗi nước.

Khu vực Thái Bình Dương từ lâu là nơi Đài Loan và Trung Quốc cạnh tranh ngoại giao. Papua New Guinea có quan hệ ngoại giao chính thức với Bắc Kinh nhưng trước đây vẫn cho phép Đài Loan đặt văn phòng đại diện tại Port Moresby.

Hiện Đài Loan chỉ còn quan hệ ngoại giao chính thức với 3 đảo quốc Thái Bình Dương là Palau, Tuvalu và Quần đảo Marshall, và có một văn phòng đại diện ở Fiji. Trên thế giới, chỉ 12 nước còn duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan.

Xem thêm: